౮. రమణీయకుటికత్థేరగాథావణ్ణనా

రమణీయా మే కుటికాతి ఆయస్మతో రమణీయకుటికత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? సోపి కిర పదుముత్తరస్స భగవతో కాలే కుసలబీజరోపనం కత్వా దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో ఇతో అట్ఠారసకప్పసతమత్థకే అత్థదస్సిస్స భగవతో కాలే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా విఞ్ఞుతం పత్తో బుద్ధారహం ఆసనం భగవతో అదాసి. పుప్ఫేహి చ భగవన్తం పూజేత్వా పఞ్చపతిట్ఠితేన వన్దిత్వా పదక్ఖిణం కత్వా పక్కామి. సేసం అఞ్జనవనియత్థేరస్స వత్థుమ్హి వుత్తసదిసమేవ. అయం పన విసేసో – అయం కిర వుత్తనయేన పబ్బజిత్వా కతపుబ్బకిచ్చో వజ్జిరట్ఠే అఞ్ఞతరస్మిం గామకావాసే కుటికాయం విహరతి, సా హోతి కుటికా అభిరూపా దస్సనీయా పాసాదికా సుపరికమ్మకతభిత్తిభూమికా ఆరామపోక్ఖరణిరామణేయ్యాదిసమ్పన్నా ముత్తాజాలసదిసవాలికాకిణ్ణభూమిభాగా థేరస్స చ వత్తసమ్పన్నతాయ సుసమ్మట్ఠఙ్గణతాదినా భియ్యోసోమత్తాయ రమణీయతరా హుత్వా తిట్ఠతి. సో తత్థ విహరన్తో విపస్సనం పట్ఠపేత్వా నచిరస్సేవ అరహత్తే పతిట్ఠాసి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౧.౧౧.౪౭-౫౨) –

‘‘కాననం వనమోగ్గయ్హ, అప్పసద్దం నిరాకులం;

సీహాసనం మయా దిన్నం, అత్థదస్సిస్స తాదినో.

‘‘మాలాహత్థం గహేత్వాన, కత్వా చ నం పదక్ఖిణం;

సత్థారం పయిరుపాసిత్వా, పక్కామిం ఉత్తరాముఖో.

‘‘తేన కమ్మేన ద్విపదిన్ద, లోకజేట్ఠ నరాసభ;

సన్నిబ్బాపేమి అత్తానం, భవా సబ్బే సమూహతా.

‘‘అట్ఠారసకప్పసతే, యం దానమదదిం తదా;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, సీహాసనస్సిదం ఫలం.

‘‘ఇతో సత్తకప్పసతే, సన్నిబ్బాపకఖత్తియో;

సత్తరతనసమ్పన్నో, చక్కవత్తీ మహబ్బలో.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వా థేరే తత్థ విహరన్తే కుటికాయ రమణీయభావతో విహారపేక్ఖకా మనుస్సా తతో తతో ఆగన్త్వా కుటిం పస్సన్తి. అథేకదివసం కతిపయా ధుత్తజాతికా ఇత్థియో తత్థ గతా కుటికాయ రమణీయభావం దిస్వా, ‘‘ఏత్థ వసన్తో అయం సమణో సియా అమ్హేహి ఆకడ్ఢనీయహదయో’’తి అధిప్పాయేన – ‘‘రమణీయం వో, భన్తే, వసనట్ఠానం. మయమ్పి రమణీయరూపా పఠమయోబ్బనే ఠితా’’తి వత్వా ఇత్థికుత్తాదీని దస్సేతుం ఆరభింసు. థేరో అత్తనో వీతరాగభావం పకాసేన్తో ‘‘రమణీయా మే కుటికా, సద్ధాదేయ్యా మనోరమా’’తి గాథం అభాసి.

౫౮. తత్థ రమణీయా మే కుటికాతి ‘‘రమణీయా తే, భన్తే, కుటికా’’తి యం తుమ్హేహి వుత్తం, తం సచ్చం. అయం మమ వసనకుటికా రమణీయా మనుఞ్ఞరూపా, సా చ ఖో సద్ధాదేయ్యా, ‘‘ఏవరూపాయ మనాపం కత్వా పబ్బజితానం దిన్నాయ ఇదం నామ ఫలం హోతీ’’తి కమ్మఫలాని సద్దహిత్వా సద్ధాయ ధమ్మచ్ఛన్దేన దాతబ్బత్తా సద్ధాదేయ్యా, న ధనేన నిబ్బత్తితా. సయఞ్చ తథాదిన్నాని సద్ధాదేయ్యాని పస్సన్తానం పరిభుఞ్జన్తానఞ్చ మనో రమేతీతి మనోరమా. సద్ధాదేయ్యత్తా ఏవ హి మనోరమా, సద్ధాదీహి దేయ్యధమ్మం సక్కచ్చం అభిసఙ్ఖరిత్వా దేన్తి, సద్ధాదేయ్యఞ్చ పరిభుఞ్జన్తా సప్పురిసా దాయకస్స అవిసంవాదనత్థమ్పి పయోగాసయసమ్పన్నా హోన్తి, న తుమ్హేహి చిన్తితాకారేన పయోగాసయవిపన్నాతి అధిప్పాయో. న మే అత్థో కుమారీహీతి యస్మా సబ్బసో కామేహి వినివత్తితమానసో అహం, తస్మా న మే అత్థో కుమారీహి. కప్పియకారకకమ్మవసేనపి హి మాదిసానం ఇత్థీహి పయోజనం నామ నత్థి, పగేవ రాగవసేన, తస్మా న మే అత్థో కుమారీహీతి. కుమారిగ్గహణఞ్చేత్థ ఉపలక్ఖణం దట్ఠబ్బం. మాదిసస్స నామ సన్తికే ఏవం పటిపజ్జాహీతి అయుత్తకారినీహి యావ అపరద్ధఞ్చ తుమ్హేహి సమానజ్ఝాసయానం పురతో అయం కిరియా సోభేయ్యాతి దస్సేన్తో ఆహ ‘‘యేసం అత్థో తహిం గచ్ఛథ నారియో’’తి. తత్థ యేసన్తి కామేసు అవీతరాగానం. అత్థోతి పయోజనం. తహిన్తి తత్థ తేసం సన్తికం. నారియోతి ఆలపనం. తం సుత్వా ఇత్థియో మఙ్కుభూతా పత్తక్ఖన్ధా ఆగతమగ్గేనేవ గతా. ఏత్థ చ ‘‘న మే అత్థో కుమారీహీ’’తి కామేహి అనత్థికభావవచనేనేవ థేరేన అరహత్తం బ్యాకతన్తి దట్ఠబ్బం.

రమణీయకుటికత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.