౬. పుణ్ణదాసీవత్థు

సదా జాగరమానానన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా గిజ్ఝకూటే విహరన్తో పుణ్ణం నామ రాజగహసేట్ఠినో దాసిం ఆరబ్భ కథేసి.

తస్సా కిర ఏకదివసం కోట్టనత్థాయ బహువీహిం అదంసు. సా రత్తిమ్పి దీపం జాలేత్వా వీహిం కోట్టేన్తీ విస్సమనత్థాయ సేదతిన్తేన గత్తేన బహివాతే అట్ఠాసి. తస్మిం సమయే దబ్బో మల్లపుత్తో భిక్ఖూనం సేనాసనపఞ్ఞాపకో అహోసి. సో ధమ్మస్సవనం సుత్వా అత్తనో అత్తనో సేనాసనం గచ్ఛన్తానం భిక్ఖూనం అఙ్గులిం జాలేత్వా పురతో పురతో మగ్గదేసనత్థాయ గచ్ఛన్తో భిక్ఖూనం ఆలోకం నిమ్మిని. పుణ్ణా తేనాలోకేన పబ్బతే విచరన్తే భిక్ఖూ దిస్వా ‘‘అహం తావ అత్తనో దుక్ఖేన ఉపద్దుతా ఇమాయపి వేలాయ నిద్దం న ఉపేమి, భద్దన్తా కిం కారణా న నిద్దాయన్తీ’’తి చిన్తేత్వా ‘‘అద్ధా కస్సచి భిక్ఖునో అఫాసుకం వా భవిస్సతి, దీఘజాతికేన వా ఉపద్దవో భవిస్సతీ’’తి సఞ్ఞం కత్వా పాతోవ కుణ్డకం ఆదాయ ఉదకేన తేమేత్వా హత్థతలే పూవం కత్వా అఙ్గారేసు పచిత్వా ఉచ్ఛఙ్గే కత్వా తిత్థమగ్గే ఖాదిస్సామీతి ఘటం ఆదాయ తిత్థాభిముఖీ పాయాసి. సత్థాపి గామం పిణ్డాయ పవిసితుం తమేవ మగ్గం పటిపజ్జి.

సా సత్థారం దిస్వా చిన్తేసి – ‘‘అఞ్ఞేసు దివసేసు సత్థరి దిట్ఠేపి మమ దేయ్యధమ్మో న హోతి, దేయ్యధమ్మే సతి సత్థారం న పస్సామి, ఇదాని మే దేయ్యధమ్మో చ అత్థి, సత్థా చ సమ్ముఖీభూతో. సచే లూఖం వా పణీతం వాతి అచిన్తేత్వా గణ్హేయ్య, దదేయ్యాహం ఇమం పూవ’’న్తి ఘటం ఏకమన్తే నిక్ఖిపిత్వా సత్థారం వన్దిత్వా, ‘‘భన్తే, ఇమం లూఖం దానం పటిగ్గణ్హన్తా మమ సఙ్గహం కరోథా’’తి ఆహ. సత్థా ఆనన్దత్థేరం ఓలోకేత్వా తేన నీహరిత్వా దిన్నం మహారాజదత్తియం పత్తం ఉపనామేత్వా పూవం గణ్హి. పుణ్ణాపి తం సత్థు పత్తే పతిట్ఠపేత్వావ పఞ్చపతిట్ఠితేన వన్దిత్వా, ‘‘భన్తే, తుమ్హేహి దిట్ఠధమ్మోయేవ మే సమిజ్ఝతూ’’తి ఆహ. సత్థా ‘‘ఏవం హోతూ’’తి ఠితకోవ అనుమోదనం అకాసి.

పుణ్ణాపి చిన్తేసి – ‘‘కిఞ్చాపి మే సత్థా సఙ్గహం కరోన్తో పూవం గణ్హి, న పనిదం ఖాదిస్సతి. అద్ధా పురతో కాకస్స వా సునఖస్స వా దత్వా రఞ్ఞో వా రాజపుత్తస్స వా గేహం గన్త్వా పణీతభోజనం భుఞ్జిస్సతీ’’తి. సత్థాపి ‘‘కిం ను ఖో ఏసా చిన్తేసీ’’తి తస్సా చిత్తాచారం ఞత్వా ఆనన్దత్థేరం ఓలోకేత్వా నిసీదనాకారం దస్సేసి. థేరో చీవరం పఞ్ఞాపేత్వా అదాసి. సత్థా బహినగరేయేవ నిసీదిత్వా భత్తకిచ్చం అకాసి. దేవతా సకలచక్కవాళగబ్భే దేవమనుస్సానం ఉపకప్పనకం ఓజం మధుపటలం వియ పీళేత్వా తత్థ పక్ఖిపింసు. పుణ్ణా చ ఓలోకేన్తీ అట్ఠాసి. భత్తకిచ్చావసానే థేరో ఉదకం అదాసి. సత్థా కతభత్తకిచ్చో పుణ్ణం ఆమన్తేత్వా ‘‘కస్మా త్వం పుణ్ణే మమ సావకే పరిభవసీ’’తి ఆహ. న పరిభవామి, భన్తేతి. అథ తయా మమ సావకే ఓలోకేత్వా కిం కథితన్తి? ‘‘అహం తావ ఇమినా దుక్ఖుపద్దవేన నిద్దం న ఉపేమి, భద్దన్తా కిమత్థం నిద్దం న ఉపేన్తి, అద్ధా కస్సచి అఫాసుకం వా భవిస్సతి, దీఘజాతికేన వా ఉపద్దవో భవిస్సతీ’’తి ఏత్తకం మయా, భన్తే, చిన్తితన్తి. సత్థా తస్సా వచనం సుత్వా ‘‘పుణ్ణే త్వం న తావ దుక్ఖుపద్దవేన నిద్దాయసి, మమ సావకా సదా జాగరియమనుయుత్తతాయ న నిద్దాయన్తీ’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౨౨౬. ‘‘సదా జాగరమానానం, అహోరత్తానుసిక్ఖినం;

నిబ్బానం అధిముత్తానం, అత్థం గచ్ఛన్తి ఆసవా’’తి.

తత్థ అహోరత్తానుసిక్ఖినన్తి దివా చ రత్తిఞ్చ తిస్సో సిక్ఖా సిక్ఖమానానం. నిబ్బానం అధిముత్తానన్తి నిబ్బానజ్ఝాసయానం. అత్థం గచ్ఛన్తీతి ఏవరూపానం సబ్బేపి ఆసవా అత్థం వినాసం నత్థిభావం గచ్ఛన్తీతి అత్థో.

దేసనావసానే యథాఠితా పుణ్ణా సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహి, సమ్పత్తపరిసాయపి సాత్థికా ధమ్మదేసనా అహోసీతి.

సత్థా కుణ్డకఅఙ్గారపూవేన భత్తకిచ్చం కత్వా విహారం అగమాసి. భిక్ఖూ ధమ్మసభాయం కథం సముట్ఠాపేసుం ‘‘దుక్కరం, ఆవుసో, సమ్మాసమ్బుద్ధేన కతం పుణ్ణాయ దిన్నేన కుణ్డకఅఙ్గారపూవేన భత్తకిచ్చం కరోన్తేనా’’తి. సత్థా ఆగన్త్వా ‘‘కాయ నుత్థ, భిక్ఖవే, ఏతరహి కథాయ సన్నిసిన్నా’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘ఇమాయ నామా’’తి వుత్తే ‘‘న, భిక్ఖవే, ఇదానేవ, పుబ్బేపి మయా ఇమాయ దిన్నకుణ్డకం పరిభుత్తమేవా’’తి వత్వా అతీతం ఆహరిత్వా –

‘‘భుత్వా తిణపరిఘాసం, భుత్వా ఆచామకుణ్డకం;

ఏతం తే భోజనం ఆసి, కస్మా దాని న భుఞ్జసి.

‘‘యత్థ పోసం న జానన్తి, జాతియా వినయేన వా;

బహుం తత్థ మహాబ్రహ్మే, అపి ఆచామకుణ్డకం.

‘‘త్వఞ్చ ఖో మం పజానాసి, యాదిసాయం హయుత్తమో;

జానన్తో జానమాగమ్మ, న తే భక్ఖామి కుణ్డక’’న్తి. (జా. ౧.౩.౧౦-౧౨) –

ఇమం కుణ్డకసిన్ధవపోతకజాతకం విత్థారేత్వా కథేసి.

పుణ్ణదాసీవత్థు ఛట్ఠం.