౪. బన్ధనాగారవత్థు

న తం దళ్హన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో బన్ధనాగారం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిం కిర కాలే బహూ సన్ధిచ్ఛేదకపన్థఘాతకమనుస్సఘాతకే చోరే ఆనేత్వా కోసలరఞ్ఞో దస్సయింసు. తే రాజా అన్దుబన్ధనరజ్జుబన్ధనసఙ్ఖలికబన్ధనేహి బన్ధాపేసి. తింసమత్తాపి ఖో జానపదా భిక్ఖూ సత్థారం దట్ఠుకామా ఆగన్త్వా దిస్వా వన్దిత్వా పునదివసే సావత్థిం పిణ్డాయ చరన్తా బన్ధనాగారం గన్త్వా తే చోరే దిస్వా పిణ్డపాతపటిక్కన్తా సాయన్హసమయే తథాగతం ఉపసఙ్కమిత్వా, ‘‘భన్తే, అజ్జ అమ్హేహి పిణ్డాయ చరన్తేహి బన్ధనాగారే బహూ చోరా అన్దుబన్ధనాదీహి బద్ధా మహాదుక్ఖం అనుభవన్తా దిట్ఠా, తే తాని బన్ధనాని ఛిన్దిత్వా పలాయితుం న సక్కోన్తి, అత్థి ను ఖో, భన్తే, తేహి బన్ధనేహి థిరతరం అఞ్ఞం బన్ధనం నామా’’తి పుచ్ఛింసు. సత్థా, ‘‘భిక్ఖవే, కిం బన్ధనాని నామేతాని, యం పనేతం ధనధఞ్ఞపుత్తదారాదీసు తణ్హాసఙ్ఖాతం కిలేసబన్ధనం, ఏతం ఏతేహి సతగుణేన సహస్సగుణేన సతసహస్సగుణేన థిరతరం, ఏవం మహన్తమ్పి పనేతం దుచ్ఛిన్దనియం బన్ధనం పోరాణకపణ్డితా ఛిన్దిత్వా హిమవన్తం పవిసిత్వా పబ్బజింసూ’’తి వత్వా అతీతం ఆహరి –

అతీతే బారాణసియం బ్రహ్మదత్తే రజ్జం కారేన్తే బోధిసత్తో ఏకస్మిం దుగ్గతగహపతికులే నిబ్బత్తి. తస్స వయప్పత్తస్స పితా కాలమకాసి. సో భతిం కత్వా మాతరం పోసేసి. అథస్స మాతా అనిచ్ఛమానస్సేవ ఏకం కులధీతరం గేహే కత్వా అపరభాగే కాలమకాసి. భరియాయపిస్స కుచ్ఛియం గబ్భో పతిట్ఠహి. సో గబ్భస్స పతిట్ఠితభావం అజానన్తోవ, ‘‘భద్దే, త్వం భతిం కత్వా జీవ, అహం పబ్బజిస్సామీ’’తి ఆహ. ‘‘సామి, నను గబ్భో మే పతిట్ఠితో, మయి విజాతాయ దారకం దిస్వా పబ్బజిస్ససీ’’తి ఆహ. సో ‘‘సాధూ’’తి సమ్పటిచ్ఛిత్వా తస్సా విజాతకాలే, ‘‘భద్దే, త్వం సోత్థినా విజాతా, ఇదాని అహం పబ్బజిస్సామీ’’తి ఆపుచ్ఛి. అథ నం సా ‘‘పుత్తస్స తావ థనపానతో అపగమనకాలం ఆగమేహీ’’తి వత్వా పున గబ్భం గణ్హి. సో చిన్తేసి – ‘‘ఇమం సమ్పటిచ్ఛాపేత్వా గన్తుం న సక్కా, ఇమిస్సా అనాచిక్ఖిత్వావ పలాయిత్వా పబ్బజిస్సామీ’’తి. సో తస్సా అనాచిక్ఖిత్వావ రత్తిభాగే ఉట్ఠాయ పలాయి. అథ నం నగరగుత్తికా అగ్గహేసుం. సో ‘‘అహం, సామి, మాతుపోసకో నామ, విస్సజ్జేథ మ’’న్తి అత్తానం విస్సజ్జాపేత్వా ఏకస్మిం ఠానే వసిత్వా ఇసిపబ్బజ్జం పబ్బజిత్వా అభిఞ్ఞాసమాపత్తియో లభిత్వా ఝానకీళాయ కీళన్తో విహాసి. సో తత్థ వసన్తోయేవ ‘‘ఏవరూపమ్పి నామ మే దుచ్ఛిన్దనియం పుత్తదారబన్ధనం కిలేసబన్ధనం ఛిన్న’’న్తి ఇమం ఉదానం ఉదానేసి.

సత్థా ఇమం అతీతం ఆహరిత్వా తేన ఉదానితం ఉదానం పకాసేన్తో ఇమా గాథా అభాసి –

౩౪౫. ‘‘న తం దళ్హం బన్ధనమాహు ధీరా,

యదాయసం దారుజపబ్బజఞ్చ;

సారత్తరత్తా మణికుణ్డలేసు,

పుత్తేసు దారేసు చ యా అపేక్ఖా.

౩౪౬. ‘‘ఏతం దళ్హం బన్ధనమాహు ధీరా,

ఓహారినం సిథిలం దుప్పముఞ్చం;

ఏతమ్పి ఛేత్వాన పరిబ్బజన్తి,

అనపేక్ఖినో కామసుఖం పహాయా’’తి.

తత్థ ధీరాతి బుద్ధాదయో పణ్డితపురిసా యం సఙ్ఖలికసఙ్ఖాతం అయసా నిబ్బత్తం ఆయసం, అన్దుబన్ధనసఙ్ఖాతం దారుజం, యఞ్చ పబ్బజతిణేహి వా అఞ్ఞేహి వా వాకాదీహి రజ్జుం కత్వా కతం రజ్జుబన్ధనం, తం అసిఆదీహి ఛిన్దితుం సక్కుణేయ్యభావేన థిరన్తి న వదన్తీతి అత్థో. సారత్తరత్తాతి సారత్తా హుత్వా రత్తా, బహలతరరాగరత్తాతి అత్థో. మణికుణ్డలేసూతి మణీసు చేవ కుణ్డలేసు చ, మణివిచిత్తేసు వా కుణ్డలేసు. ఏతం దళ్హన్తి యే మణికుణ్డలేసు సారత్తరత్తా, తేసం సో రాగో చ యా పుత్తదారేసు అపేక్ఖా తణ్హా, ఏతం కిలేసమయం బన్ధనఞ్చ పణ్డితపురిసా దళ్హన్తి వదన్తి. ఓహారినన్తి ఆకడ్ఢిత్వా చతూసు అపాయేసు పాతనతో అవహరతి హేట్ఠా హరతీతి ఓహారినం. సిథిలన్తి బన్ధనట్ఠానే ఛవిచమ్మమంసాని న ఛిన్దతి, లోహితం న నీహరతి, బన్ధనభావమ్పి అజానాపేత్వా థలపథజలపథాదీసు కమ్మాని కాతుం దేతీతి సిథిలం. దుప్పముఞ్చన్తి లోభవసేన హి ఏకవారమ్పి ఉప్పన్నం కిలేసబన్ధనం దట్ఠట్ఠానతో కచ్ఛపో వియ దుమ్మోచియం హోతీతి దుప్పముఞ్చం. ఏతమ్పి ఛేత్వానాతి ఏతం దళ్హమ్పి కిలేసబన్ధనం ఞాణఖగ్గేన ఛిన్దిత్వా అనపేక్ఖినో హుత్వా కామసుఖం పహాయ పరిబ్బజన్తి, పక్కమన్తి పబ్బజన్తీతి అత్థో.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

బన్ధనాగారవత్థు చతుత్థం.