౪. ధమ్మారామత్థేరవత్థు

ధమ్మారామోతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో ధమ్మారామత్థేరం ఆరబ్భ కథేసి.

సత్థారా కిర ‘‘ఇతో మే చతుమాసచ్చయేన పరినిబ్బానం భవిస్సతీ’’తి ఆరోచితే అనేకసహస్సా భిక్ఖూ సత్థారం పరివారేత్వా విచరింసు. తత్థ పుథుజ్జనా భిక్ఖూ అస్సూని సన్ధారేతుం నాసక్ఖింసు, ఖీణాసవానం ధమ్మసంవేగో ఉప్పజ్జి. సబ్బేపి ‘‘కిం ను ఖో కరిస్సామా’’తి వగ్గబన్ధనేన విచరన్తి. ఏకో పన ధమ్మారామో నామ భిక్ఖు భిక్ఖూనం సన్తికం న ఉపసఙ్కమతి. భిక్ఖూహి ‘‘కిం, ఆవుసో’’తి వుచ్చమానో పటివచనమ్పి అదత్వా ‘‘సత్థా కిర చతుమాసచ్చయేన పరినిబ్బాయిస్సతి, అహఞ్చమ్హి అవీతరాగో, సత్థరి ధరమానేయేవ వాయమిత్వా అరహత్తం పాపుణిస్సామీ’’తి ఏకకోవ విహరన్తో సత్థారా దేసితం ధమ్మం ఆవజ్జేతి చిన్తేతి అనుస్సరతి. భిక్ఖూ తథాగతస్స ఆరోచేసుం – ‘‘భన్తే, ధమ్మారామస్స తుమ్హేసు సినేహమత్తమ్పి నత్థి, ‘సత్థా కిర పరినిబ్బాయిస్సతి, కిం ను ఖో కరిస్సామా’తి అమ్హేహి సద్ధిం సమ్మన్తనమత్తమ్పి న కరోతీ’’తి. సత్థా తం పక్కోసాపేత్వా ‘‘సచ్చం కిర త్వం ఏవం కరోసీ’’తి పుచ్ఛి. ‘‘సచ్చం, భన్తే’’తి. ‘‘కిం కారణా’’తి? తుమ్హే కిర చతుమాసచ్చయేన పరినిబ్బాయిస్సథ, అహఞ్చమ్హి అవీతరాగో, తుమ్హేసు ధరన్తేసుయేవ వాయమిత్వా అరహత్తం పాపుణిస్సామీతి తుమ్హేహి దేసితం ధమ్మం ఆవజ్జామి చిన్తేమి అనుస్సరామీతి.

సత్థా ‘‘సాధు సాధూ’’తి తస్స సాధుకారం దత్వా, ‘‘భిక్ఖవే, అఞ్ఞేనాపి మయి సినేహవన్తేన భిక్ఖునా నామ ధమ్మారామసదిసేనేవ భవితబ్బం. న హి మయ్హం మాలాగన్ధాదీహి పూజం కరోన్తా మమ పూజం కరోన్తి నామ, ధమ్మానుధమ్మం పటిపజ్జన్తాయేవ పన మం పూజేన్తి నామా’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౩౬౪. ‘‘ధమ్మారామో ధమ్మరతో, ధమ్మం అనువిచిన్తయం;

ధమ్మం అనుస్సరం భిక్ఖు, సద్ధమ్మా న పరిహాయతీ’’తి.

తత్థ నివాసనట్ఠేన సమథవిపస్సనాధమ్మో ఆరామో అస్సాతి ధమ్మారామో. తస్మింయేవ ధమ్మే రతోతి ధమ్మరతో. తస్సేవ ధమ్మస్స పునప్పునం విచిన్తనతాయ ధమ్మం అనువిచిన్తయం, తం ధమ్మం ఆవజ్జేన్తో మనసికరోన్తోతి అత్థో. అనుస్సరన్తి తమేవ ధమ్మం అనుస్సరన్తో. సద్ధమ్మాతి ఏవరూపో భిక్ఖు సత్తతింసభేదా బోధిపక్ఖియధమ్మా నవవిధలోకుత్తరధమ్మా చ న పరిహాయతీతి అత్థో.

దేసనావసానే సో భిక్ఖు అరహత్తే పతిట్ఠహి, సమ్పత్తానమ్పి సాత్థికా ధమ్మదేసనా అహోసీతి.

ధమ్మారామత్థేరవత్థు చతుత్థం.