౪. చూళపన్థకత్థేరగాథావణ్ణనా

దన్ధా మయ్హం గతీతిఆదికా ఆయస్మతో చూళపన్థకత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? యదేత్థ అట్ఠుప్పత్తివసేన వత్తబ్బం, తం అట్ఠకనిపాతే మహాపన్థకవత్థుస్మిం (థేరగా. అట్ఠ. ౨.మహాపన్థకత్థేరగాథావణ్ణనా) వుత్తమేవ. అయం పన విసేసో – మహాపన్థకత్థేరో అరహత్తం పత్వా అగ్గఫలసుఖేన వీతినామేన్తో చిన్తేసి – ‘‘కథం ను ఖో సక్కా చూళపన్థకమ్పి ఇమస్మిం సుఖే పతిట్ఠపేతు’’న్తి? సో అత్తనో అయ్యకం ధనసేట్ఠిం ఉపసఙ్కమిత్వా ఆహ – ‘‘సచే, మహాసేట్ఠి, అనుజానాథ, అహం చూళపన్థకం పబ్బాజేయ్య’’న్తి. ‘‘పబ్బాజేథ, భన్తే’’తి. థేరో తం పబ్బాజేసి. సో దససు సీలేసు పతిట్ఠితో భాతు సన్తికే –

‘‘పదుమం యథా కోకనదం సుగన్ధం, పాతో సియా ఫుల్లమవీతగన్ధం;

అఙ్గీరసం పస్స విరోచమానం, తపన్తమాదిచ్చమివన్తలిక్ఖే’’తి. (సం. ని. ౧.౧౨౩; అ. ని. ౫.౧౯౫) –

గాథం ఉగ్గణ్హన్తో చతూహి మాసేహి గహేతుం నాసక్ఖి, గహితగహితం పదం హదయే న తిట్ఠతి. అథ నం మహాపన్థకో ఆహ – ‘‘పన్థక, త్వం ఇమస్మిం సాసనే అభబ్బో, చతూహి మాసేహి ఏకగాథమ్పి గహేతుం న సక్కోసి. పబ్బజితకిచ్చం పన త్వం కథం మత్థకం పాపేస్ససి? నిక్ఖమ ఇతో’’తి. సో థేరేన పణామితో ద్వారకోట్ఠకసమీపే రోదమానో అట్ఠాసి.

తేన చ సమయేన సత్థా జీవకమ్బవనే విహరతి. అథ జీవకో పురిసం పేసేసి, ‘‘పఞ్చహి భిక్ఖుసతేహి సద్ధిం సత్థారం నిమన్తేహీ’’తి. తేన చ సమయేన ఆయస్మా మహాపన్థకో భత్తుద్దేసకో హోతి. సో ‘‘పఞ్చన్నం భిక్ఖుసతానం భిక్ఖం పటిచ్ఛథ, భన్తే’’తి వుత్తో ‘‘చూళపన్థకం ఠపేత్వా సేసానం పటిచ్ఛామీ’’తి ఆహ. తం సుత్వా చూళపన్థకో భియ్యోసోమత్తాయ దోమనస్సప్పత్తో అహోసి. సత్థా తస్స చిత్తక్ఖేదం ఞత్వా, ‘‘చూళపన్థకో మయా కతేన ఉపాయేన బుజ్ఝిస్సతీ’’తి తస్స అవిదూరే ఠానే అత్తానం దస్సేత్వా ‘‘కిం, పన్థక, రోదసీ’’తి పుచ్ఛి. ‘‘భాతా మం, భన్తే, పణామేతీ’’తి ఆహ. ‘‘పన్థక, మా చిన్తయి, మమ సాసనే తుయ్హం పబ్బజ్జా, ఏహి, ఇమం గహేత్వా ‘రజోహరణం, రజోహరణ’న్తి మనసి కరోహీ’’తి ఇద్ధియా సుద్ధం చోళక్ఖణ్డం అభిసఙ్ఖరిత్వా అదాసి. సో సత్థారా దిన్నం చోళక్ఖణ్డం ‘‘రజోహరణం, రజోహరణ’’న్తి హత్థేన పరిమజ్జన్తో నిసీది. తస్స తం పరిమజ్జన్తస్స కిలిట్ఠధాతుకం జాతం, పున పరిమజ్జన్తస్స ఉక్ఖలిపరిపుఞ్ఛనసదిసం జాతం. సో ఞాణస్స పరిపక్కత్తా ఏవం చిన్తేసి – ‘‘ఇదం చోళక్ఖణ్డం పకతియా పరిసుద్ధం, ఇమం ఉపాదిణ్ణకసరీరం నిస్సాయ కిలిట్ఠం అఞ్ఞథా జాతం, తస్మా అనిచ్చం యథాపేతం, ఏవం చిత్తమ్పీ’’తి ఖయవయం పట్ఠపేత్వా తస్మింయేవ నిమిత్తే ఝానాని నిబ్బత్తేత్వా ఝానపాదకం విపస్సనం పట్ఠపేత్వా సహ పటిసమ్భిదాహి అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౧.౨.౩౫-౫౪) –

‘‘పదుముత్తరో నామ జినో, ఆహుతీనం పటిగ్గహో;

గణమ్హా వూపకట్ఠో సో, హిమవన్తే వసీ తదా.

‘‘అహమ్పి హిమవన్తమ్హి, వసామి అస్సమే తదా;

అచిరాగతం మహావీరం, ఉపేసిం లోకనాయకం.

‘‘పుప్ఫచ్ఛత్తం గహేత్వాన, ఉపగచ్ఛిం నరాసభం;

సమాధిం సమాపజ్జన్తం, అన్తరాయమకాసహం.

‘‘ఉభో హత్థేహి పగ్గయ్హ, పుప్ఫచ్ఛత్తం అదాసహం;

పటిగ్గహేసి భగవా, పదుముత్తరో మహాముని.

‘‘సబ్బే దేవా అత్తమనా, హిమవన్తం ఉపేన్తి తే;

సాధుకారం పవత్తేసుం, అనుమోదిస్సతి చక్ఖుమా.

‘‘ఇదం వత్వాన తే దేవా, ఉపగచ్ఛుం నరుత్తమం;

ఆకాసే ధారయన్తస్స, పదుమచ్ఛత్తముత్తమం.

‘‘సతపత్తఛత్తం పగ్గయ్హ, అదాసి తాపసో మమ;

తమహం కిత్తయిస్సామి, సుణాథ మమ భాసతో.

‘‘పఞ్చవీసతికప్పాని, దేవరజ్జం కరిస్సతి;

చతుత్తింసతిక్ఖత్తుఞ్చ, చక్కవత్తీ భవిస్సతి.

‘‘యం యం యోనిం సంసరతి, దేవత్తం అథ మానుసం;

అబ్భోకాసే పతిట్ఠన్తం, పదుమం ధారయిస్సతి.

‘‘కప్పసతసహస్సమ్హి, ఓక్కాకకులసమ్భవో;

గోతమో నామ గోత్తేన, సత్థా లోకే భవిస్సతి.

‘‘పకాసితే పావచనే, మనుస్సత్తం లభిస్సతి;

మనోమయమ్హి కాయమ్హి, ఉత్తమో సో భవిస్సతి.

‘‘ద్వే భాతరో భవిస్సన్తి, ఉభోపి పన్థకవ్హయా;

అనుభోత్వా ఉత్తమత్థం, జోతయిస్సన్తి సాసనం.

‘‘సోహం అట్ఠారసవస్సో, పబ్బజిం అనగారియం;

విసేసాహం న విన్దామి, సక్యపుత్తస్స సాసనే.

‘‘దన్ధా మయ్హం గతీ ఆసి, పరిభూతో పురే అహుం;

భాతా చ మం పణామేసి, గచ్ఛ దాని సకం ఘరం.

‘‘సోహం పణామితో సన్తో, సఙ్ఘారామస్స కోట్ఠకే;

దుమ్మనో తత్థ అట్ఠాసిం, సామఞ్ఞస్మిం అపేక్ఖవా.

‘‘భగవా తత్థ ఆగచ్ఛి, సీసం మయ్హం పరామసి;

బాహాయ మం గహేత్వాన, సఙ్ఘారామం పవేసయి.

‘‘అనుకమ్పాయ మే సత్థా, అదాసి పాదపుఞ్ఛనిం;

ఏవం సుద్ధం అధిట్ఠేహి, ఏకమన్తమధిట్ఠహం.

‘‘హత్థేహి తమహం గయ్హ, సరిం కోకనదం అహం;

తత్థ చిత్తం విముచ్చి మే, అరహత్తం అపాపుణిం.

‘‘మనోమయేసు కాయేసు, సబ్బత్థ పారమిం గతో;

సబ్బాసవే పరిఞ్ఞాయ, విహరామి అనాసవో.

‘‘పటిసమ్భిదా చతస్సో…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తమగ్గేనేవస్స తేపిటకం పఞ్చాభిఞ్ఞా చ ఆగమింసు. సత్థా ఏకేన ఊనేహి పఞ్చహి భిక్ఖుసతేహి సద్ధిం గన్త్వా జీవకస్స నివేసనే పఞ్ఞత్తే ఆసనే నిసీది. చూళపన్థకో పన అత్తనో భిక్ఖాయ అప్పటిచ్ఛితత్తా ఏవ న గతో. జీవకో యాగుం దాతుం ఆరభి, సత్థా పత్తం హత్థేన పిదహి. ‘‘కస్మా, భన్తే, న గణ్హథా’’తి వుత్తే – ‘‘విహారే ఏకో భిక్ఖు అత్థి, జీవకా’’తి. సో పురిసం పహిణి, ‘‘గచ్ఛ, భణే, విహారే నిసిన్నం అయ్యం గహేత్వా ఏహీ’’తి. చూళపన్థకత్థేరోపి రూపేన కిరియాయ చ ఏకమ్పి ఏకేన అసదిసం భిక్ఖుసహస్సం నిమ్మినిత్వా నిసీది. సో పురిసో విహారే భిక్ఖూనం బహుభావం దిస్వా గన్త్వా జీవకస్స కథేసి – ‘‘ఇమస్మా భిక్ఖుసఙ్ఘా విహారే భిక్ఖుసఙ్ఘో బహుతరో, పక్కోసితబ్బం అయ్యం న జానామీ’’తి. జీవకో సత్థారం పటిపుచ్ఛి – ‘‘కోనామో, భన్తే, విహారే నిసిన్నో భిక్ఖూ’’తి? ‘‘చూళపన్థకో నామ, జీవకా’’తి. ‘‘గచ్ఛ, భణే, ‘చూళపన్థకో నామ కతరో’తి పుచ్ఛిత్వా తం ఆనేహీ’’తి. సో విహారం గన్త్వా ‘‘చూళపన్థకో నామ కతరో, భన్తే’’తి పుచ్ఛి. ‘‘అహం చూళపన్థకో’’,‘‘అహం చూళపన్థకో’’తి ఏకపహారేనేవ భిక్ఖుసహస్సమ్పి కథేసి. సో పునాగన్త్వా తం పవత్తిం జీవకస్స ఆరోచేసి. జీవకో పటివిద్ధసచ్చత్తా ‘‘ఇద్ధిమా మఞ్ఞే, అయ్యో’’తి నయతో ఞత్వా ‘‘గచ్ఛ, భణే, పఠమం కథనకమయ్యమేవ ‘తుమ్హే సత్థా పక్కోసతీ’తి వత్వా చీవరకణ్ణే గణ్హా’’తి ఆహ. సో విహారం గన్త్వా తథా అకాసి, తావదేవ నిమ్మితభిక్ఖూ అన్తరధాయింసు. సో థేరం గహేత్వా అగమాసి.

సత్థా తస్మిం ఖణే యాగుఞ్చ ఖజ్జకాదిభేదఞ్చ పటిగ్గణ్హి. దసబలే భత్తకిచ్చం కత్వా విహారం గతే ధమ్మసభాయం కథా ఉదపాది – ‘‘అహో బుద్ధానం ఆనుభావో, యత్ర హి నామ చత్తారో మాసే ఏకగాథం గహేతుం అసక్కోన్తమ్పి లహుకేన ఖణేనేవ ఏవం మహిద్ధికం అకంసూ’’తి. సత్థా తేసం భిక్ఖూనం కథాసల్లాపం సుత్వా ఆగన్త్వా బుద్ధాసనే నిసజ్జ, ‘‘కిం వదేథ, భిక్ఖవే’’తి పుచ్ఛిత్వా, ‘‘ఇమం నామ, భన్తే’’తి వుత్తే, ‘‘భిక్ఖవే, చూళపన్థకేన ఇదాని మయ్హం ఓవాదే ఠత్వా లోకుత్తరదాయజ్జం లద్ధం, పుబ్బే పన లోకియదాయజ్జ’’న్తి వత్వా తేహి యాచితో చూళసేట్ఠిజాతకం (జా. ౧.౧.౪) కథేసి. అపరభాగే తం సత్థా అరియగణపరివుతో ధమ్మాసనే నిసిన్నో మనోమయం కాయం అభినిమ్మినన్తానం భిక్ఖూనం చేతోవివట్టకుసలానఞ్చ అగ్గట్ఠానే ఠపేసి. సో అపరేన సమయేన భిక్ఖూహి ‘‘తథా దన్ధధాతుకేన కథం తయా సచ్చాని పటివిద్ధానీ’’తి పుట్ఠో భాతు పణామనతో పట్ఠాయ అత్తనో పటిపత్తిం పకాసేన్తో –

౫౫౭. ‘‘దన్ధా మయ్హం గతీ ఆసి, పరిభూతో పురే అహం;

భాతా చ మం పణామేసి, గచ్ఛ దాని తువం ఘరం.

౫౫౮. ‘‘సోహం పణామితో సన్తో, సఙ్ఘారామస్స కోట్ఠకే;

దుమ్మనో తత్థ అట్ఠాసిం, సాసనస్మిం అపేక్ఖవా.

౫౫౯. ‘‘భగవా తత్థ ఆగచ్ఛి, సీసం మయ్హం పరామసి;

బాహాయ మం గహేత్వాన, సఙ్ఘారామం పవేసయి.

౫౬౦. ‘‘అనుకమ్పాయ మే సత్థా, పాదాసి పాదపుఞ్ఛనిం;

ఏతం సుద్ధం అధిట్ఠేహి, ఏకమన్తం స్వధిట్ఠితం.

౫౬౧. ‘‘తస్సాహం వచనం సుత్వా, విహాసిం సాసనే రతో;

సమాధిం పటిపాదేసిం, ఉత్తమత్థస్స పత్తియా.

౫౬౨. ‘‘పుబ్బేనివాసం జానామి, దిబ్బచక్ఖు విసోధితం;

తిస్సో విజ్జా అనుప్పత్తా, కతం బుద్ధస్స సాసనం.

౫౬౩. ‘‘సహస్సక్ఖత్తుమత్తానం, నిమ్మినిత్వాన పన్థకో;

నిసీదమ్బవనే రమ్మే, యావ కాలప్పవేదనా.

౫౬౪. ‘‘తతో మే సత్థా పాహేసి, దూతం కాలప్పవేదకం;

పవేదితమ్హి కాలమ్హి, వేహాసాదుపసఙ్కమిం.

౫౬౫. ‘‘వన్దిత్వా సత్థునో పాదే, ఏకమన్తం నిసీదహం;

నిసిన్నం మం విదిత్వాన, అత్థ సత్థా పటిగ్గహి.

౫౬౬. ‘‘ఆయాగో సబ్బలోకస్స, ఆహుతీనం పటిగ్గహో;

పుఞ్ఞక్ఖేత్తం మనుస్సానం, పటిగ్గణ్హిత్థ దక్ఖిణ’’న్తి. –

ఇమా గాథా అభాసి.

తత్థ దన్ధాతి, మన్దా, చతుప్పదికం గాథం చతూహి మాసేహి గహేతుం అసమత్థభావేన దుబ్బలా. గతీతి ఞాణగతి. ఆసీతి, అహోసి. పరిభూతోతి, తతో ఏవ ‘‘ముట్ఠస్సతి అసమ్పజానో’’తి హీళితో. పురేతి, పుబ్బే పుథుజ్జనకాలే. భాతా చాతి సముచ్చయత్థో చ-సద్దో, న కేవలం పరిభూతోవ, అథ ఖో భాతాపి మం పణామేసి, ‘‘పన్థక, త్వం దుప్పఞ్ఞో అహేతుకో మఞ్ఞే, తస్మా పబ్బజితకిచ్చం మత్థకం పాపేతుం అసమత్థో, న ఇమస్స సాసనస్స అనుచ్ఛవికో, గచ్ఛ దాని తుయ్హం అయ్యకఘర’’న్తి నిక్కడ్ఢేసి. భాతాతి, భాతరా.

కోట్ఠకేతి, ద్వారకోట్ఠకసమీపే. దుమ్మనోతి, దోమనస్సితో. సాసనస్మిం అపేక్ఖవాతి, సమ్మాసమ్బుద్ధస్స సాసనే సాపేక్ఖో అవిబ్భమితుకామో.

భగవా తత్థ ఆగచ్ఛీతి, మహాకరుణాసఞ్చోదితమానసో మం అనుగ్గణ్హన్తో భగవా యత్థాహం ఠితో, తత్థ ఆగచ్ఛి. ఆగన్త్వా చ, ‘‘పన్థక, అహం తే సత్థా, న మహాపన్థకో, మం ఉద్దిస్స తవ పబ్బజ్జా’’తి సమస్సాసేన్తో సీసం మయ్హం పరామసి జాలాబన్ధనముదుతలునపీణవరాయతఙ్గులిసముపసోభితేన వికసితపదుమసస్సిరీకేన చక్కఙ్కితేన హత్థతలేన ‘‘ఇదానియేవ మమ పుత్తో భవిస్సతీ’’తి దీపేన్తో మయ్హం సీసం పరామసి. బాహాయ మం గహేత్వానాతి, ‘‘కస్మా త్వం, ఇధ తిట్ఠసీ’’తి చన్దనగన్ధగన్ధినా అత్తనో హత్థేన మం భుజే గహేత్వా అన్తోసఙ్ఘారామం పవేసేసి. పాదాసి పాదపుఞ్ఛనిన్తి పాదపుఞ్ఛనిం కత్వా పాదాసి ‘‘రజోహరణన్తి మనసి కరోహీ’’తి అదాసీతి అత్థో. ‘‘అదాసీ’’తి ‘‘పాదపుఞ్ఛని’’న్తి చ పఠన్తి. కేచి పన ‘‘పాదపుఞ్ఛని’’న్తి పాదపుఞ్ఛనచోళక్ఖణ్డం పాదాసీ’’తి వదన్తి. తదయుత్తం ఇద్ధియా అభిసఙ్ఖరిత్వా చోళక్ఖణ్డస్స దిన్నత్తా. ఏతం సుద్ధం అధిట్ఠేహి, ఏకమన్తం స్వధిట్ఠితన్తి, ఏతం సుద్ధం చోళక్ఖణ్డం ‘‘రజోహరణం, రజోహరణ’’న్తి మనసికారేన స్వధిట్ఠితం కత్వా ఏకమన్తం ఏకమన్తే వివిత్తే గన్ధకుటిపముఖే నిసిన్నో అధిట్ఠేహి తథా చిత్తం సమాహితం కత్వా పవత్తేహి.

తస్సాహం వచనం సుత్వాతి, తస్స భగవతో వచనం ఓవాదం అహం సుత్వా తస్మిం సాసనే ఓవాదే రతో అభిరతో హుత్వా విహాసిం యథానుసిట్ఠం పటిపజ్జిం. పటిపజ్జన్తో చ సమాధిం పటిపాదేసిం, ఉత్తమత్థస్స పత్తియాతి, ఉత్తమత్థో నామ అరహత్తం, తస్స అధిగమాయ కసిణపరికమ్మవసేన రూపజ్ఝానాని నిబ్బత్తేత్వా ఝానపాదకం విపస్సనం పట్ఠపేత్వా మగ్గపటిపాటియా అగ్గమగ్గసమాధిం సమ్పాదేసిన్తి అత్థో. ఏత్థ హి సమాధీతి ఉపచారసమాధితో పట్ఠాయ యావ చతుత్థమగ్గసమాధి, తావ సమాధిసామఞ్ఞేన గహితో, అగ్గఫలసమాధి పన ఉత్తమత్థగ్గహణేన, సాతిసయం చేవాయం సమాధికుసలో, తస్మా ‘‘సమాధిం పటిపాదేసి’’న్తి ఆహ. సమాధికుసలతాయ హి అయమాయస్మా చేతోవివట్టకుసలో నామ జాతో, మహాపన్థకత్థేరో పన విపస్సనాకుసలతాయ సఞ్ఞావివట్టకుసలో నామ. ఏకో చేత్థ సమాధిలక్ఖణే ఛేకో, ఏకో విపస్సనాలక్ఖణే, ఏకో సమాధిగాళ్హో, ఏకో విపస్సనాగాళ్హో ఏకో అఙ్గసంఖిత్తే ఛేకో, ఏకో ఆరమ్మణసంఖిత్తే, ఏకో అఙ్గవవత్థానే, ఏకో ఆరమ్మణవవత్థానేతి వణ్ణేన్తి. అపిచ చూళపన్థకత్థేరో సాతిసయం చతున్నం రూపావచరజ్ఝానానం లాభితాయ చేతోవివట్టకుసలో వుత్తో, మహాపన్థకత్థేరో సాతిసయం చతున్నం అరూపావచరజ్ఝానానం లాభితాయ సఞ్ఞావివట్టకుసలో. పఠమో వా రూపావచరజ్ఝానలాభీ హుత్వా ఝానఙ్గేహి వుట్ఠాయ అరహత్తం పత్తోతి చేతోవివట్టకుసలో, ఇతరో అరూపావచరజ్ఝానలాభీ హుత్వా ఝానఙ్గేహి వుట్ఠాయ అరహత్తం పత్తోతి సఞ్ఞావివట్టకుసలో. మనోమయం పన కాయం నిబ్బత్తేన్తో అఞ్ఞే తయో వా చత్తారో వా నిబ్బత్తన్తి, న బహుకే, ఏకసదిసేయేవ చ కత్వా నిబ్బత్తేన్తి, ఏకవిధమేవ కమ్మం కురుమానే. అయం పన థేరో ఏకావజ్జనేన సమణసహస్సం మాపేసి, ద్వేపి న కాయేన ఏకసదిసే అకాసి, న ఏకవిధం కమ్మం కురుమానే. తస్మా మనోమయం కాయం అభినిమ్మినన్తానం అగ్గో నామ జాతో.

ఇదాని అత్తనో అధిగతవిసేసం దస్సేతుం ‘‘పుబ్బేనివాసం జానామీ’’తిఆదిమాహ. కామఞ్చాయం థేరో ఛళభిఞ్ఞో, యా పన అభిఞ్ఞా ఆసవక్ఖయఞాణాధిగమస్స బహూపకారా, తం దస్సనత్థం ‘‘పుబ్బేనివాసం జానామి, దిబ్బచక్ఖు విసోధిత’’న్తి వత్వా ‘‘తిస్సో విజ్జా అనుప్పత్తా’’తి వుత్తం. పుబ్బేనివాసయథాకమ్ముపగఅనాగతంసఞాణాని హి విపస్సనాచారస్స బహూపకారాని, న తథా ఇతరఞాణాని.

సహస్సక్ఖత్తున్తి సహస్సం. ‘‘సహస్సవార’’న్తి కేచి వదన్తి. ఏకావజ్జనేన పన థేరో సహస్సే మనోమయే కాయే నిమ్మిని, న వారేన. తే చ ఖో అఞ్ఞమఞ్ఞమసదిసే వివిధఞ్చ కమ్మం కరోన్తే. ‘‘కిం పన సావకానమ్పి ఏవరూపం ఇద్ధినిమ్మానం సమ్భవతీ’’తి? న సమ్భవతి సబ్బేసం, అభినీహారసమ్పత్తియా పన అయమేవ థేరో ఏవమకాసి, తథా హేస ఇమినా అఙ్గేన ఏతదగ్గే ఠపితో. పన్థకో నిసీదీతి అత్తానమేవ పరం వియ వదతి. అమ్బవనేతి, అమ్బవనే జీవకేన కతవిహారే. వేహాసాదుపసఙ్కమిన్తి వేహాసాతి కరణే నిస్సక్కవచనం, వేహాసేనాతి అత్థో, ద-కారో పదసన్ధికరో. అథాతి, మమ నిసజ్జాయ పచ్ఛా. పటిగ్గహీతి దక్ఖిణోదకం పటిగ్గణ్హి. ఆయాగో సబ్బలోకస్సాతి, సబ్బస్స సదేవకస్స లోకస్స అగ్గదక్ఖిణేయ్యతాయ దేయ్యధమ్మం ఆనేత్వా యజితబ్బట్ఠానభూతో. ఆహుతీనం పటిగ్గహోతి, మహాఫలభావకరణేన దక్ఖిణాహుతీనం పటిగ్గణ్హకో. పటిగ్గణ్హిత్థ దక్ఖిణన్తి జీవకేన ఉపనీతం యాగుఖజ్జాదిభేదం దక్ఖిణం పటిగ్గహేసి.

అథ ఖో భగవా కతభత్తకిచ్చో ఆయస్మన్తం చూళపన్థకం ఆణాపేసి – ‘‘అనుమోదనం కరోహీ’’తి. సో సినేరుం గహేత్వా మహాసముద్దం మన్థేన్తో వియ పభిన్నపటిసమ్భిదాప్పత్తతాయ తేపిటకం బుద్ధవచనం సఙ్ఖోభేన్తో సత్థు అజ్ఝాసయం గణ్హన్తో అనుమోదనం అకాసి. తథా ఉపనిస్సయసమ్పన్నోపి చాయమాయస్మా తథారూపాయ కమ్మపిలోతికాయ పరిబాధితో చతుప్పదికం గాథం చతూహిపి మాసేహి గహేతుం నాసక్ఖి. తం పనస్స ఉపనిస్సయసమ్పత్తిం ఓలోకేత్వా సత్థా పుబ్బచరియానురూపం యోనిసోమనసికారే నియోజేసి. తథా హి భగవా తదా జీవకస్స నివేసనే నిసిన్నో ఏవ ‘‘చూళపన్థకస్స చిత్తం సమాహితం, వీథిపటిపన్నా విపస్సనా’’తి ఞత్వా యథానిసిన్నోవ అత్తానం దస్సేత్వా, ‘‘పన్థక, యదిపాయం పిలోతికా సంకిలిట్ఠా రజానుకిణ్ణా, ఇతో పన అఞ్ఞో ఏవ అరియస్స వినయే సంకిలేసో రజో చాతి దస్సేన్తో –

‘‘రాగో రజో న చ పన రేణు వుచ్చతి, రాగస్సేతం అధివచనం రజోతి;

ఏతం రజం విప్పజహిత్వా భిక్ఖవో, విహరన్తి తే వీతరజస్స సాసనే.

‘‘దోసో రజో…పే… సాసనే.

‘‘మోహో రజో…పే… వీతరజస్స సాసనే’’తి. –

ఇమా తిస్సో ఓభాసగాథా అభాసి. గాథాపరియోసానే చూళపన్థకో అభిఞ్ఞాపటిసమ్భిదాపరివారం అరహత్తం పాపుణీతి.

చూళపన్థకత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.