౮. చూళసేట్ఠిపేతవత్థువణ్ణనా

నగ్గో కిసో పబ్బజితోసి, భన్తేతి ఇదం సత్థరి వేళువనే విహరన్తే చూళసేట్ఠిపేతం ఆరబ్భ వుత్తం. బారాణసియం కిర ఏకో గహపతి అస్సద్ధో అప్పసన్నో మచ్ఛరీ కదరియో పుఞ్ఞకిరియాయ అనాదరో చూళసేట్ఠి నామ అహోసి. సో కాలం కత్వా పేతేసు నిబ్బత్తి, తస్స కాయో అపగతమంసలోహితో అట్ఠిన్హారుచమ్మమత్తో ముణ్డో అపేతవత్థో అహోసి. ధీతా పనస్స అనులా అన్ధకవిన్దే సామికస్స గేహే వసన్తీ పితరం ఉద్దిస్స బ్రాహ్మణే భోజేతుకామా తణ్డులాదీని దానూపకరణాని సజ్జేసి. తం ఞత్వా పేతో ఆసాయ ఆకాసేన తత్థ గచ్ఛన్తో రాజగహం సమ్పాపుణి. తేన చ సమయేన రాజా అజాతసత్తు దేవదత్తేన ఉయ్యోజితో పితరం జీవితా వోరోపేత్వా తేన విప్పటిసారేన దుస్సుపినేన చ నిద్దం అనుపగచ్ఛన్తో ఉపరిపాసాదవరగతో చఙ్కమన్తో తం పేతం ఆకాసేన గచ్ఛన్తం దిస్వా ఇమాయ గాథాయ పుచ్ఛి –

౨౪౬. ‘‘నగ్గో కిసో పబ్బజితోసి భన్తే, రత్తిం కుహిం గచ్ఛసి కిస్సహేతు;

ఆచిక్ఖ మే తం అపి సక్కుణేము, సబ్బేన విత్తం పటిపాదయే తువ’’న్తి.

తత్థ పబ్బజితోతి సమణో. రాజా కిర తం నగ్గత్తా ముణ్డత్తా చ ‘‘నగ్గో సమణో అయ’’న్తి సఞ్ఞాయ ‘‘నగ్గో కిసో పబ్బజితోసీ’’తిఆదిమాహ. కిస్సహేతూతి కిన్నిమిత్తం. సబ్బేన విత్తం పటిపాదయే తువన్తి విత్తియా ఉపకరణభూతం విత్తం సబ్బేన భోగేన తుయ్హం అజ్ఝాసయానురూపం, సబ్బేన వా ఉస్సాహేన పటిపాదేయ్యం సమ్పాదేయ్యం. తథా కాతుం మయం అప్పేవ నామ సక్కుణేయ్యామ, తస్మా ఆచిక్ఖ మే తం, ఏతం తవ ఆగమనకారణం మయ్హం కథేహీతి అత్థో.

ఏవం రఞ్ఞా పుట్ఠో పేతో అత్తనో పవత్తిం కథేన్తో తిస్సో గాథా అభాసి –

౨౪౭. ‘‘బారాణసీ నగరం దూరఘుట్ఠం, తత్థాహం గహపతి అడ్ఢకో అహు దీనో;

అదాతా గేధితమనో ఆమిసస్మిం, దుస్సీల్యేన యమవిసయమ్హి పత్తో.

౨౪౮. ‘‘సో సూచికాయ కిలమితో తేహి,

తేనేవ ఞాతీసు యామి ఆమిసకిఞ్చిక్ఖహేతు;

అదానసీలా న చ సద్దహన్తి,

‘దానఫలం హోతి పరమ్హి లోకే’.

౨౪౯. ‘‘ధీతా చ మయ్హం లపతే అభిక్ఖణం, దస్సామి దానం పితూనం పితామహానం;

తముపక్ఖటం పరివిసయన్తి బ్రాహ్మణా, యామి అహం అన్ధకవిన్దం భుత్తు’’న్తి.

౨౪౭. తత్థ దూరఘుట్ఠన్తి దూరతో ఏవ గుణకిత్తనవసేన ఘోసితం, సబ్బత్థ విస్సుతం పాకటన్తి అత్థో. అడ్ఢకోతి అడ్ఢో మహావిభవో. దీనోతి నిహీనచిత్తో అదానజ్ఝాసయో. తేనాహ ‘‘అదాతా’’తి. గేధితమనో ఆమిసస్మిన్తి కామామిసే లగ్గచిత్తో గేధం ఆపన్నో. దుస్సీల్యేన యమవిసయమ్హి పత్తోతి అత్తనా కతేన దుస్సీలకమ్మునా యమవిసయం పేతలోకం పత్తో అమ్హి.

౨౪౮. సో సూచికాయ కిలమితోతి సో అహం విజ్ఝనట్ఠేన సూచిసదిసతాయ ‘‘సూచికా’’తి లద్ధనామాయ జిఘచ్ఛాయ కిలమితో నిరన్తరం విజ్ఝమానో. ‘‘కిలమథో’’తి ఇచ్చేవ వా పాఠో. తేహీతి ‘‘దీనో’’తిఆదినా వుత్తేహి పాపకమ్మేహి కారణభూతేహి. తస్స హి పేతస్స తాని పాపకమ్మాని అనుస్సరన్తస్స అతివియ దోమనస్సం ఉప్పజ్జి, తస్మా ఏవమాహ. తేనేవాతి తేనేవ జిఘచ్ఛాదుక్ఖేన. ఞాతీసు యామీతి ఞాతీనం సమీపం యామి గచ్ఛామి. ఆమిసకిఞ్చిక్ఖహేతూతి ఆమిసస్స కిఞ్చిక్ఖనిమిత్తం, కిఞ్చి ఆమిసం పత్థేన్తోతి అత్థో. అదానసీలా న చ సద్దహన్తి, ‘దానఫలం హోతి పరమ్హి లోకే’తి యథా అహం, తథా ఏవం అఞ్ఞేపి మనుస్సా అదానసీలా ‘‘దానస్స ఫలం ఏకంసేన పరలోకే హోతీ’’తి న చ సద్దహన్తి. యతో అహం వియ తేపి పేతా హుత్వా మహాదుక్ఖం పచ్చనుభవన్తీతి అధిప్పాయో.

౨౪౯. లపతేతి కథేతి. అభిక్ఖణన్తి అభిణ్హం బహుసో. కిన్తి లపతీతి ఆహ ‘‘దస్సామి దానం పితూనం పితామహాన’’న్తి. తత్థ పితూనన్తి మాతాపితూనం, చూళపితుమహాపితూనం వా. పితామహానన్తి అయ్యకపయ్యకానం. ఉపక్ఖటన్తి సజ్జితం. పరివిసయన్తీతి భోజయన్తి. అన్ధకవిన్దన్తి ఏవంనామకం నగరం. భుత్తున్తి భుఞ్జితుం. తతో పరా సఙ్గీతికారకేహి వుత్తా –

౨౫౦. ‘‘తమవోచ రాజా ‘అనుభవియాన తమ్పి,

ఏయ్యాసి ఖిప్పం అహమపి కస్సం పూజం;

ఆచిక్ఖ మే తం యది అత్థి హేతు,

సద్ధాయితం హేతువచో సుణోమ’.

౨౫౧. ‘‘తథాతి వత్వా అగమాసి తత్థ, భుఞ్జింసు భత్తం న చ దక్ఖిణారహా;

పచ్చాగమి రాజగహం పునాపరం, పాతురహోసి పురతో జనాధిపస్స.

౨౫౨. ‘‘దిస్వాన పేతం పునదేవ ఆగతం, రాజా అవోచ ‘అహమపి కిం దదామి;

ఆచిక్ఖ మే తం యది అత్థి హేతు, యేన తువం చిరతరం పీణితో సియా’.

౨౫౩. ‘‘బుద్ధఞ్చ సఙ్ఘం పరివిసియాన రాజ, అన్నేన పానేన చ చీవరేన;

తం దక్ఖిణం ఆదిస మే హితాయ, ఏవం అహం చిరతరం పీణితో సియా.

౨౫౪. ‘‘తతో చ రాజా నిపతిత్వా తావదే, దానం సహత్థా అతులం దదిత్వా సఙ్ఘే;

ఆరోచేసి పకతం తథాగతస్స, తస్స చ పేతస్స దక్ఖిణం ఆదిసిత్థ.

౨౫౫. ‘‘సో పూజితో అతివియ సోభమానో, పాతురహోసి పురతో జనాధిపస్స;

యక్ఖోహమస్మి పరమిద్ధిపత్తో, న మయ్హమత్థి సమా సదిసా మానుసా.

౨౫౬. ‘‘పస్సానుభావం అపరిమితం మమయిదం, తయానుదిట్ఠం అతులం దత్వా సఙ్ఘే;

సన్తప్పితో సతతం సదా బహూహి, యామి అహం సుఖితో మనుస్సదేవా’’తి.

౨౫౦. తత్థ తమవోచ రాజాతి తం పేతం తథా వత్వా ఠితం రాజా అజాతసత్తు అవోచ. అనుభవియాన తమ్పీతి తం తవ ధీతుయా ఉపక్ఖటం దానమ్పి అనుభవిత్వా. ఏయ్యాసీతి ఆగచ్ఛేయ్యాసి. కస్సన్తి కరిస్సామి. ఆచిక్ఖ మే తం యది అత్థి హేతూతి సచే కిఞ్చి కారణం అత్థి, తం కారణం మయ్హం ఆచిక్ఖ కథేహి. సద్ధాయితన్తి సద్ధాయితబ్బం. హేతువచోతి హేతుయుత్తవచనం, ‘‘అముకస్మిం ఠానే అసుకేన పకారేన దానే కతే మయ్హం ఉపకప్పతీ’’తి సకారణం వచనం వదాతి అత్థో.

౨౫౧. తథాతి వత్వాతి సాధూతి వత్వా. తత్థాతి తస్మిం అన్ధకవిన్దే పరివేసనట్ఠానే. భుఞ్జింసు భత్తం న చ దక్ఖిణారహాతి భత్తం భుఞ్జింసు దుస్సీలబ్రాహ్మణా, న చ పన దక్ఖిణారహా సీలవన్తో భుఞ్జింసూతి అత్థో. పునాపరన్తి పున అపరం వారం రాజగహం పచ్చాగమి.

౨౫౨. కిం దదామీతి ‘‘కీదిసం తే దానం దస్సామీ’’తి రాజా పేతం పుచ్ఛి. యేన తువన్తి యేన కారణేన త్వం. చిరతరన్తి చిరకాలం. పీణితోతి తిత్తో సియా, తం కథేహీతి అత్థో.

౨౫౩. పరివిసియానాతి భోజేత్వా. రాజాతి అజాతసత్తుం ఆలపతి. మే హితాయాతి మయ్హం హితత్థాయ పేతత్తభావతో పరిముత్తియా.

౨౫౪. తతోతి తస్మా తేన వచనేన, తతో వా పాసాదతో. నిపతిత్వాతి నిక్ఖమిత్వా. తావదేతి తదా ఏవ అరుణుగ్గమనవేలాయ. యమ్హి పేతో పచ్చాగన్త్వా రఞ్ఞో అత్తానం దస్సేసి, తస్మిం పురేభత్తే ఏవ దానం అదాసి. సహత్థాతి సహత్థేన. అతులన్తి అప్పమాణం ఉళారం పణీతం. దత్వా సఙ్ఘేతి సఙ్ఘస్స దత్వా. ఆరోచేసి పకతం తథాగతస్సాతి ‘‘ఇదం, భన్తే, దానం అఞ్ఞతరం పేతం సన్ధాయ పకత’’న్తి తం పవత్తిం భగవతో ఆరోచేసి. ఆరోచేత్వా చ యథా తం దానం తస్స ఉపకప్పతి, ఏవం తస్స చ పేతస్స దక్ఖిణం ఆదిసిత్థ ఆదిసి.

౨౫౫. సోతి సో పేతో. పూజితోతి దక్ఖిణాయ దియ్యమానాయ పూజితో. అతివియ సోభమానోతి దిబ్బానుభావేన అతివియ విరోచమానో. పాతురహోసీతి పాతుభవి, రఞ్ఞో పురతో అత్తానం దస్సేసి. యక్ఖోహమస్మీతి పేతత్తభావతో ముత్తో యక్ఖో అహం జాతో దేవభావం పత్తోస్మి. న మయ్హమత్థి సమా సదిసా మానుసాతి మయ్హం ఆనుభావసమ్పత్తియా సమా వా భోగసమ్పత్తియా సదిసా వా మనుస్సా న సన్తి.

౨౫౬. పస్సానుభావం అపరిమితం మమయిదన్తి ‘‘మమ ఇదం అపరిమాణం దిబ్బానుభావం పస్సా’’తి అత్తనో సమ్పత్తిం పచ్చక్ఖతో రఞ్ఞో దస్సేన్తో వదతి. తయానుదిట్ఠం అతులం దత్వా సఙ్ఘేతి అరియసఙ్ఘస్స అతులం ఉళారం దానం దత్వా మయ్హం అనుకమ్పాయ తయా అనుదిట్ఠం. సన్తప్పితో సతతం సదా బహూహీతి అన్నపానవత్థాదీహి బహూహి దేయ్యధమ్మేహి అరియసఙ్ఘం సన్తప్పేన్తేన తయా సదా సబ్బకాలం యావజీవం తత్థాపి సతతం నిరన్తరం అహం సన్తప్పితో పీణితో. యామి అహం సుఖితో మనుస్సదేవాతి ‘‘తస్మా అహం ఇదాని సుఖితో మనుస్సదేవ మహారాజ యథిచ్ఛితట్ఠానం యామీ’’తి రాజానం ఆపుచ్ఛి.

ఏవం పేతే ఆపుచ్ఛిత్వా గతే రాజా అజాతసత్తు తమత్థం భిక్ఖూనం ఆరోచేసి, భిక్ఖూ భగవతో సన్తికం ఉపసఙ్కమిత్వా ఆరోచేసుం. భగవా తమత్థం అట్ఠుప్పత్తిం కత్వా సమ్పత్తపరిసాయ ధమ్మం దేసేసి. తం సుత్వా మహాజనో మచ్ఛేరమలం పహాయ దానాదిపుఞ్ఞాభిరతో అహోసీతి.

చూళాసేట్ఠిపేతవత్థువణ్ణనా నిట్ఠితా.