౩౭. వఙ్గీసత్థేరవత్థు

చుతిం యో వేదీతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో వఙ్గీసత్థేరం ఆరబ్భ కథేసి.

రాజగహే కిరేకో బ్రాహ్మణో వఙ్గీసో నామ మతమనుస్సానం సీసం ఆకోటేత్వా ‘‘ఇదం నిరయే నిబ్బత్తస్స సీసం, ఇదం తిరచ్ఛానయోనియం, ఇదం పేత్తివిసయే, ఇదం మనుస్సలోకే, ఇదం దేవలోకే నిబ్బత్తస్స సీస’’న్తి జానాతి. బ్రాహ్మణా ‘‘సక్కా ఇమం నిస్సాయ లోకం ఖాదితు’’న్తి చిన్తేత్వా తం ద్వే రత్తవత్థాని పరిదహాపేత్వా ఆదాయ జనపదం చరన్తా మనుస్సే వదన్తి ‘‘ఏసో వఙ్గీసో నామ బ్రాహ్మణో మతమనుస్సానం సీసం ఆకోటేత్వా నిబ్బత్తట్ఠానం జానాతి, అత్తనో ఞాతకానం నిబ్బత్తట్ఠానం పుచ్ఛథా’’తి. మనుస్సా యథాబలం దసపి కహాపణే వీసతిపి సతమ్పి దత్వా ఞాతకానం నిబ్బత్తట్ఠానం పుచ్ఛన్తి. తే అనుపుబ్బేన సావత్థిం పత్వా జేతవనస్స అవిదూరే నివాసం గణ్హింసు. తే భుత్తపాతరాసా మహాజనం గన్ధమాలాదిహత్థం ధమ్మస్సవనాయ గచ్ఛన్తం దిస్వా ‘‘కహం గచ్ఛథా’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘విహారం ధమ్మస్సవనాయా’’తి వుత్తే ‘‘తత్థ గన్త్వా కిం కరిస్సథ, అమ్హాకం వఙ్గీసబ్రాహ్మణేన సదిసో నామ నత్థి, మతమనుస్సానం సీసం ఆకోటేత్వా నిబ్బత్తట్ఠానం జానాతి, ఞాతకానం నిబ్బత్తట్ఠానం పుచ్ఛథా’’తి ఆహంసు. తే ‘‘వఙ్గీసో కిం జానాతి, అమ్హాకం సత్థారా సదిసో నామ నత్థీ’’తి వత్వా ఇతరేహిపి ‘‘వఙ్గీససదిసో నత్థీ’’తి వుత్తే కథం వడ్ఢేత్వా ‘‘ఏథ, దాని వో వఙ్గీసస్స వా అమ్హాకం వా సత్థు జాననభావం జానిస్సామా’’తి తే ఆదాయ విహారం అగమంసు. సత్థా తేసం ఆగమనభావం ఞత్వా నిరయే తిరచ్ఛానయోనియం మనుస్సలోకే దేవలోకేతి చతూసు ఠానేసు నిబ్బత్తానం చత్తారి సీసాని, ఖీణాసవసీసఞ్చాతి పఞ్చ సీసాని ఆహరాపేత్వా పటిపాటియా ఠపేత్వా ఆగతకాలే వఙ్గీసం పుచ్ఛి – ‘‘త్వం కిర సీసం ఆకోటేత్వా మతకానం నిబ్బత్తట్ఠానం జానాసీ’’తి? ‘‘ఆమ, జానామీ’’తి. ‘‘ఇదం కస్స సీస’’న్తి? సో తం ఆకోటేత్వా ‘‘నిరయే నిబ్బత్తస్సా’’తి ఆహ. అథస్స సత్థా ‘‘సాధు సాధూ’’తి సాధుకారం దత్వా ఇతరానిపి తీణి సీసాని పుచ్ఛిత్వా తేన అవిరజ్ఝిత్వా వుత్తవుత్తక్ఖణే తథేవ తస్స సాధుకారం దత్వా పఞ్చమం సీసం దస్సేత్వా ‘‘ఇదం కస్స సీస’’న్తి పుచ్ఛి, సో తమ్పి ఆకోటేత్వా నిబ్బత్తట్ఠానం న జానాతి.

అథ నం సత్థా ‘‘కిం, వఙ్గీస, న జానాసీ’’తి వత్వా, ‘‘ఆమ, న జానామీ’’తి వుత్తే ‘‘అహం జానామీ’’తి ఆహ. అథ నం వఙ్గీసో యాచి ‘‘దేథ మే ఇమం మన్త’’న్తి. న సక్కా అపబ్బజితస్స దాతున్తి. సో ‘‘ఇమస్మిం మన్తే గహితే సకలజమ్బుదీపే అహం జేట్ఠకో భవిస్సామీ’’తి చిన్తేత్వా తే బ్రాహ్మణే ‘‘తుమ్హే తత్థేవ కతిపాహం వసథ, అహం పబ్బజిస్సామీ’’తి ఉయ్యోజేత్వా సత్థు సన్తికే పబ్బజిత్వా లద్ధూపసమ్పదో వఙ్గీసత్థేరో నామ అహోసి. అథస్స సత్థా ద్వత్తింసాకారకమ్మట్ఠానం దత్వా ‘‘మన్తస్స పరికమ్మం సజ్ఝాయాహీ’’తి ఆహ. సో తం సజ్ఝాయన్తో అన్తరన్తరా బ్రాహ్మణేహి ‘‘గహితో తే మన్తో’’తి పుచ్ఛియమానో ‘‘ఆగమేథ తావ, గణ్హామీ’’తి వత్వా కతిపాహేనేవ అరహత్తం పత్వా పున బ్రాహ్మణేహి పుట్ఠో ‘‘అభబ్బో దానాహం, ఆవుసో, గన్తు’’న్తి ఆహ. తం సుత్వా భిక్ఖూ ‘‘అయం, భన్తే, అభూతేన అఞ్ఞం బ్యాకరోతీ’’తి సత్థు ఆరోచేసుం. సత్థా ‘‘మా, భిక్ఖవే, ఏవం అవచుత్థ, ఇదాని, భిక్ఖవే, మమ పుత్తో చుతిపటిసన్ధికుసలో జాతో’’తి వత్వా ఇమా గాథా అభాసి –

౪౧౯. ‘‘చుతిం యో వేది సత్తానం, ఉపపత్తిఞ్చ సబ్బసో;

అసత్తం సుగతం బుద్ధం, తమహం బ్రూమి బ్రాహ్మణం.

౪౨౦. ‘‘యస్స గతిం న జానన్తి, దేవా గన్ధబ్బమానుసా;

ఖీణాసవం అరహన్తం, తమహం బ్రూమి బ్రాహ్మణ’’న్తి.

తత్థ యో వేదీతి యో సత్తానం సబ్బాకారేన చుతిఞ్చ పటిసన్ధిఞ్చ పాకటం కత్వా జానాతి, తమహం అలగ్గతాయ అసత్తం, పటిపత్తియా సుట్ఠు గతత్తా సుగతం, చతున్నం సచ్చానం బుద్ధతాయ బుద్ధం బ్రాహ్మణం వదామీతి అత్థో. యస్సాతి యస్సేతే దేవాదయో గతిం న జానన్తి, తమహం ఆసవానం ఖీణతాయ ఖీణాసవం, కిలేసేహి ఆరకత్తా అరహన్తం బ్రాహ్మణం వదామీతి అత్థో.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

వఙ్గీసత్థేరవత్థు సత్తతింసతిమం.