౫. ఏకఉపాసకవత్థు

జిఘచ్ఛాతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా ఆళవియం విహరన్తో ఏకం ఉపాసకం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిఞ్హి దివసే సత్థా జేతవనే గన్ధకుటియం నిసిన్నోవ పచ్చూసకాలే లోకం వోలోకేన్తో ఆళవియం ఏకం దుగ్గతమనుస్సం దిస్వా తస్సూపనిస్సయసమ్పత్తిం ఞత్వా పఞ్చసతభిక్ఖుపరివారో ఆళవిం అగమాసి. ఆళవివాసినో సత్థారం నిమన్తయింసు. సోపి దుగ్గతమనుస్సో ‘‘సత్థా కిర ఆగతో’’తి సుత్వా ‘‘సత్థు సన్తికే ధమ్మం సోస్సామీ’’తి మనం అకాసి. తందివసమేవ చస్స ఏకో గోణో పలాయి. సో ‘‘కిం ను ఖో గోణం పరియేసిస్సామి, ఉదాహు ధమ్మం సుణామీ’’తి చిన్తేత్వా ‘‘గోణం పరియేసిత్వా పచ్ఛా ధమ్మం సోస్సామీ’’తి పాతోవ గేహా నిక్ఖమి. ఆళవివాసినోపి బుద్ధప్పముఖం భిక్ఖుసఙ్ఘం నిసీదాపేత్వా పరివిసిత్వా అనుమోదనత్థాయ పత్తం గణ్హింసు. సత్థా ‘‘యం నిస్సాయ అహం తింసయోజనమగ్గం ఆగతో, సో గోణం పరియేసితుం అరఞ్ఞం పవిట్ఠో, తస్మిం ఆగతేయేవ ధమ్మం దేసేస్సామీ’’తి తుణ్హీ అహోసి.

సోపి మనుస్సో దివా గోణం దిస్వా గోగణే పక్ఖిపిత్వా ‘‘సచేపి అఞ్ఞం నత్థి, సత్థు వన్దనమత్తమ్పి కరిస్సామీ’’తి జిఘచ్ఛాపీళితోపి గేహం గమనాయ మనం అకత్వా వేగేన సత్థు సన్తికం ఆగన్త్వా సత్థారం వన్దిత్వా ఏకమన్తం అట్ఠాసి. సత్థా తస్స ఠితకాలే దానవేయ్యావటికం ఆహ – ‘‘అత్థి కిఞ్చి భిక్ఖుసఙ్ఘస్స అతిరిత్తభత్త’’న్తి? ‘‘భన్తే, సబ్బం అత్థీ’’తి. తేన హి ‘‘ఇమం పరివిసాహీ’’తి. సో సత్థారా వుత్తట్ఠానేయేవ తం నిసీదాపేత్వా యాగుఖాదనీయభోజనీయేహి సక్కచ్చం పరివిసి. సో భుత్తభత్తో ముఖం విక్ఖాలేసి. ఠపేత్వా కిర ఇమం ఠానం తీసు పిటకేసు అఞ్ఞత్థ గతాగతస్స భత్తవిచారణం నామ నత్థి. తస్స పస్సద్ధదరథస్స చిత్తం ఏకగ్గం అహోసి. అథస్స సత్థా అనుపుబ్బిం కథం కథేత్వా సచ్చాని పకాసేసి. సో దేసనావసానే సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహి. సత్థాపి అనుమోదనం కత్వా ఉట్ఠాయాసనా పక్కామి. మహాజనో సత్థారం అనుగన్త్వా నివత్తి.

భిక్ఖూ సత్థారా సద్ధిం గచ్ఛన్తాయేవ ఉజ్ఝాయింసు – ‘‘పస్సథావుసో, సత్థు కమ్మం, అఞ్ఞేసు దివసేసు ఏవరూపం నత్థి, అజ్జ పనేకం మనుస్సం దిస్వావ యాగుఆదీని విచారేత్వా దాపేసీ’’తి. సత్థా నివత్తిత్వా ఠితకోవ ‘‘కిం కథేథ, భిక్ఖవే’’తి పుచ్ఛిత్వా తమత్థం సుత్వా ‘‘ఆమ, భిక్ఖవే, అహం తింసయోజనం కన్తారం ఆగచ్ఛన్తో తస్స ఉపాసకస్సూపనిస్సయం దిస్వా ఆగతో, సో అతివియ జిఘచ్ఛితో, పాతోవ పట్ఠాయ గోణం పరియేసన్తో అరఞ్ఞే విచరి. ‘జిఘచ్ఛదుక్ఖేన ధమ్మే దేసియమానేపి పటివిజ్ఝితుం న సక్ఖిస్సతీ’తి చిన్తేత్వా ఏవం అకాసిం, జిఘచ్ఛారోగసదిసో రోగో నామ నత్థీ’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౨౦౩. ‘‘జిఘచ్ఛాపరమా రోగా, సఙ్ఖారపరమా దుఖా;

ఏతం ఞత్వా యథాభూతం, నిబ్బానం పరమం సుఖ’’న్తి.

తత్థ జిఘచ్ఛాపరమా రోగాతి యస్మా అఞ్ఞో రోగో సకిం తికిచ్ఛితో వినస్సతి వా తదఙ్గవసేన వా పహీయతి, జిఘచ్ఛా పన నిచ్చకాలం తికిచ్ఛితబ్బాయేవాతి సేసరోగానం అయం పరమా నామ. సఙ్ఖారాతి పఞ్చ ఖన్ధా. ఏతం ఞత్వాతి జిఘచ్ఛాసమో రోగో నత్థి, ఖన్ధపరిహరణసమం దుక్ఖం నామ నత్థీతి ఏతమత్థం యథాభూతం ఞత్వా పణ్డితో నిబ్బానం సచ్ఛి కరోతి. నిబ్బానం పరమం సుఖన్తి తఞ్హి సబ్బసుఖానం పరమం ఉత్తమం సుఖన్తి అత్థో.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

ఏకఉపాసకవత్థు పఞ్చమం.