౯. సువణ్ణకారత్థేరవత్థు

ఉచ్ఛిన్దాతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో సారిపుత్తత్థేరస్స సద్ధివిహారికం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకో కిర సువణ్ణకారపుత్తో అభిరూపో సారిపుత్తత్థేరస్స సన్తికే పబ్బజి. థేరో ‘‘తరుణానం రాగో ఉస్సన్నో హోతీ’’తి చిన్తేత్వా తస్స రాగపటిఘాతాయ అసుభకమ్మట్ఠానం అదాసి. తస్స పన తం అసప్పాయం. తస్మా అరఞ్ఞం పవిసిత్వా తేమాసం వాయమన్తో చిత్తేకగ్గమత్తమ్పి అలభిత్వా పున థేరస్స సన్తికం ఆగన్త్వా థేరేన ‘‘ఉపట్ఠితం తే, ఆవుసో, కమ్మట్ఠాన’’న్తి వుత్తే తం పవత్తిం ఆరోచేసి. అథస్స థేరో ‘‘కమ్మట్ఠానం న సమ్పజ్జతీతి వోసానం ఆపజ్జితుం న వట్టతీ’’తి వత్వా పున తదేవ కమ్మట్ఠానం సాధుకం కథేత్వా అదాసి. సో దుతియవారేపి కిఞ్చి విసేసం నిబ్బత్తేతుం అసక్కోన్తో ఆగన్త్వా థేరస్స ఆరోచేసి. అథస్స థేరోపి సకారణం సఉపమం కత్వా తదేవ కమ్మట్ఠానం ఆచిక్ఖి. సో పునపి ఆగన్త్వా కమ్మట్ఠానస్స అసమ్పజ్జనభావం కథేసి. థేరో చిన్తేసి – ‘‘కారకో భిక్ఖు అత్తని విజ్జమానే కామచ్ఛన్దాదయో విజ్జమానాతి అవిజ్జమానే అవిజ్జమానాతి పజానాతి. అయం భిక్ఖు కారకో, నో అకారకో, పటిపన్నో, నో అప్పటిపన్నో, అహం పనేతస్స అజ్ఝాసయం న జానామి, బుద్ధవేనేయ్యో ఏసో భవిస్సతీ’’తి తం ఆదాయ సాయన్హసమయే సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా ‘‘అయం, భన్తే, మమ సద్ధివిహారికో, ఇమస్స మయా ఇమినా కారణేన ఇదం నామ కమ్మట్ఠానం దిన్న’’న్తి సబ్బం తం పవత్తిం ఆరోచేసి.

అథ నం సత్థా ‘‘ఆసయానుసయఞాణం నామేతం పారమియో పూరేత్వా దససహస్సిలోకధాతుం ఉన్నాదేత్వా సబ్బఞ్ఞుతం పత్తానం బుద్ధానంయేవ విసయో’’తి వత్వా ‘‘కతరకులా ను ఖో ఏస పబ్బజితో’’తి ఆవజ్జేన్తో ‘‘సువణ్ణకారకులా’’తి ఞత్వా అతీతే అత్తభావే ఓలోకేన్తో తస్స సువణ్ణకారకులేయేవ పటిపాటియా నిబ్బత్తాని పఞ్చ అత్తభావసతాని దిస్వా ‘‘ఇమినా దహరేన దీఘరత్తం సువణ్ణకారకమ్మం కరోన్తేన కణికారపుప్ఫపదుమపుప్ఫాదీని కరిస్సామీతి రత్తసువణ్ణమేవ సమ్పరివత్తితం, తస్మా ఇమస్స అసుభపటికూలకమ్మట్ఠానం న వట్టతి, మనాపమేవస్స కమ్మట్ఠానం సప్పాయ’’న్తి చిన్తేత్వా, ‘‘సారిపుత్త, తయా కమ్మట్ఠానం దత్వా చత్తారో మాసే కిలమితం భిక్ఖుం అజ్జ పచ్ఛాభత్తేయేవ అరహత్తం పత్తం పస్సిస్ససి, గచ్ఛ త్వ’’న్తి థేరం ఉయ్యోజేత్వా ఇద్ధియా చక్కమత్తం సువణ్ణపదుమం మాపేత్వా పత్తేహి చేవ నాలేహి చ ఉదకబిన్దూని ముఞ్చన్తం వియ కత్వా ‘‘భిక్ఖు ఇమం పదుమం ఆదాయ విహారపచ్చన్తే వాలుకరాసిమ్హి ఠపేత్వా సమ్ముఖట్ఠానే పల్లఙ్కేన నిసీదిత్వా ‘లోహితకం లోహితక’న్తి పరికమ్మం కరోహీ’’తి అదాసి. తస్స సత్థుహత్థతో పదుమం గణ్హన్తస్సేవ చిత్తం పసీది. సో విహారపచ్చన్తం గన్త్వా వాలుకం ఉస్సాపేత్వా తత్థ పదుమనాలం పవేసేత్వా సమ్ముఖే పల్లఙ్కేన నిసిన్నో ‘‘లోహితకం లోహితక’’న్తి పరికమ్మం ఆరభి. అథస్స తఙ్ఖణఞ్ఞేవ నీవరణాని విక్ఖమ్భింసు, ఉపచారజ్ఝానం ఉప్పజ్జి. తదనన్తరం పఠమజ్ఝానం నిబ్బత్తేత్వా పఞ్చహాకారేహి వసీభావం పాపేత్వా యథానిసిన్నోవ దుతియజ్ఝానాదీనిపి పత్వా వసీభూతో చతుత్థజ్ఝానేన ఝానకీళం కీళన్తో నిసీది.

సత్థా తస్స ఝానానం ఉప్పన్నభావం ఞత్వా ‘‘సక్ఖిస్సతి ను ఖో ఏస అత్తనో ధమ్మతాయ ఉత్తరి విసేసం నిబ్బత్తేతు’’న్తి ఓలోకేన్తో ‘‘న సక్ఖిస్సతీ’’తి ఞత్వా ‘‘తం పదుమం మిలాయతూ’’తి అధిట్ఠహి. తం హత్థేహి మద్దితపదుమం మిలాయన్తం వియ కాళవణ్ణం అహోసి. సో ఝానా వుట్ఠాయ తం ఓలోకేత్వా ‘‘కిం ను ఖో ఇమం పదుమం జరాయ పహటం పఞ్ఞాయతి, అనుపాదిణ్ణకేపి ఏవం జరాయ అభిభుయ్యమానే ఉపాదిణ్ణకే కథావ నత్థి. ఇదమ్పి హి జరా అభిభవిస్సతీ’’తి అనిచ్చలక్ఖణం పస్సి. తస్మిం పన దిట్ఠే దుక్ఖలక్ఖణఞ్చ అనత్తలక్ఖణఞ్చ దిట్ఠమేవ హోతి. తస్స తయో భవా ఆదిత్తా వియ కణ్డే బద్ధకుణపా వియ చ ఖాయింసు. తస్మిం ఖణే తస్స అవిదూరే కుమారకా ఏకం సరం ఓతరిత్వా కుముదాని భఞ్జిత్వా థలే రాసిం కరోన్తి. సో జలే చ థలే చ కుముదాని ఓలోకేసి. అథస్స జలే కుముదాని అభిరూపాని ఉదకపగ్ఘరన్తాని వియ ఉపట్ఠహింసు, ఇతరాని అగ్గగ్గేసు పరిమిలాతాని. సో ‘‘అనుపాదిణ్ణకం జరా ఏవం పహరతి, ఉపాదిణ్ణకం కిం పన న పహరిస్సతీ’’తి సుట్ఠుతరం అనిచ్చలక్ఖణాదీని అద్దస. సత్థా ‘‘పాకటీభూతం ఇదాని ఇమస్స భిక్ఖునో కమ్మట్ఠాన’’న్తి ఞత్వా గన్ధకుటియం నిసిన్నకోవ ఓభాసం ముఞ్చి, సో తస్స ముఖం పహరి. అథస్స ‘‘కిం ను ఖో ఏత’’న్తి ఓలోకేన్తస్స సత్థా ఆగన్త్వా సమ్ముఖే ఠితో వియ అహోసి. సో ఉట్ఠాయ అఞ్జలిం పగ్గణ్హి. అథస్స సత్థా సప్పాయం సల్లక్ఖేత్వా ఇమం గాథమాహ –

౨౮౫. ‘‘ఉచ్ఛిన్ద సినేహమత్తనో, కుముదం సారదికంవ పాణినా;

సన్తిమగ్గమేవ బ్రూహయ, నిబ్బానం సుగతేన దేసిత’’న్తి.

తత్థ ఉచ్ఛిన్దాతి అరహత్తమగ్గేన ఉచ్ఛిన్ద. సారదికన్తి సరదకాలే నిబ్బత్తం. సన్తిమగ్గన్తి నిబ్బానగామిం అట్ఠఙ్గికం మగ్గం. బ్రూహయాతి వడ్ఢయ. నిబ్బానఞ్హి సుగతేన దేసితం, తస్మా తస్స మగ్గం భావేహీతి అత్థో.

దేసనావసానే సో భిక్ఖు అరహత్తే పతిట్ఠహి.

సువణ్ణకారత్థేరవత్థు నవమం.