౯. సఙ్ఘసామగ్గీసుత్తవణ్ణనా
౧౯. నవమే ఏకధమ్మోతి ఏకో కుసలధమ్మో అనవజ్జధమ్మో. ‘‘అయం ధమ్మో, నాయం ధమ్మో’’తిఆదినా సచే సఙ్ఘే వివాదో ఉప్పజ్జేయ్య, తత్థ ధమ్మకామేన విఞ్ఞునా ఇతి పటిసఞ్చిక్ఖితబ్బం ‘‘ఠానం ఖో, పనేతం విజ్జతి, యదిదం వివాదో వడ్ఢమానో సఙ్ఘరాజియా వా సఙ్ఘభేదాయ వా సంవత్తేయ్యా’’తి. సచే తం అధికరణం అత్తనా పగ్గహేత్వా ఠితో, అగ్గిం అక్కన్తేన వియ సహసా తతో ఓరమితబ్బం. అథ పరేహి తం పగ్గహితం సయఞ్చేతం సక్కోతి వూపసమేతుం, ఉస్సాహజాతో హుత్వా దూరమ్పి గన్త్వా తథా పటిపజ్జితబ్బం, యథా తం వూపసమ్మతి. సచే పన సయం న సక్కోతి, సో చ వివాదో ఉపరూపరి వడ్ఢతేవ, న వూపసమ్మతి. యే తత్థ పతిరూపా సిక్ఖాకామా సబ్రహ్మచారినో, తే ఉస్సాహేత్వా యేన ధమ్మేన యేన వినయేన యేన సత్థుసాసనేన తం అధికరణం యథా వూపసమ్మతి, తథా వూపసమేతబ్బం. ఏవం వూపసమేన్తస్స యో సఙ్ఘసామగ్గికరో కుసలో ధమ్మో, అయమేత్థ ఏకధమ్మోతి అధిప్పేతో. సో హి ఉభతోపక్ఖియానం ద్వేళ్హకజాతానం భిక్ఖూనం, తేసం అనువత్తనవసేన ఠితానం భిక్ఖునీనం ఉపాసకానం ఉపాసికానం తేసం ఆరక్ఖదేవతానం యావదేవ బ్రహ్మానమ్పి ఉప్పజ్జనారహం అహితం దుక్ఖావహం సంకిలేసధమ్మం అపనేత్వా మహతో పుఞ్ఞరాసిస్స కుసలాభిసన్దస్స హేతుభావతో సదేవకస్స లోకస్స హితసుఖావహో హోతి. తేన వుత్తం ‘‘ఏకధమ్మో, భిక్ఖవే, లోకే ఉప్పజ్జమానో ఉప్పజ్జతి బహుజనహితాయా’’తిఆది. తస్సత్థో అనన్తరసుత్తే వుత్తవిపరియాయేన వేదితబ్బో. సఙ్ఘసామగ్గీతి సఙ్ఘస్స సమగ్గభావో భేదాభావో ఏకకమ్మతా ఏకుద్దేసతా చ.
గాథాయం సుఖా సఙ్ఘస్స సామగ్గీతి సుఖస్స పచ్చయభావతో సామగ్గీ సుఖాతి వుత్తా. యథా ‘‘సుఖో బుద్ధానముప్పాదో’’తి (ధ. ప. ౧౯౪). సమగ్గానఞ్చనుగ్గహోతి సమగ్గానం సామగ్గిఅనుమోదనేన అనుగ్గణ్హనం సామగ్గిఅనురూపం, యథా తే సామగ్గిం న విజహన్తి, తథా గహణం ఠపనం అనుబలప్పదానన్తి అత్థో. సఙ్ఘం సమగ్గం కత్వానాతి భిన్నం సఙ్ఘం రాజిపత్తం వా సమగ్గం సహితం కత్వా. కప్పన్తి ఆయుకప్పమేవ. సగ్గమ్హి మోదతీతి కామావచరదేవలోకే అఞ్ఞే దేవే దసహి ఠానేహి అభిభవిత్వా దిబ్బసుఖం అనుభవన్తో ఇచ్ఛితనిప్ఫత్తియావ మోదతి పమోదతి లలతి కీళతీతి.
నవమసుత్తవణ్ణనా నిట్ఠితా.