౧౦. సక్కపఞ్హవత్థు

సబ్బదానన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో సక్కం దేవరాజానం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిఞ్హి సమయే తావతింసదేవలోకే దేవతా సన్నిపతిత్వా చత్తారో పఞ్హే సముట్ఠాపేసుం ‘‘కతరం దానం ను ఖో దానేసు, కతరో రసో రసేసు, కతరా రతి రతీసు జేట్ఠకా, తణ్హక్ఖయోవ కస్మా జేట్ఠకోతి వుచ్చతీ’’తి? తే పఞ్హే ఏకా దేవతాపి వినిచ్ఛితుం నాసక్ఖి. ఏకో పన దేవో ఏకం దేవం, సోపి అపరన్తి ఏవం అఞ్ఞమఞ్ఞం పుచ్ఛన్తా దససు చక్కవాళసహస్సేసు ద్వాదస సంవచ్ఛరాని విచరింసు. ఏత్తకేనాపి కాలేన పఞ్హానం అత్థం అదిస్వా దససహస్సచక్కవాళదేవతా సన్నిపతిత్వా చతున్నం మహారాజానం సన్తికం గన్త్వా ‘‘కిం, తాతా, మహాదేవతాసన్నిపాతో’’తి వుత్తే ‘‘చత్తారో పఞ్హే సముట్ఠాపేత్వా వినిచ్ఛితుం అసక్కోన్తా తుమ్హాకం సన్తికం ఆగతమ్హా’’తి. ‘‘కిం పఞ్హం నామేతం, తాతా’’తి. ‘‘దానరసరతీసు కతమా దానరసరతీ ను ఖో సేట్ఠా, తణ్హక్ఖయోవ కస్మా సేట్ఠో’’తి ఇమే పఞ్హే వినిచ్ఛితుం అసక్కోన్తా ఆగతమ్హాతి. తాతా, మయమ్పి ఇమేసం అత్థే న జానామ, అమ్హాకం పన రాజా జనసహస్సేన చిన్తితే అత్థే చిన్తేత్వా తఙ్ఖణేనేవ జానాతి, సో అమ్హేహి పఞ్ఞాయ చ పుఞ్ఞేన చ విసిట్ఠో, ఏథ, తస్స సన్తికం గచ్ఛామాతి తమేవ దేవగణం ఆదాయ సక్కస్స దేవరఞ్ఞో సన్తికం గన్త్వా తేనాపి ‘‘కిం, తాతా, మహన్తో దేవసన్నిపాతో’’తి వుత్తే తమత్థం ఆరోచేసుం. ‘‘తాతా, ఇమేసం పఞ్హానం అత్థం అఞ్ఞోపి జానితుం న సక్కోతి, బుద్ధవిసయా హేతే. సత్థా పనేతరహి కహం విహరతీ’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘జేతవనే’’తి సుత్వా ‘‘ఏథ, తస్స సన్తికం గమిస్సామా’’తి దేవగణేన సద్ధిం రత్తిభాగే సకలం జేతవనం ఓభాసేత్వా సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా వన్దిత్వా ఏకమన్తం ఠితో ‘‘కిం, మహారాజ, మహతా దేవసఙ్ఘేన ఆగతోసీ’’తి వుత్తే, ‘‘భన్తే, దేవగణేన ఇమే నామ పఞ్హా సముట్ఠాపితా, అఞ్ఞో ఇమేసం అత్థం జానితుం సమత్థో నామ నత్థి, ఇమేసం నో అత్థం పకాసేథా’’తి ఆహ.

సత్థా ‘‘సాధు మహారాజ, మయా హి పారమియో పూరేత్వా మహాపరిచ్చాగే పరిచ్చజిత్వా తుమ్హాదిసానం కఙ్ఖచ్ఛేదనత్థమేవ సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణం పటివిద్ధం, తయా పుచ్ఛితపఞ్హేసు హి సబ్బదానానం ధమ్మదానం సేట్ఠం, సబ్బరసానం ధమ్మరసో సేట్ఠో, సబ్బరతీనం ధమ్మరతి సేట్ఠా, తణ్హక్ఖయో పన అరహత్తం సమ్పాపకత్తా సేట్ఠోయేవా’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౩౫౪. ‘‘సబ్బదానం ధమ్మదానం జినాతి,

సబ్బరసం ధమ్మరసో జినాతి;

సబ్బరతిం ధమ్మరతి జినాతి,

తణ్హక్ఖయో సబ్బదుక్ఖం జినాతీ’’తి.

తత్థ సబ్బదానం ధమ్మదానన్తి సచేపి హి చక్కవాళగబ్భే యావ బ్రహ్మలోకా నిరన్తరం కత్వా సన్నిసిన్నానం బుద్ధపచ్చేకబుద్ధఖీణాసవానం కదలిగబ్భసదిసాని చీవరాని దదేయ్య, తస్మిం సమాగమే చతుప్పదికాయ గాథాయ కతానుమోదనావ సేట్ఠా. తఞ్హి దానం తస్సా గాథాయ సోళసిం కలం నాగ్ఘతి. ఏవం ధమ్మస్స దేసనాపి వాచనమ్పి సవనమ్పి మహన్తం. యేన చ పుగ్గలేన బహూనం తం ధమ్మస్సవనం కారితం, తస్సేవ ఆనిసంసో మహా. తథారూపాయ ఏవ పరిసాయ పణీతపిణ్డపాతస్స పత్తే పూరేత్వా దిన్నదానతోపి సప్పితేలాదీనం పత్తే పూరేత్వా దిన్నభేసజ్జదానతోపి మహావిహారసదిసానం విహారానఞ్చ లోహపాసాదసదిసానఞ్చ పాసాదానం అనేకాని సతసహస్సాని కారేత్వా దిన్నసేనాసనదానతోపి అనాథపిణ్డికాదీహి విహారే ఆరబ్భ కతపరిచ్చాగతోపి అన్తమసో చతుప్పదికాయ గాథాయ అనుమోదనావసేనాపి పవత్తితం ధమ్మదానమేవ వరం సేట్ఠం. కిం కారణా? ఏవరూపాని హి పుఞ్ఞాని కరోన్తా ధమ్మం సుత్వావ కరోన్తి, నో అసుత్వా. సచే హి ఇమే సత్తా ధమ్మం న సుణేయ్యుం, ఉళుఙ్కమత్తం యాగుమ్పి కటచ్ఛుమత్తం భత్తమ్పి న దదేయ్యుం. ఇమినా కారణేన సబ్బదానేహి ధమ్మదానమేవ సేట్ఠం. అపిచ ఠపేత్వా బుద్ధే చ పచ్చేకబుద్ధే చ సకలకప్పం దేవే వస్సన్తే ఉదకబిన్దూని గణేతుం సమత్థాయ పఞ్ఞాయ సమన్నాగతా సారిపుత్తాదయోపి అత్తనో ధమ్మతాయ సోతాపత్తిఫలాదీని అధిగన్తుం నాసక్ఖింసు, అస్సజిత్థేరాదీహి కథితధమ్మం సుత్వా సోతాపత్తిఫలం సచ్ఛికరింసు, సత్థు ధమ్మదేసనాయ సావకపారమీఞాణం సచ్ఛికరింసు. ఇమినాపి కారణేన, మహారాజ, ధమ్మదానమేవ సేట్ఠం. తేన వుత్తం – ‘‘సబ్బదానం ధమ్మదానం జినాతీ’’తి.

సబ్బే పన గన్ధరసాదయోపి రసా ఉక్కంసతో దేవతానం సుధాభోజనరసోపి సంసారవట్టే పాతేత్వా దుక్ఖానుభవనస్సేవ పచ్చయో. యో పనేస సత్తతింసబోధిపక్ఖియధమ్మసఙ్ఖాతో చ నవలోకుత్తరధమ్మసఙ్ఖాతో చ ధమ్మరసో, అయమేవ సబ్బరసానం సేట్ఠో. తేన వుత్తం – ‘‘సబ్బరసం ధమ్మరసో జినాతీ’’తి. యాపేసా పుత్తరతిధీతురతిధనరతిఇత్థిరతినచ్చగీతవాదితాదిరతిపభేదా చ అనేకప్పభేదా రతీ, సాపి సంసారవట్టే పాతేత్వా దుక్ఖానుభవనస్సేవ పచ్చయో. యా పనేసా ధమ్మం కథేన్తస్స వా సుణన్తస్స వా వాచేన్తస్స వా అన్తో ఉప్పజ్జమానా పీతి ఉదగ్గభావం జనేతి, అస్సూని పవత్తేతి, లోమహంసం జనేతి, సాయం సంసారవట్టస్స అన్తం కత్వా అరహత్తపరియోసానా హోతి. తస్మా సబ్బరతీనం ఏవరూపా ధమ్మరతియేవ సేట్ఠా. తేన వుత్తం – ‘‘సబ్బరతిం ధమ్మరతి జినాతీ’’తి తణ్హక్ఖయో పన తణ్హాయ ఖయన్తే ఉప్పన్నం అరహత్తం సకలస్సపి వట్టదుక్ఖస్స అభిభవనతో సబ్బసేట్ఠమేవ. తేన వుత్తం – ‘‘తణ్హక్ఖయో సబ్బదుక్ఖం జినాతీ’’తి.

ఏవం సత్థరి ఇమిస్సా గాథాయ అత్థం కథేన్తేయేవ చతురాసీతియా పాణసహస్సానం ధమ్మాభిసమయో అహోసి. సక్కోపి సత్థు ధమ్మకథం సుత్వా సత్థారం వన్దిత్వా ఏవమాహ – ‘‘భన్తే, ఏవంజేట్ఠకే నామ ధమ్మదానే కిమత్థం అమ్హాకం పత్తిం న దాపేథ, ఇతో పట్ఠాయ నో భిక్ఖుసఙ్ఘస్స కథేత్వా పత్తిం దాపేథ, భన్తే’’తి. సత్థా తస్స వచనం సుత్వా భిక్ఖుసఙ్ఘం సన్నిపాతేత్వా, ‘‘భిక్ఖవే, అజ్జాదిం కత్వా మహాధమ్మస్సవనం వా పాకతికధమ్మస్సవనం వా ఉపనిసిన్నకథం వా అన్తమసో అనుమోదనమ్పి కథేత్వా సబ్బసత్తానం పత్తిం దదేయ్యాథా’’తి ఆహ.

సక్కపఞ్హవత్థు దసమం.