౯. సన్తకాయత్థేరవత్థు

సన్తకాయోతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో సన్తకాయత్థేరం నామ ఆరబ్భ కథేసి.

తస్స కిర హత్థపాదకుక్కుచ్చం నామ నాహోసి, కాయవిజమ్భనరహితో సన్తఅత్తభావోవ అహోసి. సో కిర సీహయోనితో ఆగతో థేరో. సీహా కిర ఏకదివసం గోచరం గహేత్వా రజతసువణ్ణమణిపవాళగుహానం అఞ్ఞతరం పవిసిత్వా మనోసిలాతలే హరితాలచుణ్ణేసు సత్తాహం నిపజ్జిత్వా సత్తమే దివసే ఉట్ఠాయ నిపన్నట్ఠానం ఓలోకేత్వా సచే నఙ్గుట్ఠస్స వా కణ్ణానం వా హత్థపాదానం వా చలితత్తా మనోసిలాహరితాలచుణ్ణానం విప్పకిణ్ణతం పస్సన్తి, ‘‘న తే ఇదం జాతియా వా గోత్తస్స వా పతిరూప’’న్తి పున సత్తాహం నిరాహారా నిపజ్జన్తి, చుణ్ణానం పన విప్పకిణ్ణభావే అసతి ‘‘ఇదం తే జాతిగోత్తానం అనుచ్ఛవిక’’న్తి ఆసయా నిక్ఖమిత్వా విజమ్భిత్వా దిసా అనువిలోకేత్వా తిక్ఖత్తుం సీహనాదం నదిత్వా గోచరాయ పక్కమన్తి. ఏవరూపాయ సీహయోనియా ఆగతో అయం భిక్ఖు. తస్స కాయసమాచారం దిస్వా భిక్ఖూ సత్థు ఆరోచేసుం – ‘‘న నో, భన్తే, సన్తకాయత్థేరసదిసో భిక్ఖు దిట్ఠపుబ్బో. ఇమస్స హి నిసిన్నట్ఠానే హత్థచలనం వా పాదచలనం వా కాయవిజమ్భితా వా నత్థీ’’తి. తం సుత్వా సత్థా, ‘‘భిక్ఖవే, భిక్ఖునా నామ సన్తకాయత్థేరేన వియ కాయాదీహి ఉపసన్తేనేవ భవితబ్బ’’న్తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౩౭౮. ‘‘సన్తకాయో సన్తవాచో, సన్తవా సుసమాహితో;

వన్తలోకామిసో భిక్ఖు, ఉపసన్తోతి వుచ్చతీ’’తి.

తత్థ సన్తకాయోతి పాణాతిపాతాదీనం అభావేన సన్తకాయో, ముసావాదాదీనం అభావేన సన్తవాచో, అభిజ్ఝాదీనం అభావేన సన్తవా, కాయాదీనం తిణ్ణమ్పి సుట్ఠు సమాహితత్తా సుసమాహితో, చతూహి మగ్గేహి లోకామిసస్స వన్తతాయ వన్తలోకామిసో భిక్ఖు అబ్భన్తరే రాగాదీనం ఉపసన్తతాయ ఉపసన్తోతి వుచ్చతీతి అత్థో.

దేసనావసానే సో థేరో అరహత్తే పతిట్ఠహి, సమ్పత్తానమ్పి సాత్థికా ధమ్మదేసనా అహోసీతి.

సన్తకాయత్థేరవత్థు నవమం.