౧౦. ఉగ్గత్థేరగాథావణ్ణనా

యం మయా పకతం కమ్మన్తి ఆయస్మతో ఉగ్గత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? అయమ్పి పురిమబుద్ధేసు కతాధికారో తత్థ తత్థ భవే పుఞ్ఞాని కరోన్తో ఇతో ఏకతింసే కప్పే సిఖిస్స భగవతో కాలే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో ఏకదివసం సిఖిం భగవన్తం పస్సిత్వా పసన్నమానసో కేతకపుప్ఫేహి పూజం అకాసి. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవలోకే నిబ్బత్తిత్వా అపరాపరం సుగతీసుయేవ సంసరన్తో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే కోసలరట్ఠే ఉగ్గనిగమే సేట్ఠిపుత్తో హుత్వా నిబ్బత్తి, ఉగ్గోత్వేవస్స నామం అహోసి. సో విఞ్ఞుతం పత్తో భగవతి తస్మిం నిగమే భద్దారామే విహరన్తే విహారం గన్త్వా సత్థు సన్తికే ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసద్ధో పబ్బజిత్వా విపస్సనాయ కమ్మం కరోన్తో నచిరస్సేవ అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౧.౧౪.౧౦-౧౬) –

‘‘వినతానదియా తీరే, పిలక్ఖు ఫలితో అహు;

తాహం రుక్ఖం గవేసన్తో, అద్దసం లోకనాయకం.

‘‘కేతకం పుప్ఫితం దిస్వా, వణ్టే ఛేత్వానహం తదా;

బుద్ధస్స అభిరోపేసిం, సిఖినో లోకబన్ధునో.

‘‘యేన ఞాణేన పత్తోసి, అచ్చుతం అమతం పదం;

తం ఞాణం అభిపూజేమి, బుద్ధసేట్ఠ మహాముని.

‘‘ఞాణమ్హి పూజం కత్వాన, పిలక్ఖుమద్దసం అహం;

పటిలద్ధోమ్హి తం పఞ్ఞం, ఞాణపూజాయిదం ఫలం.

‘‘ఏకతింసే ఇతో కప్పే, యం పుప్ఫమభిరోపయిం;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, ఞాణపూజాయిదం ఫలం.

‘‘ఇతో తేరసకప్పమ్హి, ద్వాదసాసుం ఫలుగ్గతా;

సత్తరతనసమ్పన్నా, చక్కవత్తీ మహబ్బలా.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వా అత్తనో వట్టూపచ్ఛేదదీపనేన అఞ్ఞం బ్యాకరోన్తో –

౮౦. ‘‘యం మయా పకతం కమ్మం, అప్పం వా యది వా బహుం;

సబ్బమేతం పరిక్ఖీణం, నత్థి దాని పునబ్భవో’’తి. – గాథం అభాసి;

తత్థ యం మయా పకతం కమ్మన్తి యం కమ్మం తీహి కమ్మద్వారేహి, ఛహి ఉప్పత్తిద్వారేహి, అట్ఠహి అసంవరద్వారేహి, అట్ఠహి చ సంవరద్వారేహి పాపాదివసేన దానాదివసేన చాతి అనేకేహి పకారేహి అనాదిమతి సంసారే యం మయా కతం ఉపచితం అభినిబ్బత్తితం విపాకకమ్మం. అప్పం వా యది వా బహున్తి తఞ్చ వత్థుచేతనాపయోగకిలేసాదీనం దుబ్బలభావేన అప్పం వా, తేసం బలవభావేన అభిణ్హపవత్తియా చ బహుం వా. సబ్బమేతం పరిక్ఖీణన్తి సబ్బమేవ చేతం కమ్మం కమ్మక్ఖయకరస్స అగ్గమగ్గస్స అధిగతత్తా పరిక్ఖయం గతం, కిలేసవట్టప్పహానేన హి కమ్మవట్టం పహీనమేవ హోతి విపాకవట్టస్స అనుప్పాదనతో. తేనాహ ‘‘నత్థి దాని పునబ్భవో’’తి. ఆయతిం పునబ్భవాభినిబ్బత్తి మయ్హం నత్థీతి అత్థో. ‘‘సబ్బమ్పేత’’న్తిపి పాఠో, సబ్బమ్పి ఏతన్తి పదవిభాగో.

ఉగ్గత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.

అట్ఠమవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.