౧౬. గోచరనానత్తఞాణనిద్దేసవణ్ణనా

౬౭. గోచరనానత్తఞాణనిద్దేసే రూపే బహిద్ధా వవత్థేతీతి అజ్ఝత్తతో బహిద్ధాభూతే రూపాయతనధమ్మే వవత్థపేతీతి అత్థో. అవిజ్జాసమ్భూతాతిఆది అత్తభావపరియాపన్నకమ్మజరూపత్తా వుత్తం. ఆహారోపి హి కమ్మజరూపస్స ఉపత్థమ్భకపచ్చయో హోతి. సద్దస్స పన ఉతుచిత్తసముట్ఠానత్తా అవిజ్జాసమ్భూతాదిచతుక్కం న వుత్తం. ఫోట్ఠబ్బానం సయం మహాభూతత్తా ‘‘చతున్నం మహాభూతానం ఉపాదాయా’’తి న వుత్తం. ధమ్మాతి చేత్థ భవఙ్గమనోసమ్పయుత్తా తయో అరూపినో ఖన్ధా, ధమ్మాయతనపరియాపన్నాని సుఖుమరూపాని చ కమ్మసముట్ఠానాని, సబ్బానిపి రూపాదీని చ. అపిచ యాని యాని యేన యేన సముట్ఠహన్తి, తాని తాని తేన తేన వేదితబ్బాని. ఇతరథా హి సకసన్తానపరియాపన్నాపి రూపాదయో ధమ్మా సబ్బే న సఙ్గణ్హేయ్యుం. యస్మా అనిన్ద్రియబద్ధరూపాదయోపి విపస్సనూపగా, తస్మా తేసం కమ్మసమ్భూతపదేన సఙ్గహో వేదితబ్బో. తేపి హి సబ్బసత్తసాధారణకమ్మపచ్చయఉతుసముట్ఠానా. అఞ్ఞే పన ‘‘అనిన్ద్రియబద్ధా రూపాదయో అవిపస్సనూపగా’’తి వదన్తి. తం పన –

‘‘సబ్బే సఙ్ఖారా అనిచ్చాతి, యదా పఞ్ఞాయ పస్సతి;

అథ నిబ్బిన్దతి దుక్ఖే, ఏస మగ్గో విసుద్ధియా’’తి. (ధ. ప. ౨౭౭) –

ఆదికాయ పాళియా విరుజ్ఝతి. వుత్తఞ్చ విసుద్ధిమగ్గే – ‘‘ఇధేకచ్చో ఆదితోవ అజ్ఝత్తసఙ్ఖారే అభినివిసిత్వా విపస్సతి, యస్మా పన న సుద్ధఅజ్ఝత్తదస్సనమత్తేనేవ మగ్గవుట్ఠానం హోతి, బహిద్ధాపి దట్ఠబ్బమేవ, తస్మా పరస్స ఖన్ధేపి అనుపాదిన్నసఙ్ఖారేపి అనిచ్చం దుక్ఖమనత్తాతి విపస్సతీ’’తి (విసుద్ధి. ౨.౭౮౪). తస్మా పరేసం చక్ఖాదివవత్థానమ్పి అనిన్ద్రియబద్ధరూపాదివవత్థానమ్పి ఇచ్ఛితబ్బమేవ, తస్మా తేభూమకసఙ్ఖారా అవిపస్సనూపగా నామ నత్థి.

గోచరనానత్తఞాణనిద్దేసవణ్ణనా నిట్ఠితా.