౨. అఞ్ఞతరభిక్ఖువత్థు

యో వే ఉప్పతితన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా అగ్గాళవే చేతియే విహరన్తో అఞ్ఞతరం భిక్ఖుం ఆరబ్భ కథేసి.

సత్థారా హి భిక్ఖుసఙ్ఘస్స సేనాసనే అనుఞ్ఞాతే రాజగహసేట్ఠిఆదీహి సేనాసనేసు కరియమానేసు ఏకో ఆళవికో భిక్ఖు అత్తనో సేనాసనం కరోన్తో ఏకం మనాపరుక్ఖం దిస్వా ఛిన్దితుం ఆరభి. తత్థ పన నిబ్బత్తా ఏకా తరుణపుత్తా దేవతా పుత్తం అఙ్కేనాదాయ ఠితా యాచి ‘‘మా మే, సామి, విమానం ఛిన్ది, న సక్ఖిస్సామి పుత్తం ఆదాయ అనావాసా విచరితు’’న్తి. సో ‘‘అహం అఞ్ఞత్ర ఈదిసం రుక్ఖం న లభిస్సామీ’’తి తస్సా వచనం నాదియి. సా ‘‘ఇమమ్పి తావ దారకం ఓలోకేత్వా ఓరమిస్సతీ’’తి పుత్తం రుక్ఖసాఖాయ ఠపేసి. సోపి భిక్ఖు ఉక్ఖిపితం ఫరసుం సన్ధారేతుం అసక్కోన్తో దారకస్స బాహుం ఛిన్ది, దేవతా ఉప్పన్నబలవకోధా ‘‘పహరిత్వా నం మారేస్సామీ’’తి ఉభో హత్థే ఉక్ఖిపిత్వా ఏవం తావ చిన్తేసి – ‘‘అయం భిక్ఖు సీలవా. సచాహం ఇమం మారేస్సామి, నిరయగామినీ భవిస్సామి. సేసదేవతాపి అత్తనో రుక్ఖం ఛిన్దన్తే భిక్ఖూ దిస్వా ‘అసుకదేవతాయ ఏవం నామ మారితో భిక్ఖూ’తి మం పమాణం కత్వా భిక్ఖూ మారేస్సన్తి. అయఞ్చ ససామికో భిక్ఖు, సామికస్సేవ నం కథేస్సామీ’’తి ఉక్ఖిత్తహత్థే అపనేత్వా రోదమానా సత్థు సన్తికం గన్త్వా వన్దిత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. అథ నం సత్థా ‘‘కిం దేవతే’’తి ఆహ. సా, ‘‘భన్తే, తుమ్హాకం మే సావకేన ఇదం నామ కతం, అహమ్పి నం మారేతుకామా హుత్వా ఇదం నామ చిన్తేత్వా అమారేత్వావ ఇధాగతా’’తి సబ్బం తం పవత్తిం విత్థారతో ఆరోచేసి.

సత్థా తం సుత్వా ‘‘సాధు, సాధు దేవతే, సాధు తే కతం ఏవం ఉగ్గతం కోపం భన్తం రథం వియ నిగ్గణ్హమానాయా’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౨౨౨. ‘‘యో వే ఉప్పతితం కోధం, రథం భన్తంవ వారయే;

తమహం సారథిం బ్రూమి, రస్మిగ్గాహో ఇతరో జనో’’తి.

తత్థ ఉప్పతితన్తి ఉప్పన్నం. రథం భన్తం వాతి యథా నామ ఛేకో సారథి అతివేగేన ధావన్తం రథం నిగ్గణ్హిత్వా యథిచ్ఛకం ఠపేతి, ఏవం యో పుగ్గలో ఉప్పన్నం కోధం వారయే నిగ్గణ్హితుం సక్కోతి. తమహన్తి తం అహం సారథిం బ్రూమి. ఇతరో జనోతి ఇతరో పన రాజఉపరాజాదీనం రథసారథిజనో రస్మిగ్గాహో నామ హోతి, న ఉత్తమసారథీతి.

దేసనావసానే దేవతా సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహి, సమ్పత్తపరిసాయపి సాత్థికా ధమ్మదేసనా అహోసీతి.

దేవతా పన సోతాపన్నా హుత్వాపి రోదమానా అట్ఠాసి. అథ నం సత్థా ‘‘కిం దేవతే’’తి పుచ్ఛిత్వా, ‘‘భన్తే, విమానం మే నట్ఠం, ఇదాని కిం కరిస్సామీ’’తి వుత్తే, ‘‘అలం దేవతే, మా చిన్తయి, అహం తే విమానం దస్సామీ’’తి జేతవనే గన్ధకుటిసమీపే పురిమదివసే చుతదేవతం ఏకం రుక్ఖం అపదిసన్తో ‘‘అముకస్మిం ఓకాసే రుక్ఖో వివిత్తో, తత్థ ఉపగచ్ఛా’’తి ఆహ. సా తత్థ ఉపగఞ్ఛి. తతో పట్ఠాయ ‘‘బుద్ధదత్తియం ఇమిస్సా విమాన’’న్తి మహేసక్ఖదేవతాపి ఆగన్త్వా తం చాలేతుం నాసక్ఖింసు. సత్థా తం అత్థుప్పత్తిం కత్వా భిక్ఖూనం భూతగామసిక్ఖాపదం పఞ్ఞాపేసీతి.

అఞ్ఞతరభిక్ఖువత్థు దుతియం.