౨. అఞ్ఞతరకుటుమ్బికవత్థు

పియతో జాయతీతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో అఞ్ఞతరం కుటుమ్బికం ఆరబ్భ కథేసి.

సో హి అత్తనో పుత్తే కాలకతే పుత్తసోకాభిభూతో ఆళాహనం గన్త్వా రోదతి, పుత్తసోకం సన్ధారేతుం న సక్కోతి. సత్థా పచ్చూసకాలే లోకం వోలోకేన్తో తస్స సోతాపత్తిమగ్గస్సూపనిస్సయం దిస్వా పిణ్డపాతపటిక్కన్తో ఏకం పచ్ఛాసమణం గహేత్వా తస్స గేహద్వారం అగమాసి. సో సత్థు ఆగతభావం సుత్వా ‘‘మయా సద్ధిం పటిసన్థారం కాతుకామో భవిస్సతీ’’తి సత్థారం పవేసేత్వా గేహమజ్ఝే ఆసనం పఞ్ఞాపేత్వా సత్థరి నిసిన్నే ఆగన్త్వా ఏకమన్తం నిసీది. అథ నం సత్థా ‘‘కిం ను ఖో, ఉపాసక, దుక్ఖితోసీ’’తి పుచ్ఛిత్వా తేన పుత్తవియోగదుక్ఖే ఆరోచితే, ‘‘ఉపాసక, మా చిన్తయి, ఇదం మరణం నామ న ఏకస్మింయేవ ఠానే, న చ ఏకస్సేవ హోతి, యావతా పన భవుప్పత్తి నామ అత్థి, సబ్బసత్తానం హోతియేవ. ఏకసఙ్ఖారోపి నిచ్చో నామ నత్థి. తస్మా ‘మరణధమ్మం మతం, భిజ్జనధమ్మం భిన్న’న్తి యోనిసో పచ్చవేక్ఖితబ్బం, న సోచితబ్బం. పోరాణపణ్డితాపి హి పుత్తస్స మతకాలే ‘మరణధమ్మం మతం, భిజ్జనధమ్మం భిన్న’న్తి సోకం అకత్వా మరణస్సతిమేవ భావయింసూ’’తి వత్వా, ‘‘భన్తే, కే ఏవమకంసు, కదా చ అకంసు, ఆచిక్ఖథ మే’’తి యాచితో తస్సత్థస్స పకాసనత్థం అతీతం ఆహరిత్వా –

‘‘ఉరగోవ తచం జిణ్ణం, హిత్వా గచ్ఛతి సం తనుం;

ఏవం సరీరే నిబ్భోగే, పేతే కాలకతే సతి.

‘‘డయ్హమానో న జానాతి, ఞాతీనం పరిదేవితం;

తస్మా ఏతం న సోచామి, గతో సో తస్స యా గతీ’’తి. (జా. ౧.౫.౧౯-౨౦) –

ఇమం పఞ్చకనిపాతే ఉరగజాతకం విత్థారేత్వా ‘‘ఏవం పుబ్బే పణ్డితా పియపుత్తే కాలకతే యథా ఏతరహి త్వం కమ్మన్తే విస్సజ్జేత్వా నిరాహారో రోదన్తో విచరసి, తథా అవిచరిత్వా మరణస్సతిభావనాబలేన సోకం అకత్వా ఆహారం పరిభుఞ్జింసు, కమ్మన్తఞ్చ అధిట్ఠహింసు. తస్మా ‘పియపుత్తో మే కాలకతో’తి మా చిన్తయి. ఉప్పజ్జమానో హి సోకో వా భయం వా పియమేవ నిస్సాయ ఉప్పజ్జతీ’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౨౧౨. ‘‘పియతో జాయతీ సోకో, పియతో జాయతీ భయం;

పియతో విప్పముత్తస్స, నత్థి సోకో కుతో భయ’’న్తి.

తత్థ పియతోతి వట్టమూలకో హి సోకో వా భయం వా ఉప్పజ్జమానం పియమేవ సత్తం వా సఙ్ఖారం వా నిస్సాయ ఉప్పజ్జతి, తతో పన విప్పముత్తస్స ఉభయమ్పేతం నత్థీతి అత్థో.

దేసనావసానే కుటుమ్బికో సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహి, సమ్పత్తానమ్పి సాత్థికా ధమ్మదేసనా అహోసీతి.

అఞ్ఞతరకుటుమ్బికవత్థు దుతియం.