౧. పుఞ్ఞకిరియవత్థుసుత్తవణ్ణనా

౬౦. దుతియవగ్గస్స పఠమే పుఞ్ఞకిరియవత్థూనీతి పుజ్జభవఫలం నిబ్బత్తేన్తి, అత్తనో సన్తానం పునన్తీతి వా పుఞ్ఞాని, పుఞ్ఞాని చ తాని హేతుపచ్చయేహి కత్తబ్బతో కిరియా చాతి పుఞ్ఞకిరియా. తా ఏవ చ తేసం తేసం ఆనిసంసానం వత్థుభావతో పుఞ్ఞకిరియవత్థూని. దానమయన్తి అనుపచ్ఛిన్నభవమూలస్స అనుగ్గహవసేన పూజావసేన వా అత్తనో దేయ్యధమ్మస్స పరేసం పరిచ్చాగచేతనా దీయతి ఏతాయాతి దానం, దానమేవ దానమయం. చీవరాదీసు హి చతూసు పచ్చయేసు అన్నాదీసు వా దససు దానవత్థూసు రూపాదీసు వా ఛసు ఆరమ్మణేసు తం తం దేన్తస్స తేసం ఉప్పాదనతో పట్ఠాయ పుబ్బభాగే పరిచ్చాగకాలే పచ్ఛా సోమనస్సచిత్తేన అనుస్సరణే చాతి తీసు కాలేసు వుత్తనయేన పవత్తచేతనా దానమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు నామ.

సీలమయన్తి నిచ్చసీలఉపోసథనియమాదివసేన పఞ్చ, అట్ఠ, దస వా సీలాని సమాదియన్తస్స సీలపూరణత్థం పబ్బజిస్సామీతి విహారం గచ్ఛన్తస్స పబ్బజన్తస్స మనోరథం మత్థకం పాపేత్వా ‘‘పబ్బజితో వతమ్హి సాధు సుట్ఠూ’’తి ఆవజ్జేన్తస్స సద్ధాయ పాతిమోక్ఖం పరిపూరేన్తస్స పఞ్ఞాయ చీవరాదికే పచ్చవేక్ఖన్తస్స సతియా ఆపాథగతేసు రూపాదీసు చక్ఖుద్వారాదీని సంవరన్తస్స వీరియేన ఆజీవం సోధేన్తస్స చ పవత్తా చేతనా సీలతీతి సీలమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు నామ.

తథా పటిసమ్భిదాయం (పటి. మ. ౧.౪౮) వుత్తేన విపస్సనామగ్గేన చక్ఖుం అనిచ్చతో దుక్ఖతో అనత్తతో విపస్సన్తస్స సోతం, ఘానం, జివ్హం, కాయం, మనం. రూపే…పే… ధమ్మే, చక్ఖువిఞ్ఞాణం…పే… మనోవిఞ్ఞాణం. చక్ఖుసమ్ఫస్సం…పే… మనోసమ్ఫస్సం, చక్ఖుసమ్ఫస్సజం వేదనం…పే… మనోసమ్ఫస్సజం వేదనం. రూపసఞ్ఞం…పే… ధమ్మసఞ్ఞం. జరామరణం అనిచ్చతో దుక్ఖతో అనత్తతో విపస్సన్తస్స యా చేతనా, యా చ పథవీకసిణాదీసు అట్ఠతింసాయ ఆరమ్మణేసు పవత్తా ఝానచేతనా, యా చ అనవజ్జేసు కమ్మాయతనసిప్పాయతనవిజ్జాట్ఠానేసు పరిచయమనసికారాదివసేన పవత్తా చేతనా, సబ్బా భావేతి ఏతాయాతి భావనామయం వుత్తనయేన పుఞ్ఞకిరియవత్థు చాతి.

ఏకమేకఞ్చేత్థ యథారహం పుబ్బభాగతో పట్ఠాయ కాయేన కరోన్తస్స కాయకమ్మం హోతి, తదత్థం వాచం నిచ్ఛారేన్తస్స వచీకమ్మం, కాయఙ్గం వాచఙ్గఞ్చ అచోపేత్వా మనసా చిన్తేన్తస్స మనోకమ్మం. అన్నాదీని దేన్తస్స చాపి ‘‘అన్నదానాదీని దేమీ’’తి వా దానపారమిం ఆవజ్జేత్వా వా దానకాలే దానమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు హోతి. వత్తసీసే ఠత్వా దదతో సీలమయం, ఖయతో వయతో కమ్మతో సమ్మసనం పట్ఠపేత్వా దదతో భావనామయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు హోతి.

అపరానిపి సత్త పుఞ్ఞకిరియవత్థూని – అపచితిసహగతం పుఞ్ఞకిరియవత్థు వేయ్యావచ్చసహగతం పత్తిఅనుప్పదానం అబ్భనుమోదనం దేసనామయం సవనమయం దిట్ఠిజుగతం పుఞ్ఞకిరియవత్థూతి. సరణగమనమ్పి హి దిట్ఠిజుగతేనేవ సఙ్గయ్హతి. యం పనేత్థ వత్తబ్బం, తం పరతో ఆవి భవిస్సతి.

తత్థ వుడ్ఢతరం దిస్వా పచ్చుగ్గమనపత్తచీవరపటిగ్గహణాభివాదనమగ్గసమ్పదానాదివసేన అపచాయనసహగతం వేదితబ్బం. వుడ్ఢతరానం వత్తపటిపత్తికరణవసేన, గామం పిణ్డాయ పవిట్ఠం భిక్ఖుం దిస్వా పత్తం గహేత్వా గామే భిక్ఖం సమ్పాదేత్వా ఉపసంహరణవసేన ‘‘గచ్ఛ భిక్ఖూనం పత్తం ఆహరా’’తి సుత్వా వేగేన గన్త్వా పత్తాహరణాదివసేన చ వేయ్యావచ్చసహగతం వేదితబ్బం. చత్తారో పచ్చయే దత్వా పుప్ఫగన్ధాదీహి రతనత్తయస్స పూజం కత్వా అఞ్ఞం వా తాదిసం పుఞ్ఞం కత్వా ‘‘సబ్బసత్తానం పత్తి హోతూ’’తి పరిణామవసేన పత్తిఅనుప్పదానం వేదితబ్బం. తథా పరేహి దిన్నాయ పత్తియా కేవలం వా పరేహి కతం పుఞ్ఞం ‘‘సాధు, సుట్ఠూ’’తి అనుమోదనవసేన అబ్భనుమోదనం వేదితబ్బం. అత్తనో పగుణధమ్మం అపచ్చాసీసన్తో హితజ్ఝాసయేన పరేసం దేసేతి – ఇదం దేసనామయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు నామ. యం పన ఏకో ‘‘ఏవం మం ధమ్మకథికోతి జానిస్సన్తీ’’తి ఇచ్ఛాయ ఠత్వా లాభసక్కారసిలోకసన్నిస్సితో ధమ్మం దేసేతి, తం న మహప్ఫలం హోతి. ‘‘అద్ధా అయం అత్తహితపరహితానం పటిపజ్జనూపాయో’’తి యోనిసోమనసికారపురేచారికహితఫరణేన ముదుచిత్తేన ధమ్మం సుణాతి, ఇదం సవనమయం పుఞ్ఞకిరియవత్థు హోతి. యం పనేకో ‘‘ఇతి మం సద్ధోతి జానిస్సన్తీ’’తి సుణాతి, తం న మహప్ఫలం హోతి. దిట్ఠియా ఉజుగమనం దిట్ఠిజుగతం, ‘‘అత్థి దిన్న’’న్తిఆదినయప్పవత్తస్స సమ్మాదస్సనస్స ఏతం అధివచనం. ఇదఞ్హి పుబ్బభాగే వా పచ్ఛాభాగే వా ఞాణవిప్పయుత్తమ్పి ఉజుకరణకాలే ఞాణసమ్పయుత్తమేవ హోతి. అపరే పనాహు ‘‘విజాననపజాననవసేన దస్సనం దిట్ఠి కుసలఞ్చ విఞ్ఞాణం కమ్మస్సకతాఞాణాది చ సమ్మాదస్సన’’న్తి. తత్థ కుసలేన విఞ్ఞాణేన ఞాణస్స అనుప్పాదేపి అత్తనా కతపుఞ్ఞానుస్సరణవణ్ణారహవణ్ణనాదీనం సఙ్గహో, కమ్మస్సకతాఞాణేన కమ్మపథసమ్మాదిట్ఠియా. ఇతరం పన దిట్ఠిజుగతం సబ్బేసం నియమలక్ఖణం. యఞ్హి కిఞ్చి పుఞ్ఞం కరోన్తస్స దిట్ఠియా ఉజుభావేనేవ తం మహప్ఫలం హోతి.

ఇమేసం పన సత్తన్నం పుఞ్ఞకిరియవత్థూనం పురిమేహి తీహి దానమయాదీహి పుఞ్ఞకిరియవత్థూహి సఙ్గహో. తత్థ హి అపచాయనవేయ్యావచ్చాని సీలమయే, పత్తిఅనుప్పదానఅబ్భనుమోదనాని దానమయే, ధమ్మదేసనాసవనాని భావనామయే, దిట్ఠిజుగతం తీసుపి. తేనాహ భగవా –

‘‘తీణిమాని, భిక్ఖవే, పుఞ్ఞకిరియవత్థూని. కతమాని తీణి? దానమయం…పే… భావనామయం పుఞ్ఞకిరియవత్థూ’’తి (అ. ని. ౮.౩౬).

ఏత్థ చ అట్ఠన్నం కామావచరకుసలచేతనానం వసేన తిణ్ణమ్పి పుఞ్ఞకిరియవత్థూనం పవత్తి హోతి. యథా హి పగుణం ధమ్మం పరివత్తేన్తస్స ఏకచ్చే అనుసన్ధిం అసల్లక్ఖేన్తస్సేవ గచ్ఛన్తి, ఏవం పగుణం సమథవిపస్సనాభావనం అనుయుఞ్జన్తస్స అన్తరన్తరా ఞాణవిప్పయుత్తచిత్తేనాపి మనసికారో పవత్తతి. సబ్బం తం పన మహగ్గతకుసలచేతనానం వసేన భావనామయమేవ పుఞ్ఞకిరియవత్థు హోతి, న ఇతరాని. గాథాయ అత్థో హేట్ఠా వుత్తోయేవ.

పఠమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.