౬. వజ్జిపుత్తకభిక్ఖువత్థు

దుప్పబ్బజ్జన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా వేసాలిం నిస్సాయ మహావనే విహరన్తో అఞ్ఞతరం వజ్జిపుత్తకం భిక్ఖుం ఆరబ్భ కథేసి. తం సన్ధాయ వుత్తం – అఞ్ఞతరో వజ్జిపుత్తకో భిక్ఖు వేసాలియం విహరతి అఞ్ఞతరస్మిం వనసణ్డే, తేన ఖో పన సమయేన వేసాలియం సబ్బరత్తిఛణో హోతి. అథ ఖో సో భిక్ఖు వేసాలియా తూరియతాళితవాదితనిగ్ఘోససద్దం సుత్వా పరిదేవమానో తాయం వేలాయం ఇమం గాథం అభాసి –

‘‘ఏకకా మయం అరఞ్ఞే విహరామ,

అపవిద్ధంవ వనస్మిం దారుకం;

ఏతాదిసికాయ రత్తియా,

కోసు నామమ్హేహి పాపియో’’తి. (సం. ని. ౧.౨౨౯);

సో కిర వజ్జిరట్ఠే రాజపుత్తో వారేన సమ్పత్తం రజ్జం పహాయ పబ్బజితో వేసాలియం చాతుమహారాజికేహి సద్ధిం ఏకాబద్ధం కత్వా సకలనగరే ధజపటాకాదీహి పటిమణ్డితే కోముదియా పుణ్ణమాయ సబ్బరత్తిం ఛణవారే వత్తమానే భేరియాదీనం తూరియానం తాళితానం నిగ్ఘోసం వీణాదీనఞ్చ వాదితానం సద్దం సుత్వా యాని వేసాలియం సత్త రాజసహస్సాని సత్త రాజసతాని సత్త రాజానో, తత్తకా ఏవ చ నేసం ఉపరాజసేనాపతిఆదయో, తేసు అలఙ్కతపటియత్తేసు నక్ఖత్తకీళనత్థాయ వీథిం ఓతిణ్ణేసు సట్ఠిహత్థే మహాచఙ్కమే చఙ్కమమానో గగనమజ్ఝే ఠితం పుణ్ణచన్దం దిస్వా చఙ్కమకోటియం ఫలకం నిస్సాయ ఠితో వేఠనాలఙ్కారవిరహితత్తా వనే ఛడ్డితదారుకం వియ అత్తభావం ఓలోకేత్వా ‘‘అత్థి ను ఖో అఞ్ఞో అమ్హేహి లామకతరో’’తి చిన్తేన్తో పకతియా ఆరఞ్ఞకాదిగుణయుత్తోపి తస్మిం ఖణే అనభిరతియా పీళితో ఏవమాహ. సో తస్మిం వనసణ్డే అధివత్థాయ దేవతాయ ‘‘ఇమం భిక్ఖుం సంవేజేస్సామీ’’తి అధిప్పాయేన –

‘‘ఏకకోవ త్వం అరఞ్ఞే విహరసి, అపవిద్ధంవ వనస్మిం దారుకం;

తస్స తే బహుకా పిహయన్తి, నేరయికా వియ సగ్గగామిన’’న్తి. (సం. ని. ౧.౨౨౯) –

వుత్తం ఇమం గాథం సుత్వా పునదివసే సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా వన్దిత్వా నిసీది. సత్థా తం పవత్తిం ఞత్వా ఘరావాసస్స దుక్ఖతం పకాసేతుకామో పఞ్చ దుక్ఖాని సమోధానేత్వా ఇమం గాథమాహ –

౩౦౨. ‘‘దుప్పబ్బజ్జం దురభిరమం, దురావాసా ఘరా దుఖా;

దుక్ఖోసమానసంవాసో, దుక్ఖానుపతితద్ధగూ;

తస్మా న చద్ధగూ సియా, న చ దుక్ఖానుపతితో సియా’’తి.

తత్థ దుప్పబ్బజ్జన్తి అప్పం వా మహన్తం వా భోగక్ఖన్ధఞ్చేవ ఞాతిపరివట్టఞ్చ పహాయ ఇమస్మిం సాసనే ఉరం దత్వా పబ్బజ్జం నామ దుక్ఖం. దురభిరమన్తి ఏవం పబ్బజితేనాపి భిక్ఖాచరియాయ జీవితవుత్తిం ఘటేన్తేన అపరిమాణసీలక్ఖన్ధగోపనధమ్మానుధమ్మప్పటిపత్తిపూరణవసేన అభిరమితుం దుక్ఖం. దురావాసాతి యస్మా పన ఘరం ఆవసన్తేన రాజూనం రాజకిచ్చం, ఇస్సరానం ఇస్సరకిచ్చం వహితబ్బం, పరిజనా చేవ ధమ్మికా సమణబ్రాహ్మణా చ సఙ్గహితబ్బా. ఏవం సన్తేపి ఘరావాసో ఛిద్దఘటో వియ మహాసముద్దో వియ చ దుప్పూరో. తస్మా ఘరావాసా నామేతే దురావాసా దుక్ఖా ఆవసితుం, తేనేవ కారణేన దుక్ఖాతి అత్థో. దుక్ఖో సమానసంవాసోతి గిహినో వా హి యే జాతిగోత్తకులభోగేహి పబ్బజితా వా సీలాచారబాహుసచ్చాదీహి సమానాపి హుత్వా ‘‘కోసి త్వం, కోస్మి అహ’’న్తిఆదీని వత్వా అధికరణపసుతా హోన్తి, తే అసమానా నామ, తేహి సద్ధిం సంవాసో దుక్ఖోతి అత్థో. దుక్ఖానుపతితద్ధగూతి యే వట్టసఙ్ఖాతం అద్ధానం పటిపన్నత్తా అద్ధగూ, తే దుక్ఖే అనుపతితావ. తస్మా న చద్ధగూతి యస్మా దుక్ఖానుపతితభావోపి దుక్ఖో అద్ధగూభావోపి, తస్మా వట్టసఙ్ఖాతం అద్ధానం గమనతాయ అద్ధగూ న భవేయ్య, వుత్తప్పకారేన దుక్ఖేన అనుపతితోపి న భవేయ్యాతి అత్థో.

దేసనావసానే సో భిక్ఖు పఞ్చసు ఠానేసు దస్సితే దుక్ఖే నిబ్బిన్దన్తో పఞ్చోరమ్భాగియాని పఞ్చ ఉద్ధమ్భాగియాని సంయోజనాని పదాలేత్వా అరహత్తే పతిట్ఠహీతి.

వజ్జిపుత్తకభిక్ఖువత్థు ఛట్ఠం.