౫. సమ్బహులభిక్ఖువత్థు

న వాక్కరణమత్తేనాతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో సమ్బహులే భిక్ఖూ ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిఞ్హి సమయే దహరే చేవ సామణేరే చ అత్తనో ధమ్మాచరియానమేవ చీవరరజనాదీని వేయ్యావచ్చాని కరోన్తే దిస్వా ఏకచ్చే థేరా చిన్తయింసు – ‘‘మయమ్పి బ్యఞ్జనసమయే కుసలా, అమ్హాకమేవ కిఞ్చి నత్థి. యంనూన మయం సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా ఏవం వదేయ్యామ, ‘భన్తే, మయం బ్యఞ్జనసమయే కుసలా, అఞ్ఞేసం సన్తికే ధమ్మం ఉగ్గణ్హిత్వాపి ఇమేసం సన్తికే అసోధేత్వా మా సజ్ఝాయిత్థాతి దహరసామణేరే ఆణాపేథా’తి. ఏవఞ్హి అమ్హాకం లాభసక్కారో వడ్ఢిస్సతీ’’తి. తే సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా తథా వదింసు.

సత్థా తేసం వచనం సుత్వా ‘‘ఇమస్మిం సాసనే పవేణివసేనేవ ఏవం వత్తుం లభతి, ఇమే పన లాభసక్కారే నిస్సితాతి ఞత్వా అహం తుమ్హే వాక్కరణమత్తేన సాధురూపాతి న వదామి. యస్స పనేతే ఇస్సాదయో ధమ్మా అరహత్తమగ్గేన సముచ్ఛిన్నా, ఏసో ఏవ సాధురూపో’’తి వత్వా ఇమా గాథా అభాసి –

౨౬౨. ‘‘న వాక్కరణమత్తేన, వణ్ణపోక్ఖరతాయ వా;

సాధురూపో నరో హోతి, ఇస్సుకీ మచ్ఛరీ సఠో.

౨౬౩. ‘‘యస్స చేతం సముచ్ఛిన్నం, మూలఘచ్చం సమూహతం;

సవన్తదోసో మేధావీ, సాధురూపోతి వుచ్చతీ’’తి.

తత్థ న వాక్కరణమత్తేనాతి వచీకరణమత్తేన సద్దలక్ఖణసమ్పన్నవచనమత్తేన. వణ్ణపోక్ఖరతాయ వాతి సరీరవణ్ణస్స మనాపభావేన వా. నరోతి ఏత్తకేనేవ కారణేన పరలాభాదీసు ఇస్సామనకో పఞ్చవిధేన మచ్ఛేరేన సమన్నాగతో కేరాటికభావేన సఠో నరో సాధురూపో న హోతి. యస్స చేతన్తి యస్స చ పుగ్గలస్సేతం ఇస్సాదిదోసజాతం అరహత్తమగ్గఞాణేన సమూలకం ఛిన్నం, మూలఘాతం కత్వా సమూహతం, సో వన్తదోసో ధమ్మోజపఞ్ఞాయ సమన్నాగతో సాధురూపోతి వుచ్చతీతి అత్థో.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

సమ్బహులభిక్ఖువత్థు పఞ్చమం.