౨. సుప్పియత్థేరగాథావణ్ణనా

అజరం జీరమానేనాతి ఆయస్మతో సుప్పియత్థేరస్స గాథా. కా ఉప్పత్తి? సో కిర పదుముత్తరస్స భగవతో కాలే కులగేహే నిబ్బత్తిత్వా తాపసపబ్బజ్జం పబ్బజిత్వా అరఞ్ఞాయతనే వసన్తో తత్థ భగవన్తం దిస్వా పసన్నమానసో ఫలాఫలం అదాసి, తథా భిక్ఖుసఙ్ఘస్స. సో తేన పుఞ్ఞకమ్మేన దేవమనుస్సేసు సంసరన్తో కస్సపస్స సమ్మాసమ్బుద్ధస్స కాలే ఖత్తియకులే నిబ్బత్తిత్వా అనుక్కమేన విఞ్ఞుతం పత్తో కల్యాణమిత్తసన్నిస్సయేన లద్ధసంవేగో సాసనే పబ్బజిత్వా బహుస్సుతో అహోసి. జాతిమదేన సుతమదేన చ అత్తానం ఉక్కంసేన్తో పరే చ వమ్భేన్తో విహాసి. సో ఇమస్మిం బుద్ధుప్పాదే తస్స కమ్మస్స నిస్సన్దేన సావత్థియం పరిభూతరూపే సుసానగోపకకులే నిబ్బత్తి. సుప్పియోతిస్స నామం అహోసి. అథ విఞ్ఞుతం పత్తో అత్తనో సహాయభూతం సోపాకత్థేరం ఉపసఙ్కమిత్వా తస్స సన్తికే ధమ్మం సుత్వా పటిలద్ధసంవేగో పబ్బజిత్వా సమ్మాపటిపత్తిం పూరేత్వా ‘‘అజరం జీరమానేనా’’తి గాథం అభాసి.

౩౨. తత్థ అజరన్తి జరారహితం, నిబ్బానం సన్ధాయాహ. తఞ్హి అజాతత్తా నత్థి ఏత్థ జరా, ఏతస్మిం వా అధిగతే పుగ్గలస్స సా నత్థీతి జరాభావహేతుతోపి అజరం నామ. జీరమానేనాతి జీరన్తేన, ఖణే ఖణే జరం పాపుణన్తేన. తప్పమానేనాతి సన్తప్పమానేన, రాగాదీహి ఏకాదసహి అగ్గీహి దయ్హమానేన. నిబ్బుతిన్తి యథావుత్తసన్తాపాభావతో నిబ్బుతసభావం నిబ్బానం. నిమియన్తి పరివత్తేయ్యం చేతాపేయ్యం. పరమం సన్తిన్తి అనవసేసకిలేసాభిసఙ్ఖారపరిళాహవూపసమధమ్మతాయ ఉత్తమం సన్తిం. చతూహి యోగేహి అననుబన్ధత్తా యోగక్ఖేమం. అత్తనో ఉత్తరితరస్స కస్సచి అభావతో అనుత్తరం. అయఞ్హేత్థ సఙ్ఖేపత్థో – ఖణే ఖణే జరాయ అభిభుయ్యమానత్తా జీరమానేన, తథా రాగగ్గిఆదీహి సన్తప్పమానేన గతో ఏవం అనిచ్చేన దుక్ఖేన అసారేన సబ్బథాపి అనుపసన్తసభావేన సఉపద్దవేన, తప్పటిపక్ఖభావతో అజరం పరముపసమభూతం కేనచి అనుపద్దుతం అనుత్తరం నిబ్బానం నిమియం పరివత్తేయ్యం ‘‘మహా వత మే లాభో మహా ఉదయో హత్థగతో’’తి. యథా హి మనుస్సా యం కిఞ్చి భణ్డం పరివత్తేన్తా నిరపేక్ఖా గయ్హమానేన సమ్బహుమానా హోన్తి, ఏవమయం థేరో పహితత్తో విహరన్తో అత్తనో కాయే చ జీవితే చ నిరపేక్ఖతం, నిబ్బానం పటిపేసితత్తఞ్చ పకాసేన్తో ‘‘నిమియం పరమం సన్తిం, యోగక్ఖేమం అనుత్తర’’న్తి వత్వా తమేవ పటిపత్తిం పరిబ్రూహయన్తో విపస్సనం ఉస్సుక్కాపేత్వా అరహత్తం పాపుణి. తేన వుత్తం అపదానే (అప. థేర ౨.౫౨.౫౧-౭౭) –

‘‘వరుణో నామ నామేన, బ్రాహ్మణో మన్తపారగూ;

ఛడ్డేత్వా దస పుత్తాని, వనమజ్ఝోగహిం తదా.

‘‘అస్సమం సుకతం కత్వా, సువిభత్తం మనోరమం;

పణ్ణసాలం కరిత్వాన, వసామి విపినే అహం.

‘‘పదుముత్తరో లోకవిదూ, ఆహుతీనం పటిగ్గహో;

మముద్ధరితుకామో సో, ఆగచ్ఛి మమ అస్సమం.

‘‘యావతా వనసణ్డమ్హి, ఓభాసో విపులో అహు;

బుద్ధస్స ఆనుభావేన, పజ్జలీ విపినం తదా.

‘‘దిస్వాన తం పాటిహీరం, బుద్ధసేట్ఠస్స తాదినో;

పత్తపుటం గహేత్వాన, ఫలేన పూజయిం అహం.

‘‘ఉపగన్త్వాన సమ్బుద్ధం, సహఖారిమదాసహం;

అనుకమ్పాయ మే బుద్ధో, ఇదం వచనమబ్రవి.

‘‘ఖారిభారం గహేత్వాన, పచ్ఛతో ఏహి మే తువం;

పరిభుత్తే చ సఙ్ఘమ్హి, పుఞ్ఞం తవ భవిస్సతి.

‘‘పుటకం తం గహేత్వాన, భిక్ఖుసఙ్ఘస్సదాసహం;

తత్థ చిత్తం పసాదేత్వా, తుసితం ఉపపజ్జహం.

‘‘తత్థ దిబ్బేహి నచ్చేహి, గీతేహి వాదితేహి చ;

పుఞ్ఞకమ్మేన సంయుత్తం, అనుభోమి సదా సుఖం.

‘‘యం యం యోనుపపజ్జామి, దేవత్తం అథ మానుసం;

భోగే మే ఊనతా నత్థి, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘యావతా చతురో దీపా, ససముద్దా సపబ్బతా;

ఫలం బుద్ధస్స దత్వాన, ఇస్సరం కారయామహం.

‘‘యావతా యే పక్ఖిగణా, ఆకాసే ఉప్పతన్తి చే;

తేపి మే వసమన్వేన్తి, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘యావతా వనసణ్డమ్హి, యక్ఖా భూతా చ రక్ఖసా;

కుమ్భణ్డా గరుళా చాపి, పారిచరియం ఉపేన్తి మే.

‘‘కుమ్మా సోణా మధుకారా, డంసా చ మకసా ఉభో;

తేపి మం వసమన్వేన్తి, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘సుపణ్ణా నామ సకుణా, పక్ఖిజాతా మహబ్బలా;

తేపి మం సరణం యన్తి, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘యేపి దీఘాయుకా నాగా, ఇద్ధిమన్తో మహాయసా;

తేపి మం వసమన్వేన్తి, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘సీహా బ్యగ్ఘా చ దీపీ చ, అచ్ఛకోకతరచ్ఛకా;

తేపి మం వసమన్వేన్తి, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘ఓసధీ తిణవాసీ చ, యే చ ఆకాసవాసినో;

సబ్బే మం సరణం యన్తి, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘సుదుద్దసం సునిపుణం, గమ్భీరం సుప్పకాసితం;

ఫస్సయిత్వా విహరామి, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘విమోక్ఖే అట్ఠ ఫుసిత్వా, విహరామి అనాసవో;

ఆతాపీ నిపకో చాహం, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘యే ఫలట్ఠా బుద్ధపుత్తా, ఖీణదోసా మహాయసా;

అహమఞ్ఞతరో తేసం, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘అభిఞ్ఞాపారమిం గన్త్వా, సుక్కమూలేన చోదితో;

సబ్బాసవే పరిఞ్ఞాయ, విహరామి అనాసవో.

‘‘తేవిజ్జా ఇద్ధిపత్తా చ, బుద్ధపుత్తా మహాయసా;

దిబ్బసోతం సమాపన్నా, తేసం అఞ్ఞతరో అహం.

‘‘సతసహస్సితో కప్పే, యం ఫలం అదదిం తదా;

దుగ్గతిం నాభిజానామి, ఫలదానస్సిదం ఫలం.

‘‘కిలేసా ఝాపితా మయ్హం…పే… కతం బుద్ధస్స సాసన’’న్తి.

అరహత్తం పన పత్వాపి తమేవ గాథం అఞ్ఞాబ్యాకరణవసేన అభాసి.

సుప్పియత్థేరగాథావణ్ణనా నిట్ఠితా.