౮. తిస్సదహరవత్థు

దదాతి వేతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో తిస్సదహరం నామ ఆరబ్భ కథేసి.

సో కిర అనాథపిణ్డికస్స గహపతినో విసాఖాయ ఉపాసికాయాతి పఞ్చన్నం అరియసావకకోటీనం దానం నిన్దన్తో విచరి, అసదిసదానమ్పి నిన్దియేవ. తేసం తేసం దానగ్గే సీతలం లభిత్వా ‘‘సీతల’’న్తి నిన్ది, ఉణ్హం లభిత్వా ‘‘ఉణ్హ’’న్తి నిన్ది. అప్పం దేన్తేపి ‘‘కిం ఇమే అప్పమత్తకం దేన్తీ’’తి నిన్ది, బహుం దేన్తేపి ‘‘ఇమేసం గేహే ఠపనట్ఠానం మఞ్ఞే నత్థి, నను నామ భిక్ఖూనం యాపనమత్తం దాతబ్బం, ఏత్తకం యాగుభత్తం నిరత్థకమేవ విస్సజ్జతీ’’తి నిన్ది. అత్తనో పన ఞాతకే ఆరబ్భ ‘‘అహో అమ్హాకం ఞాతకానం గేహం చతూహి దిసాహి ఆగతాగతానం భిక్ఖూనం ఓపానభూత’’న్తిఆదీని వత్వా పసంసం పవత్తేసి. సో పనేకస్స దోవారికస్స పుత్తో జనపదం విచరన్తేహి వడ్ఢకీహి సద్ధిం విచరన్తో సావత్థిం పత్వా పబ్బజితో. అథ నం భిక్ఖూ ఏవం మనుస్సానం దానాదీని నిన్దన్తం దిస్వా ‘‘పరిగ్గణ్హిస్సామ న’’న్తి చిన్తేత్వా, ‘‘ఆవుసో, తవ ఞాతకా కహం వసన్తీ’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘అసుకగామే నామా’’తి సుత్వావ కతిపయే దహరే పేసేసుం. తే తత్థ గన్త్వా గామవాసికేహి ఆసనసాలాయ నిసీదాపేత్వా కతసక్కారా పుచ్ఛింసు – ‘‘ఇమమ్హా గామా నిక్ఖమిత్వా పబ్బజితో తిస్సో నామ దహరో అత్థి. తస్స కతమే ఞాతకా’’తి? మనుస్సా ‘‘ఇధ కులగేహతో నిక్ఖమిత్వా పబ్బజితదారకో నత్థి, కిం ను ఖో ఇమే వదన్తీ’’తి చిన్తేత్వా, ‘‘భన్తే, ఏకో దోవారికపుత్తో వడ్ఢకీహి సద్ధిం విచరిత్వా పబ్బజితోతి సుణోమ, తం సన్ధాయ వదేథ మఞ్ఞే’’తి ఆహంసు. దహరభిక్ఖూ తిస్సస్స తత్థ ఇస్సరఞాతకానం అభావం ఞత్వా సావత్థిం గన్త్వా ‘‘అకారణమేవ, భన్తే, తిస్సో విలపన్తో విచరతీ’’తి తం పవత్తిం భిక్ఖూనం ఆరోచేసుం. భిక్ఖూపి తం తథాగతస్స ఆరోచేసుం.

సత్థా ‘‘న, భిక్ఖవే, ఇదానేవ వికత్థేన్తో విచరతి, పుబ్బేపి వికత్థకోవ అహోసీ’’తి వత్వా భిక్ఖూహి యాచితో అతీతం ఆహరిత్వా –

‘‘బహుమ్పి సో వికత్థేయ్య, అఞ్ఞం జనపదం గతో;

అన్వాగన్త్వాన దూసేయ్య, భుఞ్జ భోగే కటాహకా’’తి. (జా. ౧.౧.౧౨౫) –

ఇమం కటాహజాతకం విత్థారేత్వా, ‘‘భిక్ఖవే, యో హి పుగ్గలో పరేహి అప్పకే వా బహుకే వా లూఖే వా పణీతే వా దిన్నే అఞ్ఞేసం వా దత్వా అత్తనో అదిన్నే మఙ్కు హోతి, తస్స ఝానం వా విపస్సనం వా మగ్గఫలాదీని వా న ఉప్పజ్జన్తీ’’తి వత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమా గాథా అభాసి –

౨౪౯. ‘‘దదాతి వే యథాసద్ధం, యథాపసాదనం జనో;

తత్థ యో చ మఙ్కు హోతి, పరేసం పానభోజనే;

న సో దివా వా రత్తిం వా, సమాధిమధిగచ్ఛతి.

౨౫౦. ‘‘యస్స చేతం సముచ్ఛిన్నం, మూలఘచ్చం సమూహతం;

స వే దివా వా రత్తిం వా, సమాధిమధిగచ్ఛతీ’’తి.

తత్థ దదాతి వే యథాసద్ధన్తి లూఖపణీతాదీసు యంకిఞ్చి దేన్తో జనో యథాసద్ధం అత్తనో సద్ధానురూపమేవ దేతి. యథాపసాదనన్తి థేరనవాదీసు చస్స యస్మిం యస్మిం పసాదో ఉప్పజ్జతి, తస్స దేన్తో యథాపసాదనం అత్తనో పసాదానురూపమేవ దేతి. తత్థాతి తస్మిం పరస్స దానే ‘‘మయా అప్పం వా లద్ధం, లూఖం వా లద్ధ’’న్తి మఙ్కుభావం ఆపజ్జతి. సమాధిన్తి సో పుగ్గలో దివా వా రత్తిం వా ఉపచారప్పనావసేన వా మగ్గఫలవసేన వా సమాధిం నాధిగచ్ఛతి. యస్స చేతన్తి యస్స పుగ్గలస్స ఏతం ఏకేసు ఠానేసు మఙ్కుభావసఙ్ఖాతం అకుసలం సముచ్ఛిన్నం మూలఘచ్చం కత్వా అరహత్తమగ్గఞాణేన సమూహతం, సో వుత్తప్పకారం సమాధిం అధిగచ్ఛతీతి అత్థో.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

తిస్సదహరవత్థు అట్ఠమం.