౭. పఞ్చసతదారకవత్థు

సీలదస్సనసమ్పన్నన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా వేళువనే విహరన్తో అన్తరామగ్గే పఞ్చసతదారకే ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకదివసఞ్హి సత్థా అసీతిమహాథేరేహి సద్ధిం పఞ్చసతభిక్ఖుపరివారో రాజగహం పిణ్డాయ పవిసన్తో ఏకస్మిం ఛణదివసే పఞ్చసతే దారకే పూవపచ్ఛియో ఉక్ఖిపాపేత్వా నగరా నిక్ఖమ్మ ఉయ్యానం గచ్ఛన్తే అద్దస. తేపి సత్థారం వన్దిత్వా పక్కమింసు, తే ఏకం భిక్ఖుమ్పి ‘‘పూవం గణ్హథా’’తి న వదింసు. సత్థా తేసం గతకాలే భిక్ఖూ ఆహ – ‘‘ఖాదిస్సథ, భిక్ఖవే, పూవే’’తి. ‘‘కహం భన్తే, పూవా’’తి? ‘‘కిం న పస్సథ తే దారకే పూవపచ్ఛియో ఉక్ఖిపాపేత్వా అతిక్కన్తే’’తి? ‘‘భన్తే, ఏవరూపా నామ దారకా కస్సచి పూవం న దేన్తీ’’తి. ‘‘భిక్ఖవే, కిఞ్చాపి ఏతే మం వా తుమ్హే వా పూవేహి న నిమన్తయింసు, పూవసామికో పన భిక్ఖు పచ్ఛతో ఆగచ్ఛతి, పూవే ఖాదిత్వావ గన్తుం వట్టతీ’’తి. బుద్ధానఞ్హి ఏకపుగ్గలేపి ఇస్సా వా దోసో వా నత్థి, తస్మా ఇమం వత్వా భిక్ఖుసఙ్ఘం ఆదాయ ఏకస్మిం రుక్ఖమూలే ఛాయాయ నిసీది. దారకా మహాకస్సపత్థేరం పచ్ఛతో ఆగచ్ఛన్తం దిస్వా ఉప్పన్నసినేహా పీతివేగేన పరిపుణ్ణసరీరా హుత్వా పచ్ఛియో ఓతారేత్వా థేరం పఞ్చపతిట్ఠితేన వన్దిత్వా పూవే పచ్ఛీహి సద్ధింయేవ ఉక్ఖిపిత్వా ‘‘గణ్హథ, భన్తే’’తి థేరం వదింసు. అథ నే థేరో ఆహ – ‘‘ఏస సత్థా భిక్ఖుసఙ్ఘం గహేత్వా రుక్ఖమూలే నిసిన్నో, తుమ్హాకం దేయ్యధమ్మం ఆదాయ గన్త్వా భిక్ఖుసఙ్ఘస్స సంవిభాగం కరోథా’’తి. తే ‘‘సాధు, భన్తే’’తి నివత్తిత్వా థేరేన సద్ధింయేవ గన్త్వా పూవే దత్వా ఓలోకయమానా ఏకమన్తే ఠత్వా పరిభోగావసానే ఉదకం అదంసు. భిక్ఖూ ఉజ్ఝాయింసు ‘‘దారకేహి ముఖోలోకనేన భిక్ఖా దిన్నా, సమ్మాసమ్బుద్ధం వా మహాథేరే వా పూవేహి అనాపుచ్ఛిత్వా మహాకస్సపత్థేరం దిస్వా పచ్ఛీహి సద్ధింయేవ ఆదాయ ఆగమింసూ’’తి. సత్థా తేసం కథం సుత్వా, ‘‘భిక్ఖవే, మమ పుత్తేన మహాకస్సపేన సదిసో భిక్ఖు దేవమనుస్సానం పియో హోతి, తే చ తస్స చతుపచ్చయేన పూజం కరోన్తియేవా’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౨౧౭. ‘‘సీలదస్సనసమ్పన్నం, ధమ్మట్ఠం సచ్చవేదినం;

అత్తనో కమ్మ కుబ్బానం, తం జనో కురుతే పియ’’న్తి.

తత్థ సీలదస్సనసమ్పన్నన్తి చతుపారిసుద్ధిసీలేన చేవ మగ్గఫలసమ్పయుత్తేన చ సమ్మాదస్సనేన సమ్పన్నం. ధమ్మట్ఠన్తి నవవిధలోకుత్తరధమ్మే ఠితం, సచ్ఛికతలోకుత్తరధమ్మన్తి అత్థో. సచ్చవేదినన్తి చతున్నం సచ్చానం సోళసహాకారేహి సచ్ఛికతత్తా సచ్చఞాణేన సచ్చవేదినం. అత్తనో కమ్మ కుబ్బానన్తి అత్తనో కమ్మం నామ తిస్సో సిక్ఖా, తా పూరయమానన్తి అత్థో. తం జనోతి తం పుగ్గలం లోకియమహాజనో పియం కరోతి, దట్ఠుకామో వన్దితుకామో పచ్చయేన పూజేతుకామో హోతియేవాతి అత్థో.

దేసనావసానే సబ్బేపి తే దారకా సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహింసూతి.

పఞ్చసతదారకవత్థు సత్తమం.