౭. మిగలుద్దకపేతవత్థువణ్ణనా

నరనారిపురక్ఖతో యువాతి ఇదం భగవతి వేళువనే విహరన్తే మిగలుద్దకపేతం ఆరబ్భ వుత్తం. రాజగహే కిర అఞ్ఞతరో లుద్దకో రత్తిన్దివం మిగే వధిత్వా జీవికం కప్పేసి. తస్సేకో ఉపాసకో మిత్తో అహోసి, సో తం సబ్బకాలం పాపతో నివత్తేతుం అసక్కోన్తో ‘‘ఏహి, సమ్మ, రత్తియం పాణాతిపాతా విరమాహీ’’తి రత్తియం పుఞ్ఞే సమాదపేసి. సో రత్తియం విరమిత్వా దివా ఏవ పాణాతిపాతం కరోతి.

సో అపరేన సమయేన కాలం కత్వా రాజగహసమీపే వేమానికపేతో హుత్వా నిబ్బత్తో, దివసభాగం మహాదుక్ఖం అనుభవిత్వా రత్తియం పఞ్చహి కామగుణేహి సమప్పితా సమఙ్గీభూతో పరిచారేసి. తం దిస్వా ఆయస్మా నారదో –

౪౭౮. ‘‘నరనారిపురక్ఖతో యువా, రజనీయేహి కామగుణేహి సోభసి;

దివసం అనుభోసి కారణం, కిమకాసి పురిమాయ జాతియా’’తి. –

ఇమాయ గాథాయ పటిపుచ్ఛి. తత్థ నరనారిపురక్ఖతోతి పరిచారకభూతేహి దేవపుత్తేహి దేవధీతాహి చ పురక్ఖతో పయిరుపాసితో. యువాతి తరుణో. రజనీయేహీతి కమనీయేహి రాగుప్పత్తిహేతుభూతేహి. కామగుణేహీతి కామకోట్ఠాసేహి. సోభసీతి సమఙ్గిభావేన విరోచసి రత్తియన్తి అధిప్పాయో. తేనాహ ‘‘దివసం అనుభోసి కారణ’’న్తి, దివసభాగే పన నానప్పకారం కారణం ఘాతనం పచ్చనుభవసి. రజనీతి వా రత్తీసు. యేహీతి నిపాతమత్తం. కిమకాసి పురిమాయ జాతియాతి ఏవం సుఖదుక్ఖసంవత్తనియం కిం నామ కమ్మం ఇతో పురిమాయ జాతియా త్వం అకత్థ, తం కథేహీతి అత్థో.

తం సుత్వా పేతో థేరస్స అత్తనా కతకమ్మం ఆచిక్ఖన్తో –

౪౭౯. ‘‘అహం రాజగహే రమ్మే, రమణీయే గిరిబ్బజే;

మిగలుద్దో పురే ఆసిం, లోహితపాణి దారుణో.

౪౮౦. ‘‘అవిరోధకరేసు పాణిసు, పుథుసత్తేసు పదుట్ఠమానసో;

విచరిం అతిదారుణో సదా, పరహింసాయ రతో అసఞ్ఞతో.

౪౮౧. ‘‘తస్స మే సహాయో సుహదయో, సద్ధో ఆసి ఉపాసకో;

సోపి మం అనుకమ్పన్తో, నివారేసి పునప్పునం.

౪౮౨. ‘‘‘మాకాసి పాపకం కమ్మం, మా తాత దుగ్గతిం అగా;

సచే ఇచ్ఛసి పేచ్చ సుఖం, విరమ పాణవధా అసంయమా.

౪౮౩. ‘‘తస్సాహం వచనం సుత్వా, సుఖకామస్స హితానుకమ్పినో;

నాకాసిం సకలానుసాసనిం, చిరపాపాభిరతో అబుద్ధిమా.

౪౮౪. ‘‘సో మం పున భూరిసుమేధసో, అనుకమ్పాయ సంయమే నివేసయి;

సచే దివా హనసి పాణినో, అథ తే రత్తిం భవతు సంయమో.

౪౮౫. ‘‘స్వాహం దివా హనిత్వా పాణినో, విరతో రత్తిమహోసి సఞ్ఞతో;

రత్తాహం పరిచారేమి, దివా ఖజ్జామి దుగ్గతో.

౪౮౬. ‘‘తస్స కమ్మస్స కుసలస్స, అనుభోమి రత్తిం అమానుసిం;

దివా పటిహతావ కుక్కురా, ఉపధావన్తి సమన్తా ఖాదితుం.

౪౮౭. ‘‘యే చ తే సతతానుయోగినో, ధువం పయుత్తా సుగతస్స సాసనే;

మఞ్ఞామి తే అమతమేవ కేవలం, అధిగచ్ఛన్తి పదం అసఙ్ఖత’’న్తి. –

ఇమా గాథా అభాసి.

౪౭౯-౮౦. తత్థ లుద్దోతి దారుణో. లోహితపాణీతి అభిణ్హం పాణఘాతేన లోహితమక్ఖితపాణీ. దారుణోతి ఖరో, సత్తానం హింసనకోతి అత్థో. అవిరోధకరేసూతి కేనచి విరోధం అకరోన్తేసు మిగసకుణాదీసు.

౪౮౨-౮౩. అసంయమాతి అసంవరా దుస్సీల్యా. సకలానుసాసనిన్తి సబ్బం అనుసాసనిం, సబ్బకాలం పాణాతిపాతతో పటివిరతిన్తి అత్థో. చిరపాపాభిరతోతి చిరకాలం పాపే అభిరతో.

౪౮౪. సంయమేతి సుచరితే. నివేసయీహి నివేసేసి. సచే దివా హనసి పాణినో, అథ తే రత్తిం భవతు సంయమోతి నివేసితాకారదస్సనం. సో కిర సల్లపాససజ్జనాదినా రత్తియమ్పి పాణవధం అనుయుత్తో అహోసి.

౪౮౫. దివా ఖజ్జామి దుగ్గతోతి ఇదాని దుగ్గతిం గతో మహాదుక్ఖప్పత్తో దివసభాగే ఖాదియామి. తస్స కిర దివా సునఖేహి మిగానం ఖాదాపితత్తా కమ్మసరిక్ఖకం ఫలం హోతి, దివసభాగే మహన్తా సునఖా ఉపధావిత్వా అట్ఠిసఙ్ఘాతమత్తావసేసం సరీరం కరోన్తి. రత్తియా పన ఉపగతాయ తం పాకతికమేవ హోతి, దిబ్బసమ్పత్తిం అనుభవతి. తేన వుత్తం –

౪౮౬. ‘‘తస్స కమ్మస్స కుసలస్స, అనుభోమి రత్తిం అమానుసిం;

దివా పటిహతావ కుక్కురా, ఉపధావన్తి సమన్తా ఖాదితు’’న్తి.

తత్థ పటిహతాతి పటిహతచిత్తా బద్ధాఘాతా వియ హుత్వా. సమన్తా ఖాదితున్తి మమ సరీరం సమన్తతో ఖాదితుం ఉపధావన్తి. ఇదఞ్చ నేసం అతివియ అత్తనో భయావహం ఉపగమనకాలం గహేత్వా వుత్తం. తే పన ఉపధావిత్వా అట్ఠిమత్తావసేసం సరీరం కత్వా గచ్ఛన్తి.

౪౮౭. యే చ తే సతతానుయోగినోతి ఓసానగాథాయ అయం సఙ్ఖేపత్థో – అహమ్పి నామ రత్తియం పాణవధమత్తతో విరతో ఏవరూపం సమ్పత్తిం అనుభవామి. యే పన తే పురిసా సుగతస్స బుద్ధస్స భగవతో సాసనే అధిసీలాదికే ధువం పయుత్తా దళ్హం పయుత్తా సతతం సబ్బకాలం అనుయోగవన్తా, తే పుఞ్ఞవన్తో కేవలం లోకియసుఖేన అసమ్మిస్సం ‘‘అసఙ్ఖతం పద’’న్తి లద్ధనామం అమతమేవ అధిగచ్ఛన్తి మఞ్ఞే, నత్థి తేసం తదధిగమే కోచి విబన్ధోతి.

ఏవం తేన పేతేన వుత్తే థేరో తం పవత్తిం సత్థు ఆరోచేసి. సత్థా తమత్థం అట్ఠుప్పత్తిం కత్వా సమ్పత్తపరిసాయ ధమ్మం దేసేసి. సబ్బమ్పి వుత్తనయమేవ.

మిగలుద్దకపేతవత్థువణ్ణనా నిట్ఠితా.