౩. తిస్సత్థేరవత్థు

అయసావ మలన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో తిస్సత్థేరం నామ భిక్ఖుం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకో కిర సావత్థివాసీ కులపుత్తో పబ్బజిత్వా లద్ధూపసమ్పదో తిస్సత్థేరోతి పఞ్ఞాయి. సో అపరభాగే జనపదవిహారే వస్సూపగతో అట్ఠహత్థకం థూలసాటకం లభిత్వా వుత్థవస్సో పవారేత్వా తం ఆదాయ గన్త్వా భగినియా హత్థే ఠపేసి. సా ‘‘న మే ఏసో సాటకో భాతు అనుచ్ఛవికో’’తి తం తిఖిణాయ వాసియా ఛిన్దిత్వా హీరహీరం కత్వా ఉదుక్ఖలే కోట్టేత్వా పవిసేత్వా పోథేత్వా వట్టేత్వా సుఖుమసుత్తం కన్తిత్వా సాటకం వాయాపేసి. థేరోపి సుత్తఞ్చేవ సూచియో చ సంవిదహిత్వా చీవరకారకే దహరసామణేరే సన్నిపాతేత్వా భగినియా సన్తికం గన్త్వా ‘‘తం మే సాటకం దేథ, చీవరం కారేస్సామీ’’తి ఆహ. సా నవహత్థం సాటకం నీహరిత్వా కనిట్ఠభాతికస్స హత్థే ఠపేసి. సో తం గహేత్వా విత్థారేత్వా ఓలోకేత్వా ‘‘మమ సాటకో థూలో అట్ఠహత్థో, అయం సుఖుమో నవహత్థో. నాయం మమ సాటకో, తుమ్హాకం ఏస, న మే ఇమినా అత్థో, తమేవ మే దేథా’’తి ఆహ. ‘‘భన్తే, తుమ్హాకమేవ ఏసో, గణ్హథ న’’న్తి? సో నేవ ఇచ్ఛి. అథస్స అత్తనా కతకిచ్చం సబ్బం ఆరోచేత్వా, ‘‘భన్తే, తుమ్హాకమేవేస, గణ్హథ న’’న్తి అదాసి. సో తం ఆదాయ విహారం గన్త్వా చీవరకమ్మం పట్ఠపేసి.

అథస్స భగినీ చీవరకారానం అత్థాయ యాగుభత్తాదీని సమ్పాదేసి. చీవరస్స నిట్ఠితదివసే పన అతిరేకసక్కారం కారేసి. సో చీవరం ఓలోకేత్వా తస్మిం ఉప్పన్నసినేహో ‘‘స్వే దాని నం పారుపిస్సామీ’’తి సంహరిత్వా చీవరవంసే ఠపేత్వా తం రత్తిం భుత్తాహారం జిరాపేతుం అసక్కోన్తో కాలం కత్వా తస్మింయేవ చీవరే ఊకా హుత్వా నిబ్బత్తి. భగినీపిస్స కాలకిరియం సుత్వా భిక్ఖూనం పాదేసు పవత్తమానా రోది. భిక్ఖూ తస్స సరీరకిచ్చం కత్వా గిలానుపట్ఠాకస్స అభావేన సఙ్ఘస్సేవ తం పాపుణాతి. ‘‘భాజేస్సామ న’’న్తి తం చీవరం నీహరాపేసుం. సా ఊకా ‘‘ఇమే మమ సన్తకం విలుమ్పన్తీ’’తి విరవన్తీ ఇతో చితో చ సన్ధావి. సత్థా గన్ధకుటియం నిసిన్నోవ దిబ్బాయ సోతధాతుయా తం సద్దం సుత్వా, ‘‘ఆనన్ద, తిస్సస్స చీవరం అభాజేత్వా సత్తాహం నిక్ఖిపితుం వదేహీ’’తి ఆహ. థేరో తథా కారేసి. సాపి సత్తమే దివసే కాలం కత్వా తుసితవిమానే నిబ్బత్తి. సత్థా ‘‘అట్ఠమే దివసే తిస్సస్స చీవరం భాజేత్వా గణ్హథా’’తి ఆణాపేసి. భిక్ఖూ తథా కరింసు.

భిక్ఖూ ధమ్మసభాయం కథం సముట్ఠాపేసుం ‘‘కస్మా ను ఖో సత్థా తిస్సస్స చీవరం సత్త దివసే ఠపాపేత్వా అట్ఠమే దివసే గణ్హితుం అనుజానీ’’తి. సత్థా ఆగన్త్వా ‘‘కాయ నుత్థ, భిక్ఖవే, ఏతరహి కథాయ సన్నిసిన్నా’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘ఇమాయ నామా’’తి వుత్తే, ‘‘భిక్ఖవే, తిస్సో అత్తనో చీవరే ఊకా హుత్వా నిబ్బత్తో, తుమ్హేహి తస్మిం భాజియమానే ‘ఇమే మమ సన్తకం విలుమ్పన్తీ’తి విరవన్తీ ఇతో చితో చ ధావి. సా తుమ్హేహి చీవరే గయ్హమానే తుమ్హేసు మనం పదుస్సిత్వా నిరయే నిబ్బత్తేయ్య, తేన చాహం చీవరం నిక్ఖిపాపేసిం. ఇదాని పన సా తుసితవిమానే నిబ్బత్తా, తేన వో మయా చీవరగహణం అనుఞ్ఞాత’’న్తి వత్వా పున తేహి ‘‘భారియా వత అయం, భన్తే, తణ్హా నామా’’తి వుత్తే ‘‘ఆమ, భిక్ఖవే, ఇమేసం సత్తానం తణ్హా నామ భారియా. యథా అయతో మలం ఉట్ఠహిత్వా అయమేవ ఖాదతి వినాసేతి అపరిభోగం కరోతి, ఏవమేవాయం తణ్హా ఇమేసం సత్తానం అబ్భన్తరే ఉప్పజ్జిత్వా తే సత్తే నిరయాదీసు నిబ్బత్తాపేతి, వినాసం పాపేతీ’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౨౪౦. ‘‘అయసావ మలం సముట్ఠితం,

తతుట్ఠాయ తమేవ ఖాదతి;

ఏవం అతిధోనచారినం,

సాని కమ్మాని నయన్తి దుగ్గతి’’న్తి.

తత్థ అయసావాతి అయతో సముట్ఠితం. తతుట్ఠాయాతి తతో ఉట్ఠాయ. అతిధోనచారినన్తి ధోనా వుచ్చతి చత్తారో పచ్చయే ‘‘ఇదమత్థం ఏతే’’తి పచ్చవేక్ఖిత్వా పరిభుఞ్జనపఞ్ఞా, తం అతిక్కమిత్వా చరన్తో అతిధోనచారీ నామ. ఇదం వుత్తం హోతి – యథా అయతో మలం సముట్ఠాయ తతో సముట్ఠితం తమేవ ఖాదతి, ఏవమేవం చతుపచ్చయే అపచ్చవేక్ఖిత్వా పరిభుఞ్జన్తం అతిధోనచారినం సాని కమ్మాని అత్తని ఠితత్తా అత్తనో సన్తకానేవ తాని కమ్మాని దుగ్గతిం నయన్తీతి.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

తిస్సత్థేరవత్థు తతియం.