౯. కస్సపదసబలస్స సువణ్ణచేతియవత్థు

పూజారహేతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా చారికం చరమానో కస్సపదసబలస్స సువణ్ణచేతియం ఆరబ్భ కథేసి.

తథాగతో సావత్థితో నిక్ఖమిత్వా అనుపుబ్బేన బారాణసిం గచ్ఛన్తో అన్తరామగ్గే తోదేయ్యగామస్స సమీపే మహాభిక్ఖుసఙ్ఘపరివారో అఞ్ఞతరం దేవట్ఠానం సమ్పాపుణి. తత్ర నిసిన్నో సుగతో ధమ్మభణ్డాగారికం పేసేత్వా అవిదూరే కసికమ్మం కరోన్తం బ్రాహ్మణం పక్కోసాపేసి. సో బ్రాహ్మణో ఆగన్త్వా తథాగతం అనభివన్దిత్వా తమేవ దేవట్ఠానం వన్దిత్వా అట్ఠాసి. సుగతోపి ‘‘ఇమం పదేసం కిన్తి మఞ్ఞసి బ్రాహ్మణా’’తి ఆహ. అమ్హాకం పవేణియా ఆగతచేతియట్ఠానన్తి వన్దామి, భో గోతమాతి. ‘‘ఇమం ఠానం వన్దన్తేన తయా సాధు కతం బ్రాహ్మణా’’తి సుగతో తం సమ్పహంసేసి. తం సుత్వా భిక్ఖూ ‘‘కేన ను ఖో కారణేన భగవా ఏవం సమ్పహంసేసీ’’తి సంసయం సఞ్జనేసుం. తతో తథాగతో తేసం సంసయమపనేతుం మజ్ఝిమనికాయే ఘటికారసుత్తన్తం (మ. ని. ౨.౨౮౨ ఆదయో) వత్వా ఇద్ధానుభావేన కస్సపదసబలస్స యోజనుబ్బేధం కనకచేతియం అపరఞ్చ కనకచేతియం ఆకాసే నిమ్మినిత్వా మహాజనం దస్సేత్వా, ‘‘బ్రాహ్మణ, ఏవంవిధానం పూజారహానం పూజా యుత్తతరావా’’తి వత్వా మహాపరినిబ్బానసుత్తే (దీ. ని. ౨.౨౦౬) దస్సితనయేనేవ బుద్ధాదికే చత్తారో థూపారహే పకాసేత్వా సరీరచేతియం ఉద్దిస్సచేతియం పరిభోగచేతియన్తి తీణి చేతియాని విసేసతో పరిదీపేత్వా ఇమా గాథా అభాసి –

౧౯౫. ‘‘పూజారహే పూజయతో, బుద్ధే యది చ సావకే;

పపఞ్చసమతిక్కన్తే, తిణ్ణసోకపరిద్దవే.

౧౯౬. ‘‘తే తాదిసే పూజయతో, నిబ్బుతే అకుతోభయే;

న సక్కా పుఞ్ఞం సఙ్ఖాతుం, ఇమేత్తమపి కేనచీ’’తి. (అప. థేర ౧.౧౦.౧-౨);

తత్థ పూజితుం అరహా పూజారహా, పూజితుం యుత్తాతి అత్థో. పూజారహే పూజయతోతి అభివాదనాదీహి చ చతూహి చ పచ్చయేహి పూజేన్తస్స. పూజారహే దస్సేతి బుద్ధేతిఆదినా. బుద్ధేతి సమ్మాసమ్బుద్ధే. యదీతి యది వా, అథ వాతి అత్థో. తత్థ పచ్చేకబుద్ధేతి కథితం హోతి, సావకే చ. పపఞ్చసమతిక్కన్తేతి సమతిక్కన్తతణ్హాదిట్ఠిమానపపఞ్చే. తిణ్ణసోకపరిద్దవేతి అతిక్కన్తసోకపరిద్దవే, ఇమే ద్వే అతిక్కన్తేతి అత్థో. ఏతేహి పూజారహత్తం దస్సితం.

తేతి బుద్ధాదయో. తాదిసేతి వుత్తగహణవసేన. నిబ్బుతేతి రాగాదినిబ్బుతియా. నత్థి కుతోచి భవతో వా ఆరమ్మణతో వా ఏతేసం భయన్తి అకుతోభయా, తే అకుతోభయే. న సక్కా పుఞ్ఞం సఙ్ఖాతున్తి పుఞ్ఞం గణేతుం న సక్కా. కథన్తి చే? ఇమేత్తమపి కేనచీతి ఇమం ఏత్తకం, ఇమం ఏత్తకన్తి కేనచీతి అపిసద్దో ఇధ సమ్బన్ధితబ్బో, కేనచి పుగ్గలేన మానేన వా. తత్థ పుగ్గలేనాతి తేన బ్రహ్మాదినా. మానేనాతి తివిధేన మానేన తీరణేన ధారణేన పూరణేన వా. తీరణం నామ ఇదం ఏత్తకన్తి నయతో తీరణం. ధారణన్తి తులాయ ధారణం. పూరణం నామ అడ్ఢపసతపత్థనాళికాదివసేన పూరణం. కేనచి పుగ్గలేన ఇమేహి తీహి మానేహి బుద్ధాదికే పూజయతో పుఞ్ఞం విపాకవసేన గణేతుం న సక్కా పరియన్తరహితతోతి ద్వీసు ఠానేసు పూజయతో కిం దానం పఠమం ధరమానే బుద్ధాదీ పూజయతో న సక్కా పుఞ్ఞం సఙ్ఖాతుం, పున తే తాదిసే కిలేసపరినిబ్బాననిమిత్తేన ఖన్ధపరినిబ్బానేన నిబ్బుతేపి పూజయతో న సక్కా సఙ్ఖాతున్తి భేదా యుజ్జన్తి. తేన హి విమానవత్థుమ్హి –

‘‘తిట్ఠన్తే నిబ్బుతే చాపి, సమే చిత్తే సమం ఫలం;

చేతోపణిధిహేతు హి, సత్తా గచ్ఛన్తి సుగ్గతి’’న్తి. (వి. వ. ౮౦౬);

దేసనావసానే సో బ్రాహ్మణో సోతాపన్నో అహోసీతి. యోజనికం కనకచేతియం సత్తాహమాకాసేవ అట్ఠాసి, మహన్తేన సమాగమో చాహోసి, సత్తాహం చేతియం నానప్పకారేన పూజేసుం. తతో భిన్నలద్ధికానం లద్ధిభేదో జాతో, బుద్ధానుభావేన తం చేతియం సకట్ఠానమేవ గతం, తత్థేవ తంఖణే మహన్తం పాసాణచేతియం అహోసి. తస్మిం సమాగమే చతురాసీతియా పాణసహస్సానం ధమ్మాభిసమయో అహోసీతి.

కస్సపదసబలస్స సువణ్ణచేతియవత్థు నవమం.

బుద్ధవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

చుద్దసమో వగ్గో.

పఠమభాణవారం నిట్ఠితం.