౫. అజినత్థేరగాథావణ్ణనా

అపి చే హోతి తేవిజ్జోతిఆదికా ఆయస్మతో అజినత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే పుఞ్ఞాని ఉపచినన్తో బుద్ధసుఞ్ఞే లోకే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో కేనచిదేవ కరణీయేన అరఞ్ఞం గతో తత్థ సుచిన్తితం నామ పచ్చేకసమ్బుద్ధం ఆబాధేన పీళితం నిసిన్నం దిస్వా ఉపసఙ్కమిత్వా వన్దిత్వా భేసజ్జత్థాయ పసన్నమానసో ఘతమణ్డం అదాసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవలోకే నిబ్బత్తిత్వా అపరాపరం పుఞ్ఞాని కత్వా సుగతీసుయేవ సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే సావత్థియం అఞ్ఞతరస్స దలిద్దబ్రాహ్మణస్స గేహే పటిసన్ధిం గణ్హి. తం విజాయనకాలే అజినచమ్మేన సమ్పటిచ్ఛింసు. తేనస్స అజినోత్వేవ నామం అకంసు. సో భోగసంవత్తనియస్స కమ్మస్స అకతత్తా దలిద్దకులే నిబ్బత్తో వయప్పత్తోపి అప్పన్నపానభోజనో హుత్వా విచరన్తో జేతవనపటిగ్గహణే బుద్ధానుభావం దిస్వా పటిలద్ధసద్ధో పబ్బజిత్వా విపస్సనాయ కమ్మం కరోన్తో నచిరస్సేవ ఛళభిఞ్ఞో అహోసి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౨.౪౩.౭౮-౮౭) –

‘‘సుచిన్తితం భగవన్తం, లోకజేట్ఠం నరాసభం;

ఉపవిట్ఠం మహారఞ్ఞం, వాతాబాధేన పీళితం.

‘‘దిస్వా చిత్తం పసాదేత్వా, ఘతమణ్డముపానయిం;

కతత్తా ఆచితత్తా చ, గఙ్గా భాగీరథీ అయం.

‘‘మహాసముద్దా చత్తారో, ఘతం సమ్పజ్జరే మమ;

అయఞ్చ పథవీ ఘోరా, అప్పమాణా అసఙ్ఖియా.

‘‘మమ సఙ్కప్పమఞ్ఞాయ, భవతే మధుసక్కరా;

చాతుద్దీపా ఇమే రుక్ఖా, పాదపా ధరణీరుహా.

‘‘మమ సఙ్కప్పమఞ్ఞాయ, కప్పరుక్ఖా భవన్తి తే;

పఞ్ఞాసక్ఖత్తుం దేవిన్దో, దేవరజ్జమకారయిం.

‘‘ఏకపఞ్ఞాసక్ఖత్తుఞ్చ, చక్కవత్తీ అహోసహం;

పదేసరజ్జం విపులం, గణనాతో అసఙ్ఖియం.

‘‘చతున్నవుతితో కప్పే, యం దానమదదిం తదా;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, ఘతమణ్డస్సిదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వాపి పురిమకమ్మనిస్సన్దేన అప్పలాభీ అప్పఞ్ఞాతోవ అహోసి. ఉద్దేసభత్తసలాకభత్తానిపి లామకానేవ పాపుణన్తి. కమ్మఫలేనేవ చ నం పుథుజ్జనా భిక్ఖూ సామణేరా చ ‘‘అప్పఞ్ఞాతో’’తి అవమఞ్ఞన్తి. థేరో తే భిక్ఖూ సంవేజేన్తో –

౧౨౯. ‘‘అపి చే హోతి తేవిజ్జో, మచ్చుహాయీ అనాసవో;

అప్పఞ్ఞాతోతి నం బాలా, అవజానన్తి అజానతా.

౧౩౦. ‘‘యో చ ఖో అన్నపానస్స, లాభీ హోతీధ పుగ్గలో;

పాపధమ్మోపి చే హోతి, సో నేసం హోతి సక్కతో’’తి. –

గాథాద్వయం అభాసి.

తత్థ అపీతి సమ్భావనే నిపాతో. చేతి పరికప్పనే. హోతీతి భవతి. తిస్సో విజ్జా ఏతస్సాతి తేవిజ్జో. మచ్చుం పజహతీతి మచ్చుహాయీ. కామాసవాదీనం అభావేన అనాసవో. ఇదం వుత్తం హోతి – దిబ్బచక్ఖుఞాణం పుబ్బేనివాసఞాణం ఆసవక్ఖయఞాణన్తి ఇమాసం తిస్సన్నం విజ్జానం అధిగతత్తా తేవిజ్జో తతో ఏవ సబ్బసో కామాసవాదీనం పరిక్ఖీణత్తా అనాసవో ఆయతిం పునబ్భవస్స అగ్గహణతో మరణాభావేన మచ్చుహాయీ యదిపి హోతి, ఏవం సన్తేపి అప్పఞ్ఞాతోతి నం బాలా అవజానన్తి యస్సత్థాయ కులపుత్తా సమ్మదేవ అగారస్మా అనగారియం పబ్బజన్తి, తం సదత్థం అనుపాపుణిత్వా ఠితమ్పి నం ఉత్తమం పురిసం ‘‘ధుతవాదో బహుస్సుతో ధమ్మకథికో’’తి ఉప్పన్నలాభస్స అభావతో ‘‘న పఞ్ఞాతో న పాకటో’’తి బాలా దుమ్మేధపుగ్గలా అవజానన్తి, కస్మా? అజానతా అజాననకారణా గుణానం అజాననమేవ తత్థ కారణన్తి దస్సేతి.

యథా చ గుణానం అజాననతో బాలా లాభగరుతాయ సమ్భావనీయమ్పి అవజానన్తి, ఏవం గుణానం అజాననతో లాభగరుతాయ ఏవం అవజానితబ్బమ్పి సమ్భావేన్తీతి దస్సేన్తో దుతియం గాథం ఆహ. తత్థ యోతి అనియమవచనం. చ-సద్దో బ్యతిరేకే, తేన యథావుత్తపుగ్గలతో ఇమస్స పుగ్గలస్స వుచ్చమానంయేవ విసేసం జనేతి. ఖోతి అవధారణే. అన్నపానస్సాతి నిదస్సనమత్తం. లాభీతి లాభవా. ఇధాతి ఇమస్మిం లోకే. జరామరణేహి తస్స తస్స సత్తావాసస్స పూరణతో గలనతో చ పుగ్గలో. పాపధమ్మోతి లామకధమ్మో. అయఞ్హేత్థ అత్థో – యో పన పుగ్గలో చీవరాదిపచ్చయమత్తస్సేవ లాభీ హోతి, న ఝానాదీనం, సో పాపిచ్ఛతాయ దుస్సీలభావేన హీనధమ్మోపి సమానో ఇధ ఇమస్మిం లోకే బాలానం లాభగరుతాయ సక్కతో గరుకతో హోతీతి.

అజినత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.