౯. నన్దియవత్థు

చిరప్పవాసిన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా ఇసిపతనే విహరన్తో నన్దియం ఆరబ్భ కథేసి.

బారాణసియం కిర సద్ధాసమ్పన్నస్స కులస్స నన్దియో నామ పుత్తో అహోసి, సో మాతాపితూనం అనురూపో సద్ధాసమ్పన్నో సఙ్ఘుపట్ఠాకో అహోసి. అథస్స మాతాపితరో వయప్పత్తకాలే సమ్ముఖగేహతో మాతులధీతరం రేవతిం నామ ఆనేతుకామా అహేసుం. సా పన అస్సద్ధా అదానసీలా, నన్దియో తం న ఇచ్ఛి. అథస్స మాతా రేవతిం ఆహ – ‘‘అమ్మ, త్వం ఇమస్మిం గేహే భిక్ఖుసఙ్ఘస్స నిసజ్జనట్ఠానం ఉపలిమ్పిత్వా ఆసనాని పఞ్ఞాపేహి, ఆధారకే ఠపేహి, భిక్ఖూనం ఆగతకాలే పత్తం గహేత్వా నిసీదాపేత్వా ధమ్మకరణేన పానీయం పరిస్సావేత్వా భుత్తకాలే పత్తే ధోవ, ఏవం మే పుత్తస్స ఆరాధితా భవిస్ససీ’’తి. సా తథా అకాసి. అథ నం ‘‘ఓవాదక్ఖమా జాతా’’తి పుత్తస్స ఆరోచేత్వా తేన సాధూతి సమ్పటిచ్ఛితే దివసం ఠపేత్వా ఆవాహం కరింసు.

అథ నం నన్దియో ఆహ – ‘‘సచే భిక్ఖుసఙ్ఘఞ్చ మాతాపితరో చ మే ఉపట్ఠహిస్ససి, ఏవం ఇమస్మిం గేహే వసితుం లభిస్ససి, అప్పమత్తా హోహీ’’తి. సా ‘‘సాధూ’’తి పటిస్సుణిత్వా కతిపాహం సద్ధా వియ హుత్వా భత్తారం ఉపట్ఠహన్తీ ద్వే పుత్తే విజాయి. నన్దియస్సాపి మాతాపితరో కాలమకంసు, గేహే సబ్బిస్సరియం తస్సాయేవ అహోసి. నన్దియోపి మాతాపితూనం కాలకిరియతో పట్ఠాయ మహాదానపతి హుత్వా భిక్ఖుసఙ్ఘస్స దానం పట్ఠపేసి. కపణద్ధికాదీనమ్పి గేహద్వారే పాకవత్తం పట్ఠపేసి. సో అపరభాగే సత్థు ధమ్మదేసనం సుత్వా ఆవాసదానే ఆనిసంసం సల్లక్ఖేత్వా ఇసిపతనే మహావిహారే చతూహి గబ్భేహి పటిమణ్డితం చతుసాలం కారేత్వా మఞ్చపీఠాదీని అత్థరాపేత్వా తం ఆవాసం నియ్యాదేన్తో బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స దానం దత్వా తథాగతస్స దక్ఖిణోదకం అదాసి. సత్థు హత్థే దక్ఖిణోదకపతిట్ఠానేన సద్ధింయేవ తావతింసదేవలోకే సబ్బదిసాసు ద్వాదసయోజనికో ఉద్ధం యోజనసతుబ్బేధో సత్తరతనమయో నారీగణసమ్పన్నో దిబ్బపాసాదో ఉగ్గచ్ఛి.

అథేకదివసే మహామోగ్గల్లానత్థేరో దేవచారికం గన్త్వా తస్స పాసాదస్స అవిదూరే ఠితో అత్తనో సన్తికే ఆగతే దేవపుత్తే పుచ్ఛి – ‘‘కస్సేసో అచ్ఛరాగణపరివుతో దిబ్బపాసాదో నిబ్బత్తో’’తి. అథస్స దేవపుత్తా విమానసామికం ఆచిక్ఖన్తా ఆహంసు – ‘‘భన్తే, యేన నన్దియేన నామ గహపతిపుత్తేన ఇసిపతనే సత్థు విహారం కారేత్వా దిన్నో, తస్సత్థాయ ఏతం విమానం నిబ్బత్త’’న్తి. అచ్ఛరాసఙ్ఘోపి నం దిస్వా పాసాదతో ఓరోహిత్వా ఆహ – ‘‘భన్తే, మయం ‘నన్దియస్స పరిచారికా భవిస్సామా’తి ఇధ నిబ్బత్తా, తం పన అపస్సన్తీ అతివియ ఉక్కణ్ఠితమ్హా, మత్తికపాతిం భిన్దిత్వా సువణ్ణపాతిగహణం వియ మనుస్ససమ్పత్తిం జహిత్వా దిబ్బసమ్పత్తిగహణం, ఇధాగమనత్థాయ నం వదేయ్యాథా’’తి. థేరో తతో ఆగన్త్వా సత్థారం ఉపసఙ్కమిత్వా పుచ్ఛి – ‘‘నిబ్బత్తతి ను ఖో, భన్తే, మనుస్సలోకే ఠితానంయేవ కతకల్యాణానం దిబ్బసమ్పత్తీ’’తి. ‘‘మోగ్గల్లాన, నను తే దేవలోకే నన్దియస్స నిబ్బత్తా దిబ్బసమ్పత్తి సామం దిట్ఠా, కస్మా మం పుచ్ఛసీ’’తి. ‘‘ఏవం, భన్తే, నిబ్బత్తతీ’’తి.

అథ నం సత్థా ‘‘మోగ్గల్లానం కిం నామేతం కథేసి. యథా హి చిరప్పవుట్ఠం పుత్తం వా భాతరం వా విప్పవాసతో ఆగచ్ఛన్తం గామద్వారే ఠితో కోచిదేవ దిస్వా వేగేన గేహం ఆగన్త్వా ‘అసుకో నామ ఆగతో’తి ఆరోచేయ్య, అథస్స ఞాతకా హట్ఠపహట్ఠా వేగేన నిక్ఖమిత్వా ‘ఆగతోసి, తాత, అరోగోసి, తాతా’తి తం అభినన్దేయ్యుం, ఏవమేవ ఇధ కతకల్యాణం ఇత్థిం వా పురిసం వా ఇమం లోకం జహిత్వా పరలోకం గతం దసవిధం దిబ్బపణ్ణాకారం ఆదాయ ‘అహం పురతో, అహం పురతో’తి పచ్చుగ్గన్త్వా దేవతా అభినన్దన్తీ’’తి వత్వా ఇమా గాథా అభాసి –

౨౧౯. ‘‘చిరప్పవాసిం పురిసం, దూరతో సోత్థిమాగతం;

ఞాతిమిత్తా సుహజ్జా చ, అభినన్దన్తి ఆగతం.

౨౨౦. ‘‘తథేవ కతపుఞ్ఞమ్పి, అస్మా లోకా పరం గతం;

పుఞ్ఞాని పటిగణ్హన్తి, పియం ఞాతీవ ఆగత’’న్తి.

తత్థ చిరప్పవాసిన్తి చిరప్పవుట్ఠం. దూరతో సోత్థిమాగతన్తి వణిజ్జం వా రాజపోరిసం వా కత్వా లద్ధలాభం నిప్ఫన్నసమ్పత్తిం అనుపద్దవేన దూరట్ఠానతో ఆగతం. ఞాతిమిత్తా సుహజ్జా చాతి కులసమ్బన్ధవసేన ఞాతీ చ సన్దిట్ఠాదిభావేన మిత్తా చ సుహదయభావేన సుహజ్జా చ. అభినన్దన్తి ఆగతన్తి నం దిస్వా ఆగతన్తి వచనమత్తేన వా అఞ్జలికరణమత్తేన వా గేహసమ్పత్తం పన నానప్పకారపణ్ణాకారాభిహరణవసేన అభినన్దన్తి. తథేవాతి తేనేవాకారేన కతపుఞ్ఞమ్పి పుగ్గలం ఇమస్మా లోకా పరలోకం గతం దిబ్బం ఆయువణ్ణసుఖయసఆధిపతేయ్యం, దిబ్బం రూపసద్దగన్ధరసఫోట్ఠబ్బన్తి ఇమం దసవిధం పణ్ణాకారం ఆదాయ మాతాపితుట్ఠానే ఠితాని పుఞ్ఞాని అభినన్దన్తాని పటిగ్గణ్హన్తి. పియం ఞాతీవాతి ఇధలోకే పియఞాతకం ఆగతం సేసఞాతకా వియాతి అత్థో.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

నన్దియవత్థు నవమం.

పియవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

సోళసమో వగ్గో.