౧౨. కణ్ణముణ్డపేతివత్థువణ్ణనా

సోణ్ణసోపానఫలకాతి ఇదం సత్థరి సావత్థియం విహరన్తే కణ్ణముణ్డపేతిం ఆరబ్భ వుత్తం. అతీతే కిర కస్సపబుద్ధకాలే కిమిలనగరే అఞ్ఞతరో ఉపాసకో సోతాపన్నో పఞ్చహి ఉపాసకసతేహి సద్ధిం సమానచ్ఛన్దో హుత్వా ఆరామరోపనసేతుబన్ధనచఙ్కమనకరణాదీసు పుఞ్ఞకమ్మేసు పసుతో హుత్వా విహరన్తో సఙ్ఘస్స విహారం కారేత్వా తేహి సద్ధిం కాలేన కాలం విహారం గచ్ఛతి. తేసం భరియాయోపి ఉపాసికా హుత్వా అఞ్ఞమఞ్ఞం సమగ్గా మాలాగన్ధవిలేపనాదిహత్థా కాలేన కాలం విహారం గచ్ఛన్తియో అన్తరామగ్గే ఆరామసభాదీసు విస్సమిత్వా గచ్ఛన్తి.

అథేకదివసం కతిపయా ధుత్తా ఏకిస్సా సభాయ సన్నిసిన్నా తాసు తత్థ విస్సమిత్వా గతాసు తాసం రూపసమ్పత్తిం దిస్వా పటిబద్ధచిత్తా హుత్వా తాసం సీలాచారగుణసమ్పన్నతం ఞత్వా కథం సముట్ఠాపేసుం ‘‘కో ఏతాసు ఏకిస్సాపి సీలభేదం కాతుం సమత్థో’’తి. తత్థ అఞ్ఞతరో ‘‘అహం సమత్థో’’తి ఆహ. తే తేన ‘‘సహస్సేన అబ్భుతం కరోమా’’తి అబ్భుతం అకంసు. సో అనేకేహి ఉపాయేహి వాయమమానో తాసు సభం ఆగతాసు సుముఞ్చితం సత్తతన్తిం మధురస్సరం వీణం వాదేన్తో మధురేనేవ సరేన కామపటిసంయుత్తగీతాని గాయన్తో గీతసద్దేన తాసు అఞ్ఞతరం ఇత్థిం సీలభేదం పాపేన్తో అతిచారినిం కత్వా తే ధుత్తే సహస్సం పరాజేసి. తే సహస్సపరాజితా తస్సా సామికస్స ఆరోచేసుం. సామికో తం పుచ్ఛి – ‘‘కిం త్వం ఏవరూపా, యథా తే పురిసా అవోచు’’న్తి. సా ‘‘నాహం ఈదిసం జానామీ’’తి పటిక్ఖిపిత్వా తస్మిం అసద్దహన్తే సమీపే ఠితం సునఖం దస్సేత్వా సపథం అకాసి ‘‘సచే మయా తాదిసం పాపకమ్మం కతం, అయం ఛిన్నకణ్ణో కాళసునఖో తత్థ తత్థ భవే జాతం మం ఖాదతూ’’తి. ఇతరాపి పఞ్చసతా ఇత్థియో తం ఇత్థిం అతిచారినిం జానన్తీ కిం అయం తథారూపం పాపం అకాసి, ఉదాహు నాకాసీ’’తి చోదితా ‘‘న మయం ఏవరూపం జానామా’’తి ముసా వత్వా ‘‘సచే మయం జానామ, భవే భవే ఏతిస్సాయేవ దాసియో భవేయ్యామా’’తి సపథం అకంసు.

అథ సా అతిచారినీ ఇత్థీ తేనేవ విప్పటిసారేన డయ్హమానహదయా సుస్సిత్వా న చిరేనేవ కాలం కత్వా హిమవతి పబ్బతరాజే సత్తన్నం మహాసరానం అఞ్ఞతరస్స కణ్ణముణ్డదహస్స తీరే విమానపేతీ హుత్వా నిబ్బత్తి. విమానసామన్తా చస్సా కమ్మవిపాకానుభవనయోగ్గా ఏకా పోక్ఖరణీ నిబ్బత్తి. సేసా చ పఞ్చసతా ఇత్థియో కాలం కత్వా సపథకమ్మవసేన తస్సాయేవ దాసియో హుత్వా నిబ్బత్తింసు. సా తత్థ పుబ్బే కతస్స పుఞ్ఞకమ్మస్స ఫలేన దివసభాగం దిబ్బసమ్పత్తిం అనుభవిత్వా అడ్ఢరత్తే పాపకమ్మబలసఞ్చోదితా సయనతో ఉట్ఠహిత్వా పోక్ఖరణితీరం గచ్ఛతి. తత్థ గతం గజపోతకప్పమాణో ఏకో కాళసునఖో భేరవరూపో ఛిన్నకణ్ణో తిఖిణాయతకథినదాఠో సువిప్ఫులితఖదిరఙ్గారపుఞ్జసదిసనయనో నిరన్తరప్పవత్తవిజ్జులతాసఙ్ఘాతసదిసజివ్హో కథినతిఖిణనఖో ఖరాయతదుబ్బణ్ణలోమో తతో ఆగన్త్వా తం భూమియం నిపాతేత్వా అతిసయజిఘచ్ఛాభిభూతో వియ పసయ్హ ఖాదన్తో అట్ఠిసఙ్ఖలికమత్తం కత్వా దన్తేహి గహేత్వా పోక్ఖరణియం ఖిపిత్వా అన్తరధాయతి. సా చ తత్థ పక్ఖిత్తసమనన్తరమేవ పకతిరూపధారినీ హుత్వా విమానం అభిరుయ్హ సయనే నిపజ్జతి. ఇతరా పన తస్సా దాసబ్యమేవ దుక్ఖం అనుభవన్తి. ఏవం తాసం తత్థ వసన్తీనం పఞ్ఞాసాధికాని పఞ్చ వస్ససతాని వీతివత్తాని.

అథ తాసం పురిసేహి వినా దిబ్బసమ్పత్తిం అనుభవన్తీనం ఉక్కణ్ఠా అహేసుం. తత్థ చ కణ్ణముణ్డదహతో నిగ్గతా పబ్బతవివరేన ఆగన్త్వా గఙ్గం నదిం అనుపవిట్ఠా ఏకా నదీ అత్థి. తాసఞ్చ వసనట్ఠానసమీపే ఏకో దిబ్బఫలేహి అమ్బరుక్ఖేహి పనసలబుజాదీహి చ ఉపసోభితో ఆరామసదిసో అరఞ్ఞప్పదేసో అత్థి. తా ఏవం సమచిన్తేసుం – ‘‘హన్ద, మయం ఇమాని అమ్బఫలాని ఇమిస్సా నదియా పక్ఖిపిస్సామ, అప్పేవ నామ ఇమం ఫలం దిస్వా ఫలలోభేన కోచిదేవ పురిసో ఇధాగచ్ఛేయ్య, తేన సద్ధిం రమిస్సామాతి. తా తథా అకంసు. తాహి పన పక్ఖిత్తాని అమ్బఫలాని కానిచి తాపసా గణ్హింసు, కానిచి వనచరకా, కానిచి కాకా విలుజ్జింసు, కానిచి తీరే లగ్గింసు. ఏకం పన గఙ్గాయ సోతం పత్వా అనుక్కమేన బారాణసిం సమ్పాపుణి.

తేన చ సమయేన బారాణసిరాజా లోహజాలపరిక్ఖిత్తే గఙ్గాజలే న్హాయతి. అథ తం ఫలం నదిసోతేన వుయ్హమానం అనుక్కమేన ఆగన్త్వా లోహజాలే లగ్గి. తం వణ్ణగన్ధరససమ్పన్నం మహన్తం దిబ్బం అమ్బఫలం దిస్వా రాజపురిసా రఞ్ఞో ఉపనేసుం. రాజా తస్స ఏకదేసం గహేత్వా వీమంసనత్థాయ ఏకస్స బన్ధనాగారే ఠపితస్స వజ్ఝచోరస్స ఖాదితుం అదాసి. సో తం ఖాదిత్వా ‘‘దేవ, మయా ఏవరూపం న ఖాదితపుబ్బం, దిబ్బమిదం మఞ్ఞే అమ్బఫల’’న్తి ఆహ. రాజా పునపి తస్స ఏకం ఖణ్డం అదాసి. సో తం ఖాదిత్వా విగతవలితపలితో అతివియ మనోహరరూపో యోబ్బనే ఠితో వియ అహోసి. తం దిస్వా రాజా అచ్ఛరియబ్భుతజాతో తం అమ్బఫలం పరిభుఞ్జిత్వా సరీరే విసేసం లభిత్వా మనుస్సే పుచ్ఛి – ‘‘కత్థ ఏవరూపాని దిబ్బఅమ్బఫలాని సంవిజ్జన్తీ’’తి? మనుస్సా ఏవమాహంసు – ‘‘హిమవన్తే కిర, దేవ, పబ్బతరాజే’’తి. ‘‘సక్కా పన తాని ఆనేతు’’న్తి? ‘‘వనచరకా, దేవ, జానన్తీ’’తి.

రాజా వనచరకే పక్కోసాపేత్వా తేసం తమత్థం ఆచిక్ఖిత్వా తేహి సమ్మన్తేత్వా దిన్నస్స ఏకస్స వనచరకస్స సహస్సం దత్వా తం విస్సజ్జేసి – ‘‘గచ్ఛ, సీఘం తం మే అమ్బఫలం ఆనేహీ’’తి. సో తం కహాపణసహస్సం పుత్తదారస్స దత్వా పాథేయ్యం గహేత్వా పటిగఙ్గం కణ్ణముణ్డదహాభిముఖో గన్త్వా మనుస్సపథం అతిక్కమిత్వా కణ్ణముణ్డదహతో ఓరం సట్ఠియోజనప్పమాణే పదేసే ఏకం తాపసం దిస్వా తేన ఆచిక్ఖితమగ్గేన గచ్ఛన్తో పున తింసయోజనప్పమాణే పదేసే ఏకం తాపసం దిస్వా, తేన ఆచిక్ఖితమగ్గేన గచ్ఛన్తో పున పన్నరసయోజనప్పమాణే ఠానే అఞ్ఞం తాపసం దిస్వా, తస్స అత్తనో ఆగమనకారణం కథేసి. తాపసో తం అనుసాసి – ‘‘ఇతో పట్ఠాయ ఇమం మహాగఙ్గం పహాయ ఇమం ఖుద్దకనదిం నిస్సాయ పటిసోతం గచ్ఛన్తో యదా పబ్బతవివరం పస్ససి, తదా రత్తియం ఉక్కం గహేత్వా పవిసేయ్యాసి. అయఞ్చ నదీ రత్తియం నప్పవత్తతి, తేన తే గమనయోగ్గా హోతి, కతిపయయోజనాతిక్కమేన తే అమ్బే పస్సిస్ససీ’’తి. సో తథా కత్వా ఉదయన్తే సూరియే వివిధరతనరంసిజాలపజ్జోతితభూమిభాగం ఫలభారావనతసాఖావితానతరుగణోపసోభితం నానావిధవిహఙ్గగణూపకూజితం అతివియ మనోహరం అమ్బవనం సమ్పాపుణి.

అథ నం తా అమనుస్సిత్థియో దూరతోవ ఆగచ్ఛన్తం దిస్వా ‘‘ఏస మమ పరిగ్గహో, ఏస మమ పరిగ్గహో’’తి ఉపధావింసు. సో పన తాహి సద్ధిం తత్థ దిబ్బసమ్పత్తిం అనుభవితుం యోగ్గస్స పుఞ్ఞకమ్మస్స అకతత్తా తా దిస్వావ భీతో విరవన్తో పలాయిత్వా అనుక్కమేన బారాణసిం పత్వా తం పవత్తిం రఞ్ఞో ఆరోచేసి. రాజా తం సుత్వా తా ఇత్థియో దట్ఠుం అమ్బఫలాని చ పరిభుఞ్జితుం సఞ్జాతాభిలాసో రజ్జభారం అమచ్చేసు ఆరోపేత్వా మిగవాపదేసేన సన్నద్ధధనుకలాపో ఖగ్గం బన్ధిత్వా కతిపయమనుస్సపరివారో తేనేవ వనచరకేన దస్సితమగ్గేన గన్త్వా కతిపయయోజనన్తరే ఠానే మనుస్సేపి ఠపేత్వా వనచరకమేవ గహేత్వా అనుక్కమేన గన్త్వా తమ్పి తతో నివత్తాపేత్వా ఉదయన్తే దివాకరే అమ్బవనం పావిసి. అథ నం తా ఇత్థియో అభినవఉప్పన్నమివ దేవపుత్తం దిస్వా పచ్చుగ్గన్త్వా ‘‘రాజా’’తి ఞత్వా సఞ్జాతసినేహబహుమానా సక్కచ్చం న్హాపేత్వా దిబ్బేహి వత్థాలఙ్కారమాలాగన్ధవిలేపనేహి సుమణ్డితపసాధితం కత్వా విమానం ఆరోపేత్వా నానగ్గరసం దిబ్బభోజనం భోజేత్వా తస్స ఇచ్ఛానురూపం పయిరుపాసింసు.

అథ దియడ్ఢవస్ససతే అతిక్కన్తే రాజా అడ్ఢరత్తిసమయే ఉట్ఠహిత్వా నిసిన్నో తం అతిచారినిం పేతిం పోక్ఖరణితీరం గచ్ఛన్తిం దిస్వా ‘‘కిం ను ఖో ఏసా ఇమాయ వేలాయ గచ్ఛతీ’’తి వీమంసితుకామో అనుబన్ధి. అథ నం తత్థ గతం సునఖేన ఖజ్జమానం దిస్వా ‘‘కిం ను ఖో ఇద’’న్తి అజానన్తో తయో చ దివసే వీమంసిత్వా ‘‘ఏసో ఏతిస్సా పచ్చామిత్తో భవిస్సతీ’’తి నిసితేన ఉసునా విజ్ఝిత్వా జీవితా వోరోపేత్వా తఞ్చ ఇత్థిం పోథేత్వా పోక్ఖరణిం ఓతారేత్వా పటిలద్ధపురిమరూపం దిస్వా –

౩౪౮. ‘‘సోణ్ణసోపానఫలకా, సోణ్ణవాలుకసన్థతా;

తత్థ సోగన్ధియా వగ్గూ, సుచిగన్ధా మనోరమా.

౩౪౯. ‘‘నానారుక్ఖేహి సఞ్ఛన్నా, నానాగన్ధసమేరితా;

నానాపదుమసఞ్ఛన్నా, పుణ్డరీకసమోతతా.

౩౫౦. ‘‘సురభిం సమ్పవాయన్తి, మనుఞ్ఞా మాలుతేరితా;

హంసకోఞ్చాభిరుదా చ, చక్కవక్కాభికూజితా.

౩౫౧. ‘‘నానాదిజగణాకిణ్ణా, నానాసరగణాయుతా;

నానాఫలధరా రుక్ఖా, నానాపుప్ఫధరా వనా.

౩౫౨. ‘‘న మనుస్సేసు ఈదిసం, నగరం యాదిసం ఇదం;

పాసాదా బహుకా తుయ్హం, సోవణ్ణరూపియామయా;

దద్దల్లమానా ఆభేన్తి, సమన్తా చతురో దిసా.

౩౫౩. ‘‘పఞ్చ దాసిసతా తుయ్హం, యా తేమా పరిచారికా;

తా కమ్బుకాయూరధరా, కఞ్చనావేళభూసితా.

౩౫౪. ‘‘పల్లఙ్కా బహుకా తుయ్హం, సోవణ్ణరూపియామయా;

కదలిమిగసఞ్ఛన్నా, సజ్జా గోనకసన్థతా.

౩౫౫. ‘‘యత్థ తువం వాసూపగతా, సబ్బకామసమిద్ధినీ;

సమ్పత్తాయడ్ఢరత్తాయ, తతో ఉట్ఠాయ గచ్ఛసి.

౩౫౬. ‘‘ఉయ్యానభూమిం గన్త్వాన, పోక్ఖరఞ్ఞా సమన్తతో;

తస్సా తీరే తువం ఠాసి, హరితే సద్దలే సుభే.

౩౫౭. ‘‘తతో తే కణ్ణముణ్డో సునఖో, అఙ్గమఙ్గాని ఖాదతి;

యదా చ ఖాయితా ఆసి, అట్ఠిసఙ్ఖలికా కతా;

ఓగాహసి పోక్ఖరణిం, హోతి కాయో యథా పురే.

౩౫౮. ‘‘తతో త్వం అఙ్గపచ్చఙ్గీ, సుచారు పియదస్సనా;

వత్థేన పారుపిత్వాన, ఆయాసి మమ సన్తికం.

౩౫౯. ‘‘కిం ను కాయేన వాచాయ, మనసా దుక్కటం కతం;

కిస్సకమ్మవిపాకేన, కణ్ణముణ్డో సునఖో తవ;

అఙ్గమఙ్గాని ఖాదతీ’’తి. –

ద్వాదసహి గాథాహి తం తస్స పవత్తిం పటిపుచ్ఛి.

౩౪౮. తత్థ సోణ్ణసోపానఫలకాతి సువణ్ణమయసోపానఫలకా. సోణ్ణవాలుకసన్థతాతి సమన్తతో సువణ్ణమయాహి వాలుకాహి సన్థతా. తత్థాతి పోక్ఖరణియం. సోగన్ధియాతి సోగన్ధికా. వగ్గూతి సున్దరా రుచిరా. సుచిగన్ధాతి మనుఞ్ఞగన్ధా.

౩౪౯. నానాగన్ధసమేరితాతి నానావిధసురభిగన్ధవసేన గన్ధవాయునా సమన్తతో ఏరితా. నానాపదుమసఞ్ఛన్నాతి నానావిధరత్తపదుమసఞ్ఛాదితసలిలతలా. పుణ్డరీకసమోతతాతి సేతపదుమేహి చ సమోకిణ్ణా.

౩౫౦. సురభిం సమ్పవాయన్తీతి సమ్మదేవ సుగన్ధం వాయతి పోక్ఖరణీతి అధిప్పాయో. హంసకోఞ్చాభిరుదాతి హంసేహి చ కోఞ్చేహి చ అభినాదితా.

౩౫౧. నానాదిజగణాకిణ్ణాతి నానాదిజగణాకిణ్ణా. నానాసరగణాయుతాతి నానావిధవిహఙ్గమాభిరుదసమూహయుత్తా. నానాఫలధరాతి నానావిధఫలధారినో సబ్బకాలం వివిధఫలభారనమితసాఖత్తా. నానాపుప్ఫధరా వనాతి నానావిధసురభికుసుమదాయికాని వనానీతి అత్థో. లిఙ్గవిపల్లాసేన హి ‘‘వనా’’తి వుత్తం.

౩౫౨. న మనుస్సేసు ఈదిసం నగరన్తి యాదిసం తవ ఇదం నగరం, ఈదిసం మనుస్సేసు నత్థి, మనుస్సలోకే న ఉపలబ్భతీతి అత్థో. రూపియమయాతి రజతమయా. దద్దల్లమానాతి అతివియ విరోచమానా. ఆభేన్తీతి సోభయన్తి. సమన్తా చతురో దిసాతి సమన్తతో చతస్సోపి దిసాయో.

౩౫౩. యా తేమాతి యా తే ఇమా. పరిచారికాతి వేయ్యావచ్చకారినియో. తాతి తా పరిచారికాయో. కమ్బుకాయూరధరాతి సఙ్ఖవలయకాయూరవిభూసితా. కఞ్చనావేళభూసితాతి సువణ్ణవటంసకసమలఙ్కతకేసహత్థా.

౩౫౪. కదలిమిగసఞ్ఛన్నాతి కదలిమిగచమ్మపచ్చత్థరణత్థతా. సజ్జాతి సజ్జితా సయితుం యుత్తరూపా. గోనకసన్థతాతి దీఘలోమకేన కోజవేన సన్థతా.

౩౫౫. యత్థాతి యస్మిం పల్లఙ్కే. వాసూపగతాతి వాసం ఉపగతా, సయితాతి అత్థో. సమ్పత్తాయడ్ఢరత్తాయాతి అడ్ఢరత్తియా ఉపగతాయ. తతోతి పల్లఙ్కతో.

౩౫౬. పోక్ఖరఞ్ఞాతి పోక్ఖరణియా. హరితేతి నీలే. సద్దలేతి తరుణతిణసఞ్ఛన్నే. సుభేతి సుద్ధే. సుభేతి వా తస్సా ఆలపనం. భద్దే, సమన్తతో హరితే సద్దలే తస్సా పోక్ఖరణియా తీరే త్వం గన్త్వాన ఠాసి తిట్ఠసీతి యోజనా.

౩౫౭. కణ్ణముణ్డోతి ఖణ్డితకణ్ణో ఛిన్నకణ్ణో. ఖాయితా ఆసీతి ఖాదితా అహోసి. అట్ఠిసఙ్ఖలికా కతాతి అట్ఠిసఙ్ఖలికమత్తా కతా. యథా పురేతి సునఖేన ఖాదనతో పుబ్బే వియ.

౩౫౮. తతోతి పోక్ఖరణిం ఓగాహనతో పచ్ఛా. అఙ్గపచ్చఙ్గీతి పరిపుణ్ణసబ్బఙ్గపచ్చఙ్గవతీ. సుచారూతి సుట్ఠు మనోరమా. పియదస్సనాతి దస్సనీయా. ఆయాసీతి ఆగచ్ఛసి.

ఏవం తేన రఞ్ఞా పుచ్ఛితా సా పేతీ ఆదితో పట్ఠాయ అత్తనో పవత్తిం తస్స కథేన్తీ –

౩౬౦. ‘‘కిమిలాయం గహపతి, సద్ధో ఆసి ఉపాసకో;

తస్సాహం భరియా ఆసిం, దుస్సీలా అతిచారినీ.

౩౬౧. ‘‘సో మం అతిచరమానాయ, సామికో ఏతదబ్రవి;

‘నేతం తం ఛన్నం పతిరూపం, యం త్వం అతిచరాసి మం’.

౩౬౨. ‘‘సాహం ఘోరఞ్చ సపథం, ముసావాదఞ్చ భాసిసం;

‘నాహం తం అతిచరామి, కాయేన ఉద చేతసా.

౩౬౩. ‘‘‘సచాహం తం అతిచరామి, కాయేన ఉద చేతసా;

కణ్ణముణ్డోయం సునఖో, అఙ్గమఙ్గాని ఖాదతు’.

౩౬౪. ‘‘తస్స కమ్మస్స విపాకం, ముసావాదస్స చూభయం;

సత్తేవ వస్ససతాని, అనుభూతం యతో హి మే;

కణ్ణముణ్డో చ సునఖో, అఙ్గమఙ్గాని ఖాదతీ’’తి. – పఞ్చ గాథా ఆహ;

౩౬౦-౧. తత్థ కిమిలాయన్తి ఏవంనామకే నగరే. అతిచారినీతి భరియా హి పతిం అతిక్కమ్మ చరణతో ‘‘అతిచారినీ’’తి వుచ్చతి. అతిచరమానాయ మయి సో సామికో మం ఏతదబ్రవీతి యోజనా. నేతం ఛన్నన్తిఆది వుత్తాకారదస్సనం. తత్థ నేతం ఛన్నన్తి న ఏతం యుత్తం. న పతిరూపన్తి తస్సేవ వేవచనం. యన్తి కిరియాపరామసనం. అతిచరాసీతి అతిచరసి, అయమేవ వా పాఠో. యం మం త్వం అతిచరసి, తత్థ యం అతిచరణం, నేతం ఛన్నం నేతం పతిరూపన్తి అత్థో.

౩౬౨-౪. ఘోరన్తి దారుణం. సపథన్తి సపనం. భాసిసన్తి అభాసిం. సచాహన్తి సచే అహం. తన్తి త్వం. తస్స కమ్మస్సాతి తస్స పాపకమ్మస్స దుస్సీల్యకమ్మస్స. ముసావాదస్స చాతి ‘‘నాహం తం అతిచరామీ’’తి వుత్తముసావాదస్స చ. ఉభయన్తి ఉభయస్స విపాకం. అనుభూతన్తి అనుభూయమానం మయాతి అత్థో. యతోతి యతో పాపకమ్మతో.

ఏవఞ్చ పన వత్వా తేన అత్తనో కతం ఉపకారం కిత్తేన్తీ –

౩౬౫. ‘‘త్వఞ్చ దేవ బహుకారో, అత్థాయ మే ఇధాగతో;

సుముత్తాహం కణ్ణముణ్డస్స, అసోకా అకుతోభయా.

౩౬౬. ‘‘తాహం దేవ నమస్సామి, యాచామి పఞ్జలీకతా;

భుఞ్జ అమానుసే కామే, రమ దేవ మయా సహా’’తి. –

ద్వే గాథా ఆహ. తత్థ దేవాతి రాజానం ఆలపతి. కణ్ణముణ్డస్సాతి కణ్ణముణ్డతో. నిస్సక్కే హి ఇదం సామివచనం. అథ రాజా తత్థ వాసేన నిబ్బిన్నమానసో గమనజ్ఝాసయం పకాసేసి. తం సుత్వా పేతీ రఞ్ఞో పటిబద్ధచిత్తా తత్థేవస్స వాసం యాచన్తీ ‘‘తాహం, దేవ, నమస్సామీ’’తి గాథమాహ.

పున రాజా ఏకంసేన నగరం గన్తుకామోవ హుత్వా అత్తనో అజ్ఝాసయం పవేదేన్తో –

౩౬౭. ‘‘భుత్తా అమానుసా కామా, రమితోమ్హి తయా సహ;

తాహం సుభగే యాచామి, ఖిప్పం పటినయాహి మ’’న్తి. –

ఓసానగాథమాహ. తత్థ తాహన్తి తం అహం. సుభగేతి సుభగయుత్తే. పటినయాహి మన్తి మయ్హం నగరమేవ మం పటినేహి. సేసం సబ్బత్థ పాకటమేవ.

అథ సా విమానపేతీ రఞ్ఞో వచనం సుత్వా వియోగం అసహమానా సోకాతురతాయ బ్యాకులహదయా వేధమానసరీరా నానావిధేహి ఉపాయేహి ఆయాచిత్వాపి తం తత్థ వాసేతుం అసక్కోన్తీ బహూహి మహారహేహి రతనేహి సద్ధిం రాజానం నగరం నేత్వా పాసాదం ఆరోపేత్వా కన్దిత్వా పరిదేవిత్వా అత్తనో వసనట్ఠానమేవ గతా. రాజా పన తం దిస్వా సఞ్జాతసంవేగో దానాదీని పుఞ్ఞకమ్మాని కత్వా సగ్గపరాయణో అహోసి. అథ అమ్హాకం భగవతి లోకే ఉప్పజ్జిత్వా పవత్తితవరధమ్మచక్కే అనుక్కమేన సావత్థియం విహరన్తే ఏకదివసం ఆయస్మా మహామోగ్గల్లానో పబ్బతచారికం చరమానో తం ఇత్థిం సపరివారం దిస్వా తాయ కతకమ్మం పుచ్ఛి. సా ఆదితో పట్ఠాయ సబ్బం థేరస్స కథేసి. థేరో తాసం ధమ్మం దేసేసి. తం పవత్తిం థేరో భగవతో ఆరోచేసి. భగవా తమత్థం అట్ఠుప్పత్తిం కత్వా సమ్పత్తపరిసాయ ధమ్మం దేసేసి. మహాజనో పటిలద్ధసంవేగో పాపతో ఓరమిత్వా దానాదీని పుఞ్ఞకమ్మాని కత్వా సగ్గపరాయణో అహోసీతి.

కణ్ణముణ్డపేతివత్థువణ్ణనా నిట్ఠితా.