౬. సూకరపేతవత్థు

వాచానురక్ఖీతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా వేళువనే విహరన్తో సూకరపేతం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిఞ్హి దివసే మహామోగ్గల్లానత్థేరో లక్ఖణత్థేరేన సద్ధిం గిజ్ఝకూటా ఓరోహన్తో ఏకస్మిం పదేసే సితం పాత్వాకాసి. ‘‘కో ను ఖో, ఆవుసో, హేతు సితస్స పాతుకమ్మాయా’’తి లక్ఖణత్థేరేన పుట్ఠో ‘‘అకాలో, ఆవుసో, ఇమస్స పఞ్హస్స, సత్థు సన్తికే మం పుచ్ఛేయ్యాథా’’తి వత్వా లక్ఖణత్థేరేన సద్ధింయేవ రాజగహే పిణ్డాయ చరిత్వా పిణ్డపాతపటిక్కన్తో వేళువనం గన్త్వా సత్థారం వన్దిత్వా నిసీది. అథ నం లక్ఖణత్థేరో తమత్థం పుచ్ఛి. సో ఆహ – ‘‘ఆవుసో, అహం ఏకం పేతం అద్దసం, తస్స తిగావుతప్పమాణం సరీరం, తం మనుస్ససరీరసదిసం. సీసం పన సూకరస్స వియ, తస్స ముఖే నఙ్గుట్ఠం జాతం, తతో పుళవా పగ్ఘరన్తి. స్వాహం ‘న మే ఏవరూపో సత్తో దిట్ఠపుబ్బో’తి తం దిస్వా సితం పాత్వాకాసి’’న్తి. సత్థా ‘‘చక్ఖుభూతా వత, భిక్ఖవే, మమ సావకా విహరన్తీ’’తి వత్వా ‘‘అహమ్పేతం సత్తం బోధిమణ్డేయేవ అద్దసం. ‘యే పన మే న సద్దహేయ్యుం, తేసం అహితాయ అస్సా’తి పరేసం అనుకమ్పాయ న కథేసిం. ఇదాని మోగ్గల్లానం సక్ఖిం కత్వా కథేమి. సచ్చం, భిక్ఖవే, మోగ్గల్లానో ఆహా’’తి కథేసి. తం సుత్వా భిక్ఖూ సత్థారం పుచ్ఛింసు – ‘‘కిం పన, భన్తే, తస్స పుబ్బకమ్మ’’న్తి. సత్థా ‘‘తేన హి, భిక్ఖవే, సుణాథా’’తి అతీతం ఆహరిత్వా తస్స పుబ్బకమ్మం కథేసి.

కస్సపబుద్ధకాలే కిర ఏకస్మిం గామకావాసే ద్వే థేరా సమగ్గవాసం వసింసు. తేసు ఏకో సట్ఠివస్సో, ఏకో ఏకూనసట్ఠివస్సో. ఏకూనసట్ఠివస్సో ఇతరస్స పత్తచీవరం ఆదాయ విచరి, సామణేరో వియ సబ్బం వత్తపటివత్తం అకాసి. తేసం ఏకమాతుకుచ్ఛియం వుత్థభాతూనం వియ సమగ్గవాసం వసన్తానం వసనట్ఠానం ఏకో ధమ్మకథికో ఆగమి. తదా చ ధమ్మస్సవనదివసో హోతి. థేరా నం సఙ్గణ్హిత్వా ‘‘ధమ్మకథం నో కథేహి సప్పురిసా’’తి ఆహంసు. సో ధమ్మకథం కథేసి. థేరా ‘‘ధమ్మకథికో నో లద్ధో’’తి తుట్ఠచిత్తా పునదివసే తం ఆదాయ ధురగామం పిణ్డాయ పవిసిత్వా తత్థ కతభత్తకిచ్చా, ‘‘ఆవుసో, హియ్యో కథితట్ఠానతోవ థోకం ధమ్మం కథేహీ’’తి మనుస్సానం ధమ్మం కథాపేసుం. మనుస్సా ధమ్మకథం సుత్వా పునదివసత్థాయపి నిమన్తయింసు. ఏవం సమన్తా భిక్ఖాచారగామేసు ద్వే ద్వే దివసే తం ఆదాయ పిణ్డాయ చరింసు.

ధమ్మకథికో చిన్తేసి – ‘‘ఇమే ద్వేపి అతిముదుకా, మయా ఉభోపేతే పలాపేత్వా ఇమస్మిం విహారే వసితుం వట్టతీ’’తి. సో సాయం థేరూపట్ఠానం గన్త్వా భిక్ఖూనం ఉట్ఠాయ గతకాలే నివత్తిత్వా మహాథేరం ఉపసఙ్కమిత్వా, ‘‘భన్తే, కిఞ్చి వత్తబ్బం అత్థీ’’తి వత్వా ‘‘కథేహి, ఆవుసో’’తి వుత్తే థోకం చిన్తేత్వా, ‘‘భన్తే, కథా నామేసా మహాసావజ్జా’’తి వత్వా అకథేత్వావ పక్కామి. అనుథేరస్సాపి సన్తికం గన్త్వా తథేవ అకాసి. సో దుతియదివసే తథేవ కత్వా తతియదివసే తేసం అతివియ కోతుహలే ఉప్పన్నే మహాథేరం ఉపసఙ్కమిత్వా, ‘‘భన్తే, కిఞ్చి వత్తబ్బం అత్థి, తుమ్హాకం పన సన్తికే వత్తుం న విసహామీ’’తి వత్వా థేరేన ‘‘హోతు, ఆవుసో, కథేహీ’’తి నిప్పీళితో ఆహ – ‘‘కిం పన, భన్తే, అనుథేరో తుమ్హేహి సద్ధిం సంభోగో’’తి. సప్పురిస, కిం నామేతం కథేసి, మయం ఏకమాతుకుచ్ఛియం వుత్థపుత్తా వియ, అమ్హేసు ఏకేన యం లద్ధం, ఇతరేనాపి లద్ధమేవ హోతి. మయా ఏతస్స ఏత్తకం కాలం అగుణో నామ న దిట్ఠపుబ్బోతి? ఏవం, భన్తేతి. ఆమావుసోతి. భన్తే మం అనుథేరో ఏవమాహ – ‘‘సప్పురిస, త్వం కులపుత్తో, అయం మహాథేరో లజ్జీ పేసలోతి ఏతేన సద్ధిం సంభోగం కరోన్తో ఉపపరిక్ఖిత్వా కరేయ్యాసీ’’తి ఏవమేస మం ఆగతదివసతో పట్ఠాయ వదతీతి.

మహాథేరో తం సుత్వావ కుద్ధమానసో దణ్డాభిహతం కులాలభాజనం వియ భిజ్జి. ఇతరోపి ఉట్ఠాయ అనుథేరస్స సన్తికం గన్త్వా తథేవ అవోచ, సోపి తథేవ భిజ్జి. తేసు కిఞ్చాపి ఏత్తకం కాలం ఏకోపి విసుం పిణ్డాయ పవిట్ఠపుబ్బో నామ నత్థి, పునదివసే పన విసుం పిణ్డాయ పవిసిత్వా అనుథేరో పురేతరం ఆగన్త్వా ఉపట్ఠానసాలాయ అట్ఠాసి, మహాథేరో పచ్ఛా అగమాసి. తం దిస్వా అనుథేరో చిన్తేసి – ‘‘కిం ను ఖో ఇమస్స పత్తచీవరం పటిగ్గహేతబ్బం, ఉదాహు నో’’తి. సో ‘‘న ఇదాని పటిగ్గహేస్సామీ’’తి చిన్తేత్వాపి ‘‘హోతు, న మయా ఏవం కతపుబ్బం, మయా అత్తనో వత్తం హాపేతుం న వట్టతీ’’తి చిత్తం ముదుకం కత్వా థేరం ఉపసఙ్కమిత్వా, ‘‘భన్తే, పత్తచీవరం దేథా’’తి ఆహ. ఇతరో ‘‘గచ్ఛ, దుబ్బినీత, న త్వం మమ పత్తచీవరం పటిగ్గహేతుం యుత్తరూపో’’తి అచ్ఛరం పహరిత్వా తేనపి ‘‘ఆమ, భన్తే, అహమ్పి తుమ్హాకం పత్తచీవరం న పటిగ్గణ్హామీతి చిన్తేసి’’న్తి వుత్తే, ‘‘ఆవుసో నవక, కిం త్వం చిన్తేసి, మమ ఇమస్మిం విహారే కోచి సఙ్గో అత్థీ’’తి ఆహ. ఇతరోపి ‘‘తుమ్హే పన, భన్తే, కిం ఏవం మఞ్ఞథ ‘మమ ఇమస్మిం విహారే కోచి సఙ్గో అత్థీ’తి, ఏసో తే విహారో’’తి వత్వా పత్తచీవరం ఆదాయ నిక్ఖమి. ఇతరోపి నిక్ఖమి. తే ఉభోపి ఏకమగ్గేనాపి అగన్త్వా ఏకో పచ్ఛిమద్వారేన మగ్గం గణ్హి, ఏకో పురత్థిమద్వారేన. ధమ్మకథికో, ‘‘భన్తే, మా ఏవం కరోథ, మా ఏవం కరోథా’’తి వత్వా ‘‘తిట్ఠావుసో’’తి వుత్తే నివత్తి. సో పునదివసే ధురగామం పవిట్ఠో మనుస్సేహి, ‘‘భన్తే, భద్దన్తా కుహి’’న్తి వుత్తే, ‘‘ఆవుసో, మా పుచ్ఛథ, తుమ్హాకం కులుపకా హియ్యో కలహం కత్వా నిక్ఖమింసు, అహం యాచన్తోపి నివత్తేతుం నాసక్ఖి’’న్తి ఆహ. తేసు బాలా తుణ్హీ అహేసుం. పణ్డితా పన ‘‘అమ్హేహి ఏత్తకం కాలం భద్దన్తానం కిఞ్చి ఖలితం నామ న దిట్ఠపుబ్బం, తేసం భయం ఇమం నిస్సాయ ఉప్పన్నం భవిస్సతీ’’తి దోమనస్సప్పత్తా అహేసుం.

తేపి థేరా గతట్ఠానే చిత్తసుఖం నామ న లభింసు. మహాథేరో చిన్తేసి – ‘‘అహో నవకస్స భిక్ఖునో భారియం కమ్మం కతం, ముహుత్తం దిట్ఠం నామ ఆగన్తుకభిక్ఖుం ఆహ – ‘మహాథేరేన సద్ధిం సంభోగం మా అకాసీ’’’తి. ఇతరోపి చిన్తేసి – ‘‘అహో మహాథేరస్స భారియం కమ్మం కతం, ముహుత్తం దిట్ఠం నామ ఆగన్తుకభిక్ఖుం ఆహ – ‘ఇమినా సద్ధిం సంభోగం మా అకాసీ’’’తి. తేసం నేవ సజ్ఝాయో న మనసికారో అహోసి. తే వస్ససతచ్చయేన పచ్ఛిమదిసాయ ఏకం విహారం అగమంసు. తేసం ఏకమేవ సేనాసనం పాపుణి. మహాథేరే పవిసిత్వా మఞ్చకే నిసిన్నే ఇతరోపి పావిసి. మహాథేరో తం దిస్వావ సఞ్జానిత్వా అస్సూని సన్ధారేతుం నాసక్ఖి. ఇతరోపి మహాథేరం సఞ్జానిత్వా అస్సుపుణ్ణేహి నేత్తేహి ‘‘కథేమి ను ఖో మా కథేమీ’’తి చిన్తేత్వా ‘‘న తం సద్ధేయ్యరూప’’న్తి థేరం వన్దిత్వా ‘‘అహం, భన్తే, ఏత్తకం కాలం తుమ్హాకం పత్తచీవరం గహేత్వా విచరిం, అపి ను ఖో మే కాయద్వారాదీసు తుమ్హేహి కిఞ్చి అసారుప్పం దిట్ఠపుబ్బ’’న్తి. ‘‘న దిట్ఠపుబ్బం, ఆవుసో’’తి. అథ కస్మా ధమ్మకథికం అవచుత్థ ‘‘మా ఏతేన సద్ధిం సంభోగమకాసీ’’తి? ‘‘నాహం, ఆవుసో, ఏవం కథేమి, తయా కిర మమ అన్తరే ఏవం వుత్త’’న్తి. ‘‘అహమ్పి, భన్తే, న వదామీ’’తి. తే తస్మిం ఖణే ‘‘తేన అమ్హే భిన్దితుకామేన ఏవం వుత్తం భవిస్సతీ’’తి ఞత్వా అఞ్ఞమఞ్ఞం అచ్చయం దేసయింసు. తే వస్ససతం చిత్తస్సాదం అలభన్తా తం దివసం సమగ్గా హుత్వా ‘‘ఆయామ, నం తతో విహారా నిక్కడ్ఢిస్సామా’’తి పక్కమిత్వా అనుపుబ్బేన తం విహారం అగమంసు.

ధమ్మకథికోపి థేరే దిస్వా పత్తచీవరం పటిగ్గహేతుం ఉపగచ్ఛి. థేరా ‘‘న త్వం ఇమస్మిం విహారే వసితుం యుత్తరూపో’’తి అచ్ఛరం పహరింసు. సో సణ్ఠాతుం అసక్కోన్తో తావదేవ నిక్ఖమిత్వా పలాయి. అథ నం వీసతి వస్ససహస్సాని కతో సమణధమ్మో సన్ధారేతుం నాసక్ఖి, తతో చవిత్వా అవీచిమ్హి నిబ్బత్తో ఏకం బుద్ధన్తరం పచ్చిత్వా ఇదాని గిజ్ఝకూటే వుత్తప్పకారేన అత్తభావేన దుక్ఖం అనుభోతీతి.

సత్థా ఇదం తస్స పుబ్బకమ్మం ఆహరిత్వా, ‘‘భిక్ఖవే, భిక్ఖునా నామ కాయాదీహి ఉపసన్తరూపేన భవితబ్బ’’న్తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౨౮౧. ‘‘వాచానురక్ఖీ మనసా సుసంవుతో,

కాయేన చ నాకుసలం కయిరా;

ఏతే తయో కమ్మపథే విసోధయే,

ఆరాధయే మగ్గమిసిప్పవేదిత’’న్తి.

తస్సత్థో – చతున్నం వచీదుచ్చరితానం వజ్జనేన వాచానురక్ఖీ అభిజ్ఝాదీనం అనుప్పాదనేన మనసా చ సుట్ఠు సంవుతో పాణాతిపాతాదయో పజహన్తో కాయేన చ అకుసలం న కయిరా. ఏవం ఏతే తయో కమ్మపథే విసోధయే. ఏవం విసోధేన్తో హి సీలక్ఖన్ధాదీనం ఏసకేహి బుద్ధాదీహి ఇసీహి పవేదితం అట్ఠఙ్గికమగ్గం ఆరాధేయ్యాతి.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

సూకరపేతవత్థు ఛట్ఠం.