౧౦. నఙ్గలకులత్థేరవత్థు

అత్తనా చోదయత్తానన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో నఙ్గలకులత్థేరం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకో కిర దుగ్గతమనుస్సో పరేసం భతిం కత్వా జీవతి, తం ఏకో భిక్ఖు పిలోతికఖణ్డనివత్థం నఙ్గలం ఉక్ఖిపిత్వా గచ్ఛన్తం దిస్వా ఏవమాహ – ‘‘కిం పన తే ఏవం జీవనతో పబ్బజితుం న వర’’న్తి. కో మం, భన్తే, ఏవం జీవన్తం పబ్బాజేస్సతీతి? సచే పబ్బజిస్ససి, అహం తం పబ్బాజేస్సామీతి. సాధు భన్తే, సచే మం పబ్బాజేస్సథ, పబ్బజిస్సామీతి. అథ నం సో థేరో జేతవనం నేత్వా సహత్థేన, న్హాపేత్వా మాళకే ఠపేత్వా పబ్బాజేత్వా నివత్థపిలోతికఖణ్డేన సద్ధిం నఙ్గలం మాళకసీమాయమేవ రుక్ఖసాఖాయం ఠపాపేసి. సో ఉపసమ్పన్నకాలేపి నఙ్గలకులత్థేరోత్వేవ పఞ్ఞాయి. సో బుద్ధానం ఉప్పన్నలాభసక్కారం నిస్సాయ జీవన్తో ఉక్కణ్ఠిత్వా ఉక్కణ్ఠితం వినోదేతుం అసక్కోన్తో ‘‘న దాని సద్ధాదేయ్యాని కాసాయాని పరిదహిత్వా గమిస్సామీ’’తి తం రుక్ఖమూలం గన్త్వా అత్తనావ అత్తానం ఓవది – ‘‘అహిరిక, నిల్లజ్జ, ఇదం నివాసేత్వా విబ్భమిత్వా భతిం కత్వా జీవితుకామో జాతో’’తి. తస్సేవం అత్తానం ఓవదన్తస్సేవ చిత్తం తనుకభావం గతం. సో నివత్తిత్వా పున కతిపాహచ్చయేన ఉక్కణ్ఠిత్వా తథేవ అత్తానం ఓవది, పునస్స చిత్తం నివత్తి. సో ఇమినావ నీహారేన ఉక్కణ్ఠితఉక్కణ్ఠితకాలే తత్థ గన్త్వా అత్తానం ఓవది. అథ నం భిక్ఖూ తత్థ అభిణ్హం గచ్ఛన్తం దిస్వా, ‘‘ఆవుసో, నఙ్గలత్థేర కస్మా ఏత్థ గచ్ఛసీ’’తి పుచ్ఛింసు. సో ‘‘ఆచరియస్స సన్తికం గచ్ఛామి, భన్తే’’తి వత్వా కతిపాహేనేవ అరహత్తం పాపుణి.

భిక్ఖూ తేన సద్ధిం కేళిం కరోన్తా ఆహంసు – ‘‘ఆవుసో నఙ్గలత్థేర, తవ విచరణమగ్గో అవళఞ్జో వియ జాతో, ఆచరియస్స సన్తికం న గచ్ఛసి మఞ్ఞే’’తి. ఆమ, భన్తే, మయం సంసగ్గే సతి అగమిమ్హా, ఇదాని పన సో సంసగ్గో ఛిన్నో, తేన న గచ్ఛామాతి. తం సుత్వా భిక్ఖూ ‘‘ఏస అభూతం వత్వా అఞ్ఞం బ్యాకరోతీ’’తి సత్థు తమత్థం ఆరోచేసుం. సత్థా ‘‘ఆమ, భిక్ఖవే, మమ పుత్తో అత్తనావ అత్తానం చోదేత్వా పబ్బజితకిచ్చస్స మత్థకం పత్తో’’తి వత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమా గాథా అభాసి –

౩౭౯. ‘‘అత్తనా చోదయత్తానం, పటిమంసేథ అత్తనా;

సో అత్తగుత్తో సతిమా, సుఖం భిక్ఖు విహాహిసి.

౩౮౦. ‘‘అత్తా హి అత్తనో నాథో, కో హి నాథో పరో సియా;

అత్తా హి అత్తనో గతి;

తస్మా సంయమమత్తానం, అస్సం భద్రంవ వాణిజో’’తి.

తత్థ చోదయత్తానన్తి అత్తనావ అత్తానం చోదయ సారయ. పటిమంసేథాతి అత్తనావ అత్తానం పరివీమంసథ. సోతి సో త్వం, భిక్ఖు, ఏవం సన్తే అత్తనావ గుత్తతాయ అత్తగుత్తో, ఉపట్ఠితసతితాయ సతిమా హుత్వా సబ్బిరియాపథేసు సుఖం విహరిస్ససీతి అత్థో.

నాథోతి అవస్సయో పతిట్ఠా. కో హి నాథో పరోతి యస్మా పరస్స అత్తభావే పతిట్ఠాయ కుసలం వా కత్వా సగ్గపరాయణేన మగ్గం వా భావేత్వా సచ్ఛికతఫలేన భవితుం న సక్కా, తస్మా కో హి నామ పరో నాథో భవేయ్యాతి అత్థో. తస్మాతి యస్మా అత్తావ అత్తనో గతి పతిట్ఠా సరణం, తస్మా యథా భద్రం అస్సాజానీయం నిస్సాయ లాభం పత్థయన్తో వాణిజో తస్స విసమట్ఠానచారం పచ్ఛిన్దిత్వా దివసస్స తిక్ఖత్తుం నహాపేన్తో భోజేన్తో సంయమేతి పటిజగ్గతి, ఏవం త్వమ్పి అనుప్పన్నస్స అకుసలస్స ఉప్పాదం నివారేన్తో సతిసమ్మోసేన ఉప్పన్నం అకుసలం పజహన్తో అత్తానం సంయమ గోపయ, ఏవం సన్తే పఠమజ్ఝానం ఆదిం కత్వా లోకియలోకుత్తరవిసేసం అధిగమిస్ససీతి అత్థో.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

నఙ్గలకులత్థేరవత్థు దసమం.