౩. మాణవత్థేరగాథావణ్ణనా

జిణ్ణఞ్చ దిస్వా దుఖితఞ్చ బ్యాధితన్తి ఆయస్మతో మాణవత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే వివట్టూపనిస్సయం కుసలం ఉపచినన్తో ఇతో ఏకనవుతే కప్పే బ్రాహ్మణకులే నిబ్బత్తిత్వా లక్ఖణధరో హుత్వా విపస్సిస్స భగవతో అభిజాతియా లక్ఖణాని పరిగ్గహేత్వా పుబ్బనిమిత్తాని సావేత్వా, ‘‘ఏకంసేన అయం బుద్ధో భవిస్సతీ’’తి బ్యాకరిత్వా నానానయేహి థోమేత్వా అభివాదేత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన సుగతీసుయేవ సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే సావత్థియం బ్రాహ్మణమహాసాలస్స గేహే నిబ్బత్తిత్వా యావ సత్తవస్సాని, తావ అన్తోఘరేయేవ వడ్ఢిత్వా సత్తమే సంవచ్ఛరే ఉపనయనత్థం ఉయ్యానం నీతో అన్తరామగ్గే జిణ్ణాతురమతే దిస్వా తేసం అదిట్ఠపుబ్బత్తా తే పరిజనే పుచ్ఛిత్వా జరారోగమరణసభావం సుత్వా సఞ్జాతసంవేగో తతో అనివత్తన్తో విహారం గన్త్వా సత్థు సన్తికే ధమ్మం సుత్వా మాతాపితరో అనుజానాపేత్వా పబ్బజిత్వా విపస్సనం పట్ఠపేత్వా నచిరస్సేవ అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౧.౧౩.౪౧-౬౪) –

‘‘జాయమానే విపస్సిమ్హి, నిమిత్తం బ్యాకరిం అహం;

నిబ్బాపయిఞ్చ జనతం, బుద్ధో లోకే భవిస్సతి.

‘‘యస్మిఞ్చ జాయమానస్మిం, దససహస్సి కమ్పతి;

సో దాని భగవా సత్థా, ధమ్మం దేసేతి చక్ఖుమా.

‘‘యస్మిఞ్చ జాయమానస్మిం, ఆలోకో విపులో అహు;

సో దాని భగవా సత్థా, ధమ్మం దేసేతి చక్ఖుమా.

‘‘యస్మిఞ్చ జాయమానస్మిం, సరితాయో న సన్దయుం;

సో దాని భగవా సత్థా, ధమ్మం దేసేతి చక్ఖుమా.

‘‘యస్మిఞ్చ జాయమానస్మిం, అవీచగ్గి న పజ్జలి;

సో దాని భగవా సత్థా, ధమ్మం దేసేతి చక్ఖుమా.

‘‘యస్మిఞ్చ జాయమానస్మిం, పక్ఖిసఙ్ఘో న సఞ్చరి;

సో దాని భగవా సత్థా, ధమ్మం దేసేతి చక్ఖుమా.

‘‘యస్మిఞ్చ జాయమానస్మిం, వాతక్ఖన్ధో న వాయతి;

సో దాని భగవా సత్థా, ధమ్మం దేసేతి చక్ఖుమా.

‘‘యస్మిఞ్చ జాయమానస్మిం, సబ్బరతనాని జోతయుం;

సో దాని భగవా సత్థా, ధమ్మం దేసేతి చక్ఖుమా.

‘‘యస్మిఞ్చ జాయమానస్మిం, సత్తాసుం పదవిక్కమా;

సో దాని భగవా సత్థా, ధమ్మం దేసేతి చక్ఖుమా.

‘‘జాతమత్తో చ సమ్బుద్ధో, దిసా సబ్బా విలోకయి;

వాచాసభిముదీరేసి, ఏసా బుద్ధాన ధమ్మతా.

‘‘సంవేజయిత్వా జనతం, థవిత్వా లోకనాయకం;

సమ్బుద్ధం అభివాదేత్వా, పక్కామిం పాచినాముఖో.

‘‘ఏకనవుతితో కప్పే, యం బుద్ధమభిథోమయిం;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, థోమనాయ ఇదం ఫలం.

‘‘ఇతో నవుతికప్పమ్హి, సమ్ముఖాథవికవ్హయో;