౮. అజ్జునత్థేరగాథావణ్ణనా

అసక్ఖిం వత అత్తానన్తి ఆయస్మతో అజ్జునత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం కుసలం ఉపచినన్తో విపస్సిస్స భగవతో కాలే సీహయోనియం నిబ్బత్తో ఏకదివసం అరఞ్ఞే అఞ్ఞతరస్మిం రుక్ఖమూలే నిసిన్నం సత్థారం దిస్వా ‘‘అయం ఖో ఇమస్మిం కాలే సబ్బసేట్ఠో పురిససీహో’’తి పసన్నమానసో సుపుప్ఫితసాలసాఖం భఞ్జిత్వా సత్థారం పూజేసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే సావత్థియం సేట్ఠికులే నిబ్బత్తి. అజ్జునోతిస్స నామం అహోసి. సో విఞ్ఞుతం పత్తో నిగణ్ఠేహి కతపరిచయో హుత్వా ‘‘ఏవాహం అమతం అధిగమిస్సామీ’’తి వివట్టజ్ఝాసయతాయ దహరకాలేయేవ నిగణ్ఠేసు పబ్బజిత్వా తత్థ సారం అలభన్తో సత్థు యమకపాటిహారియం దిస్వా పటిలద్ధసద్ధో సాసనే పబ్బజిత్వా విపస్సనం ఆరభిత్వా నచిరస్సేవ అరహా అహోసి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౧.౧౪.౬౦-౬౫) –

‘‘మిగరాజా తదా ఆసిం, అభిజాతో సుకేసరీ;

గిరిదుగ్గం గవేసన్తో, అద్దసం లోకనాయకం.

‘‘అయం ను ఖో మహావీరో, నిబ్బాపేతి మహాజనం;

యంనూనాహం ఉపాసేయ్యం, దేవదేవం నరాసభం.

‘‘సాఖం సాలస్స భఞ్జిత్వా, సకోసం పుప్ఫమాహరిం;

ఉపగన్త్వాన సమ్బుద్ధం, అదాసిం పుప్ఫముత్తమం.

‘‘ఏకనవుతితో కప్పే, యం పుప్ఫమభిరోపయిం;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, పుప్ఫదానస్సిదం ఫలం.

‘‘ఇతో చ నవమే కప్పే, విరోచనసనామకా;

తయో ఆసింసు రాజానో, చక్కవత్తీ మహబ్బలా.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వా అనుత్తరసుఖాధిగమసమ్భూతేన పీతివేగేన ఉదానం ఉదానేన్తో –

౮౮. ‘‘అసక్ఖిం వత అత్తానం, ఉద్ధాతుం ఉదకా థలం;

వుయ్హమానో మహోఘేవ, సచ్చాని పటివిజ్ఝహ’’న్తి. – గాథం అభాసి;

తత్థ అసక్ఖిన్తి సక్కోసిం. వతాతి విమ్హయే నిపాతో. అతివిమ్హయనీయఞ్హేతం యదిదం సచ్చపటివేధో. తేనాహ –

‘‘తం కింమఞ్ఞథ, భిక్ఖవే, కతమం ను ఖో దుక్కరతరం వా దురభిసమ్భవతరం వా, యం సత్తధా భిన్నస్స వాలస్స కోటియా కోటిం పటివిజ్ఝేయ్యా’’తిఆది (సం. ని. ౫.౧౧౧౫)?

అత్తానన్తి నియకజ్ఝత్తం సన్ధాయ వదతి. యో హి పరో న హోతి సో అత్తాతి. ఉద్ధాతున్తి ఉద్ధరితుం, ‘‘ఉద్ధట’’న్తిపి పాఠో. ఉదకాతి సంసారమహోఘసఙ్ఖాతా ఉదకా. థలన్తి నిబ్బానథలం. వుయ్హమానో మహోఘేవాతి మహణ్ణవే వుయ్హమానో వియ. ఇదం వుత్తం హోతి – యథా నామ గమ్భీరవిత్థతే అప్పతిట్ఠే మహతి ఉదకోఘే వేగసా వుయ్హమానో పురిసో కేనచి అత్థకామేన ఉపనీతం ఫియారిత్తసమ్పన్నం దళ్హనావం లభిత్వా సుఖేనేవ తతో అత్తానం ఉద్ధరితుం సక్కుణేయ్య పారం పాపుణేయ్య, ఏవమేవాహం సంసారమహోఘే కిలేసాభిసఙ్ఖారవేగేన వుయ్హమానో సత్థారా ఉపనీతం సమథవిపస్సనుపేతం అరియమగ్గనావం లభిత్వా తతో అత్తానం ఉద్ధరితుం నిబ్బానథలం పత్తుం అహో అసక్ఖిన్తి. యథా పన అసక్ఖి, తం దస్సేతుం ‘‘సచ్చాని పటివిజ్ఝహ’’న్తి ఆహ. యస్మా అహం దుక్ఖాదీని చత్తారి అరియసచ్చాని పరిఞ్ఞాపహానసచ్ఛికిరియాభావనాపటివేధేన పటివిజ్ఝిం అరియమగ్గఞాణేన అఞ్ఞాసిం, తస్మా అసక్ఖిం వత అత్తానం ఉద్ధాతుం ఉదకా థలన్తి యోజనా.

అజ్జునత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.