౬. అఞ్ఞతరబ్రాహ్మణవత్థు

తణ్హాయ జాయతీతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో అఞ్ఞతరం బ్రాహ్మణం ఆరబ్భ కథేసి.

సో కిర మిచ్ఛాదిట్ఠికో ఏకదివసం నదీతీరం గన్త్వా ఖేత్తం సోధేతి. సత్థా తస్స ఉపనిస్సయసమ్పత్తిం దిస్వా తస్స సన్తికం అగమాసి. సో సత్థారం దిస్వాపి సామీచికమ్మం అకత్వా తుణ్హీ అహోసి. అథ నం సత్థా పురేతరం ఆలపిత్వా, ‘‘బ్రాహ్మణ, కిం కరోసీ’’తి ఆహ. ‘‘ఖేత్తం, భో గోతమ, సోధేమీ’’తి. సత్థా ఏత్తకమేవ వత్వా గతో. పునదివసేపి తస్స ఖేత్తం కసితుం ఆగతస్స సన్తికం గన్త్వా, ‘‘బ్రాహ్మణ, కిం కరోసీ’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘ఖేత్తం కసామి, భో గోతమా’’తి సుత్వా పక్కామి. పునదివసాదీసుపి తథేవ గన్త్వా పుచ్ఛిత్వా, ‘‘భో గోతమ, ఖేత్తం వపామి నిద్దేమి రక్ఖామీ’’తి సుత్వా పక్కామి. అథ నం ఏకదివసం బ్రాహ్మణో ఆహ – ‘‘భో గోతమ, త్వం మమ ఖేత్తసోధనదివసతో పట్ఠాయ ఆగతో. సచే మే సస్సం సమ్పజ్జిస్సతి, తుయ్హమ్పి సంవిభాగం కరిస్సామి, తుయ్హం అదత్వా సయం న ఖాదిస్సామి, ఇతో దాని పట్ఠాయ త్వం మమ సహాయో’’తి.

అథస్స అపరేన సమయేన సస్సం సమ్పజ్జి, తస్స ‘‘సమ్పన్నం మే సస్సం, స్వే దాని లాయాపేస్సామీ’’తి లాయనత్థం కత్తబ్బకిచ్చస్స రత్తిం మహామేఘో వస్సిత్వా సబ్బం సస్సం హరి, ఖేత్తం తచ్ఛేత్వా ఠపితసదిసం అహోసి. సత్థా పన పఠమదివసంయేవ ‘‘తం సస్సం న సమ్పజ్జిస్సతీ’’తి అఞ్ఞాసి. బ్రాహ్మణో పాతోవ ‘‘ఖేత్తం ఓలోకేస్సామీ’’తి గతో తుచ్ఛం ఖేత్తం దిస్వా ఉప్పన్నబలవసోకో చిన్తేసి – ‘‘సమణో గోతమో మమ ఖేత్తసోధనకాలతో పట్ఠాయ ఆగతో, అహమ్పి నం ‘ఇమస్మిం సస్సే నిప్ఫన్నే తుయ్హమ్పి సంవిభాగం కరిస్సామి, తుయ్హం అదత్వా సయం న ఖాదిస్సామి, ఇతో పట్ఠాయ దాని త్వం మమ సహాయో’తి అవచం. సోపి మే మనోరథో మత్థకం న పాపుణీ’’తి ఆహారూపచ్ఛేదం కత్వా మఞ్చకే నిపజ్జి. అథస్స సత్థా గేహద్వారం అగమాసి. సో సత్థు ఆగమనం సుత్వా ‘‘సహాయం మే ఆనేత్వా ఇధ నిసీదాపేథా’’తి ఆహ. పరిజనో తథా అకాసి. సత్థా నిసీదిత్వా ‘‘కహం బ్రాహ్మణో’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘గబ్భే నిపన్నో’’తి వుత్తే ‘‘పక్కోసథ న’’న్తి పక్కోసాపేత్వా ఆగన్త్వా ఏకమన్తం నిసిన్నం ఆహ ‘‘కిం, బ్రాహ్మణా’’తి? భో గోతమ, తుమ్హే మమ ఖేత్తసోధనదివసతో పట్ఠాయ ఆగతా, అహమ్పి ‘‘సస్సే నిప్ఫన్నే తుమ్హాకం సంవిభాగం కరిస్సామీ’’తి అవచం. సో మే మనోరథో అనిప్ఫన్నో, తేన మే సోకో ఉప్పన్నో, భత్తమ్పి మే నచ్ఛాదేతీతి. అథ నం సత్థా ‘‘జానాసి పన, బ్రాహ్మణ, కిం తే నిస్సాయ సోకో ఉప్పన్నో’’తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘న జానామి, భో గోతమ, త్వం పన జానాసీ’’తి వుత్తే, ‘‘ఆమ, బ్రాహ్మణ, ఉప్పజ్జమానో సోకో వా భయం వా తణ్హం నిస్సాయ ఉప్పజ్జతీ’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౨౧౬. ‘‘తణ్హాయ జాయతీ సోకో, తణ్హాయ జాయతీ భయం;

తణ్హాయ విప్పముత్తస్స, నత్థి సోకో కుతో భయ’’న్తి.

తత్థ తణ్హాయాతి ఛద్వారికాయ తణ్హాయ, ఏతం తణ్హం నిస్సాయ ఉప్పజ్జతీతి అత్థో.

దేసనావసానే బ్రాహ్మణో సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహీతి.

అఞ్ఞతరబ్రాహ్మణవత్థు ఛట్ఠం.