౨. సులభసుత్తవణ్ణనా

౧౦౧. దుతియే అప్పానీతి పరిత్తాని. సులభానీతి సుఖేన లద్ధబ్బాని, యత్థ కత్థచి వా సక్కా హోతి లద్ధుం. అనవజ్జానీతి వజ్జరహితాని నిద్దోసాని ఆగమనసుద్ధితో కాయమణ్డనాదికిలేసవత్థుభావాభావతో చ. తత్థ సులభతాయ పరియేసనదుక్ఖస్స అభావో దస్సితో, అప్పతాయ పరిహరణదుక్ఖస్సపి అభావో దస్సితో, అనవజ్జతాయ అగరహితబ్బతాయ భిక్ఖుసారుప్పభావో దస్సితో హోతి. అప్పతాయ వా పరిత్తాసస్స అవత్థుతా, సులభతాయ గేధాయ అవత్థుతా, అనవజ్జతాయ ఆదీనవవసేన నిస్సరణపఞ్ఞాయ వత్థుతా దస్సితా హోతి. అప్పతాయ వా లాభేన న సోమనస్సం జనయన్తి, సులభతాయ అలాభేన న దోమనస్సం జనయన్తి, అనవజ్జతాయ విప్పటిసారనిమిత్తం అఞ్ఞాణుపేక్ఖం న జనయన్తి అవిప్పటిసారవత్థుభావతో.

పంసుకూలన్తి రథికాసుసానసఙ్కారకూటాదీసు యత్థ కత్థచి పంసూనం ఉపరి ఠితత్తా అబ్భుగ్గతట్ఠేన పంసుకూలం వియాతి పంసుకూలం, పంసు వియ కుచ్ఛితభావం ఉలతి గచ్ఛతీతి పంసుకూలన్తి ఏవం లద్ధనామం రథికాదీసు పతితనన్తకాని ఉచ్చినిత్వా కతచీవరం. పిణ్డియాలోపోతి జఙ్ఘపిణ్డియా బలేన చరిత్వా ఘరే ఘరే ఆలోపమత్తం కత్వా లద్ధభోజనం. రుక్ఖమూలన్తి వివేకానురూపం యంకిఞ్చి రుక్ఖసమీపం. పూతిముత్తన్తి యంకిఞ్చి గోముత్తం. యథా హి సువణ్ణవణ్ణోపి కాయో పూతికాయోవ ఏవం అభినవమ్పి ముత్తం పూతిముత్తమేవ. తత్థ కేచి గోముత్తభావితం హరితకీఖణ్డం ‘‘పూతిముత్త’’న్తి వదన్తి, పూతిభావేన ఆపణాదితో విస్సట్ఠం ఛడ్డితం అపరిగ్గహితం యంకిఞ్చి భేసజ్జం పూతిముత్తన్తి అధిప్పేతన్తి అపరే.

యతో ఖోతి పచ్చత్తే నిస్సక్కవచనం, యం ఖోతి వుత్తం హోతి. తేన ‘‘తుట్ఠో హోతీ’’తి వుత్తకిరియం పరామసతి. తుట్ఠోతి సన్తుట్ఠో. ఇదమస్సాహన్తి య్వాయం చతుబ్బిధేన యథావుత్తేన పచ్చయేన అప్పేన సులభేన సన్తోసో, ఇదం ఇమస్స భిక్ఖునో సీలసంవరాదీసు అఞ్ఞతరం ఏకం సామఞ్ఞఙ్గం సమణభావకారణన్తి అహం వదామి. సన్తుట్ఠస్స హి చతుపారిసుద్ధిసీలం సుపరిపుణ్ణం హోతి, సమథవిపస్సనా చ భావనాపారిపూరిం గచ్ఛన్తి. అథ వా సామఞ్ఞం నామ అరియమగ్గో. తస్స సఙ్ఖేపతో ద్వే అఙ్గాని – బాహిరం, అజ్ఝత్తికన్తి. తత్థ బాహిరం సప్పురిసూపనిస్సయో సద్ధమ్మస్సవనఞ్చ, అజ్ఝత్తికం పన యోనిసో మనసికారో ధమ్మానుధమ్మపటిపత్తి చ. తేసు యస్మా యథారహం ధమ్మానుధమ్మపటిపత్తిభూతా తస్సా మూలభూతా చేతే ధమ్మా, యదిదం అప్పిచ్ఛతా సన్తుట్ఠితా పవివిత్తతా అసంసట్ఠతా ఆరద్ధవీరియతాతి ఏవమాదయో, తస్మా వుత్తం ‘‘ఇదమస్సాహం అఞ్ఞతరం సామఞ్ఞఙ్గన్తి వదామీ’’తి.

గాథాసు సేనాసనమారబ్భాతి విహారాదిం మఞ్చపీఠాదిఞ్చ సేనాసనం నిస్సాయ. చీవరం పానభోజనన్తి నివాసనాదిచీవరం, అమ్బపానకాదిపానం, ఖాదనీయభోజనీయాదిభుఞ్జితబ్బవత్థుఞ్చ ఆరబ్భాతి సమ్బన్ధో. విఘాతో విహతభావో చేతోదుక్ఖం న హోతీతి యోజనా. అయఞ్హేత్థ సఙ్ఖేపత్థో – ‘‘అసుకస్మిం నామ ఆవాసే పచ్చయా సులభా’’తి లభితబ్బట్ఠానగమనేన వా ‘‘మయ్హం పాపుణాతి న తుయ్హ’’న్తి వివాదాపజ్జనేన వా నవకమ్మకరణాదివసేన వా సేనాసనాదీని పరియేసన్తానం అసన్తుట్ఠానం ఇచ్ఛితలాభాదినా యో విఘాతో చిత్తస్స హోతి, సో తత్థ సన్తుట్ఠస్స న హోతీతి. దిసా నప్పటిహఞ్ఞతీతి సన్తుట్ఠియా చాతుద్దిసాభావేన దిసా నప్పటిహన్తి. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘చాతుద్దిసో అప్పటిఘో చ హోతి,

సన్తుస్సమానో ఇతరీతరేనా’’తి. (సు. ని. ౪౨; చూళని. ఖగ్గవిసాణసుత్తనిద్దేస ౧౨౮);

యస్స హి ‘‘అసుకట్ఠానం నామ గతో చీవరాదీని లభిస్సామీ’’తి చిత్తం ఉప్పజ్జతి, తస్స దిసా పటిహఞ్ఞతి నామ. యస్స పన ఏవం న ఉప్పజ్జతి, తస్స దిసా న పటిహఞ్ఞతి నామ. ధమ్మాతి పటిపత్తిధమ్మా. సామఞ్ఞస్సానులోమికాతి సమణధమ్మస్స సమథవిపస్సనాభావనాయ అరియమగ్గస్సేవ వా అనుచ్ఛవికా అప్పిచ్ఛతాదయో. అధిగ్గహితాతి సబ్బే తే తుట్ఠచిత్తస్స సన్తుట్ఠచిత్తేన భిక్ఖునా అధిగ్గహితా పటిపక్ఖధమ్మే అభిభవిత్వా గహితా హోన్తి అబ్భన్తరగతా, న బాహిరగతాతి.

దుతియసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.