౬. చూళసారివత్థు

సుజీవన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో చూళసారిం నామ సారిపుత్తత్థేరస్స సద్ధివిహారికం ఆరబ్భ కథేసి.

సో కిర ఏకదివసే వేజ్జకమ్మం కత్వా పణీతభోజనం లభిత్వా ఆదాయ నిక్ఖమన్తో అన్తరామగ్గే థేరం దిస్వా, ‘‘భన్తే, ఇదం మయా వేజ్జకమ్మం కత్వా లద్ధం, తుమ్హే అఞ్ఞత్థ ఏవరూపం భోజనం న లభిస్సథ, ఇమం భుఞ్జథ, అహం తే వేజ్జకమ్మం కత్వా నిచ్చకాలం ఏవరూపం ఆహారం ఆహరిస్సామీ’’తి ఆహ. థేరో తస్స వచనం సుత్వా తుణ్హీభూతోవ పక్కామి. భిక్ఖూ విహారం గన్త్వా సత్థు తమత్థం ఆరోచేసుం. సత్థా, ‘‘భిక్ఖవే, అహిరికో నామ పగబ్భో కాకసదిసో హుత్వా ఏకవీసతివిధాయ అనేసనాయ ఠత్వా సుఖం జీవతి, హిరిఓత్తప్పసమ్పన్నో పన దుక్ఖం జీవతీ’’తి వత్వా ఇమా గాథా అభాసి –

౨౪౪. ‘‘సుజీవం అహిరికేన, కాకసూరేన ధంసినా;

పక్ఖన్దినా పగబ్భేన, సంకిలిట్ఠేన జీవితం.

౨౪౫. ‘‘హిరీమతా చ దుజ్జీవం, నిచ్చం సుచిగవేసినా;

అలీనేనాప్పగబ్భేన, సుద్ధాజీవేన పస్సతా’’తి.

తత్థ అహిరికేనాతి ఛిన్నహిరోత్తప్పకేన. ఏవరూపేన హి అమాతరమేవ ‘‘మాతా మే’’తి అపితాదయో ఏవ చ ‘‘పితా మే’’తిఆదినా నయేన వత్వా ఏకవీసతివిధాయ అనేసనాయ పతిట్ఠాయ సుఖేన జీవతుం సక్కా. కాకసూరేనాతి సూరకాకసదిసేన. యథా హి సూరకాకో కులఘరేసు యాగుఆదీని గణ్హితుకామో భిత్తిఆదీసు నిసీదిత్వా అత్తనో ఓలోకనభావం ఞత్వా అనోలోకేన్తో వియ అఞ్ఞవిహితకో వియ నిద్దాయన్తో వియ చ హుత్వా మనుస్సానం పమాదం సల్లక్ఖేత్వా అనుపతిత్వా ‘‘సూసూ’’తి వదన్తేసుయేవ భాజనతో ముఖపూరం గహేత్వా పలాయతి, ఏవమేవం అహిరికపుగ్గలోపి భిక్ఖూహి సద్ధిం గామం పవిసిత్వా యాగుభత్తట్ఠానాదీని వవత్థపేతి. తత్థ భిక్ఖూ పిణ్డాయ చరిత్వా యాపనమత్తం ఆదాయ ఆసనసాలం గన్త్వా పచ్చవేక్ఖన్తా యాగుం పివిత్వా కమ్మట్ఠానం మనసి కరోన్తి సజ్ఝాయన్తి ఆసనసాలం సమ్మజ్జన్తి. అయం పన అకత్వా గామాభిముఖోవ హోతి.

సో హి భిక్ఖూహి ‘‘పస్సథిమ’’న్తి ఓలోకియమానోపి అనోలోకేన్తో వియ అఞ్ఞవిహితో వియ నిద్దాయన్తో వియ గణ్ఠికం పటిముఞ్చన్తో వియ చీవరం సంవిదహన్తో వియ హుత్వా ‘‘అసుకం నామ మే కమ్మం అత్థీ’’తి వదన్తో ఉట్ఠాయాసనా గామం పవిసిత్వా పాతోవ వవత్థపితగేహేసు అఞ్ఞతరం గేహం ఉపసఙ్కమిత్వా ఘరమానుసకేసు థోకం కవాటం పిధాయ ద్వారే నిసీదిత్వా కన్దన్తేసుపి ఏకేన హత్థేన కవాటం పణామేత్వా అన్తో పవిసతి. అథ నం దిస్వా అకామకాపి ఆసనే నిసీదాపేత్వా యాగుఆదీసు యం అత్థి, తం దేన్తి. సో యావదత్థం భుఞ్జిత్వా అవసేసం పత్తేనాదాయ పక్కమతి. అయం కాకసూరో నామ. ఏవరూపేన అహిరికేన సుజీవన్తి అత్థో.

ధంసినాతి ‘‘అసుకత్థేరో నామ అప్పిచ్ఛో’’తిఆదీని వదన్తేసు – ‘‘కిం పన మయం న అప్పిచ్ఛా’’తిఆదివచనేన పరేసం గుణధంసనతాయ ధంసినా. తథారూపస్స వచనం సుత్వా ‘‘అయమ్పి అప్పిచ్ఛతాదిగుణే యుత్తో’’తి మఞ్ఞమానా మనుస్సా దాతబ్బం మఞ్ఞన్తి. సో పన తతో పట్ఠాయ విఞ్ఞూపురిసానం చిత్తం ఆరాధేతుం అసక్కోన్తో తమ్హాపి లాభా పరిహాయతి. ఏవం ధంసిపుగ్గలో అత్తనోపి పరస్సపి లాభం నాసేతియేవ.

పక్ఖన్దినాతి పక్ఖన్దచారినా. పరేసం కిచ్చానిపి అత్తనో కిచ్చాని వియ దస్సేన్తో పాతోవ భిక్ఖూసు చేతియఙ్గణాదీసు వత్తం కత్వా కమ్మట్ఠానమనసికారేన థోకం నిసీదిత్వా ఉట్ఠాయ గామం పవిసన్తేసు ముఖం ధోవిత్వా పణ్డుకాసావపారుపనఅక్ఖిఅఞ్జనసీసమక్ఖనాదీహి అత్తభావం మణ్డేత్వా సమ్మజ్జన్తో వియ ద్వే తయో సమ్మజ్జనిపహారే దత్వా ద్వారకోట్ఠకాభిముఖో హోతి. మనుస్సా పాతోవ ‘‘చేతియం వన్దిస్సామ, మాలాపూజం కరిస్సామా’’తి ఆగతా తం దిస్వా ‘‘అయం విహారో ఇమం దహరం నిస్సాయ పటిజగ్గనం లభతి, ఇమం మా పమజ్జిత్థా’’తి వత్వా తస్స దాతబ్బం మఞ్ఞన్తి. ఏవరూపేన పక్ఖన్దినాపి సుజీవం. పగబ్భేనాతి కాయపాగబ్భియాదీహి సమన్నాగతేన. సంకిలిట్ఠేన జీవితన్తి ఏవం జీవికం కప్పేత్వా జీవన్తేన హి పుగ్గలేన సంకిలిట్ఠేన హుత్వా జీవితం నామ హోతి, తం దుజ్జీవితం పాపమేవాతి అత్థో.

హిరీమతా చాతి హిరోత్తప్పసమ్పన్నేన పుగ్గలేన దుజ్జీవం. సో హి అమాతాదయోవ ‘‘మాతా మే’’తిఆదీని అవత్వా అధమ్మికే పచ్చయే గూథం వియ జిగుచ్ఛన్తో ధమ్మేన సమేన పరియేసన్తో సపదానం పిణ్డాయ చరిత్వా జీవికం కప్పేన్తో లూఖం జీవికం జీవతీతి అత్థో. సుచిగవేసినాతి సుచీని కాయకమ్మాదీని గవేసన్తేన. అలీనేనాతి జీవితవుత్తిమనల్లీనేన. సుద్ధాజీవేన పస్సతాతి ఏవరూపో హి పుగ్గలో సుద్ధాజీవో నామ హోతి. తేన ఏవం సుద్ధాజీవేన తమేవ సుద్ధాజీవం సారతో పస్సతా లూఖజీవితవసేన దుజ్జీవం హోతీతి అత్థో.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

చూళసారివత్థు ఛట్ఠం.