౫. అనభిరతభిక్ఖువత్థు

న కహాపణవస్సేనాతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో ఏకం అనభిరతభిక్ఖుం ఆరబ్భ కథేసి.

సో కిర సాసనే పబ్బజిత్వా లద్ధూపసమ్పదో ‘‘అసుకట్ఠానం నామ గన్త్వా ఉద్దేసం ఉగ్గణ్హాహీ’’తి ఉపజ్ఝాయేన పేసితో తత్థ అగమాసి. అథస్స పితునో రోగో ఉప్పజ్జి. సో పుత్తం దట్ఠుకామో హుత్వా తం పక్కోసితుం సమత్థం కఞ్చి అలభిత్వా పుత్తసోకేన విప్పలపన్తోయేవ ఆసన్నమరణో హుత్వా ‘‘ఇదం మే పుత్తస్స పత్తచీవరమూలం కరేయ్యాసీ’’తి కహాపణసతం కనిట్ఠస్స హత్థే దత్వా కాలమకాసి. సో దహరస్స ఆగతకాలే పాదమూలే నిపతిత్వా పవట్టేన్తో రోదిత్వా, ‘‘భన్తే, పితా తే విప్పలపన్తోవ కాలకతో, మయ్హం పన తేన కహాపణసతం హత్థే ఠపితం, తేన కిం కరోమీ’’తి ఆహ. దహరో ‘‘న మే కహాపణేహి అత్థో’’తి పటిక్ఖిపిత్వా అపరభాగే చిన్తేసి – ‘‘కిం మే పరకులేసు పిణ్డాయ చరిత్వా జీవితేన, సక్కా తం కహాపణసతం నిస్సాయ జీవితుం, విబ్భమిస్సామీ’’తి. సో అనభిరతియా పీళితో విస్సట్ఠసజ్ఝాయనకమ్మట్ఠానో పణ్డురోగీ వియ అహోసి. అథ నం దహరసామణేరా ‘‘కిం ఇద’’న్తి పుచ్ఛిత్వా ‘‘ఉక్కణ్ఠితోమ్హీ’’తి వుత్తే ఆచరియుపజ్ఝాయానం ఆచిక్ఖింసు. అథ నం తే సత్థు సన్తికం నేత్వా సత్థు దస్సేసుం. సత్థా ‘‘సచ్చం కిర త్వం ఉక్కణ్ఠితో’’తి పుచ్ఛిత్వా, ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి వుత్తే ‘‘కస్మా ఏవమకాసి, అత్థి పన తే కోచి జీవితపచ్చయో’’తి ఆహ. ‘‘ఆమ, భన్తే’’తి. ‘‘కిం తే అత్థీ’’తి? ‘‘కహాపణసతం, భన్తే’’తి. తేన హి కత్థచి తావ సక్ఖరా ఆహర, గణేత్వా జానిస్సామ ‘‘సక్కా వా తావత్తకేన జీవితుం, నో వా’’తి. సో సక్ఖరా ఆహరి. అథ నం సత్థా ఆహ – ‘‘పరిభోగత్థాయ తావ పణ్ణాసం ఠపేహి, ద్విన్నం గోణానం అత్థాయ చతువీసతి, ఏత్తకం నామ బీజత్థాయ, యుగనఙ్గలత్థాయ, కుద్దాలవాసిఫరసుఅత్థాయా’’తి ఏవం గణియమానే తం కహాపణసతం నప్పహోతి. అథ నం సత్థా ‘‘భిక్ఖు తవ కహాపణా అప్పకా, కథం ఏతే నిస్సాయ తణ్హం పూరేస్ససి, అతీతే కిర చక్కవత్తిరజ్జం కారేత్వా అప్ఫోటితమత్తేన ద్వాదసయోజనట్ఠానే కటిప్పమాణేన రతనవస్సం వస్సాపేతుం సమత్థో యావ ఛత్తింస సక్కా చవన్తి, ఏత్తకం కాలం దేవరజ్జం కారేత్వాపి మరణకాలే తణ్హం అపూరేత్వావ కాలమకాసీ’’తి వత్వా తేన యాచితో అతీతం ఆహరిత్వా మన్ధాతుజాతకం (జా. ౧.౩.౨౨) విత్థారేత్వా –

‘‘యావతా చన్దిమసూరియా పరిహరన్తి, దిసా భన్తి విరోచనా;

సబ్బేవ దాసా మన్ధాతు, యే పాణా పథవిస్సితా’’తి. –

ఇమిస్సా గాథాయ అనన్తరా ఇమా ద్వే గాథా అభాసి –

౧౮౬. ‘‘న కహాపణవస్సేన, తిత్తి కామేసు విజ్జతి;

అప్పస్సాదా దుఖా కామా, ఇతి విఞ్ఞాయ పణ్డితో.

౧౮౭. ‘‘అపి దిబ్బేసు కామేసు, రతిం సో నాధిగచ్ఛతి;

తణ్హక్ఖయరతో హోతి, సమ్మాసమ్బుద్ధసావకో’’తి.

తత్థ కహాపణవస్సేనాతి యం సో అప్ఫోటేత్వా సత్తరతనవస్సం వస్సాపేసి, తం ఇధ కహాపణవస్సన్తి వుత్తం. తేనపి హి వత్థుకామకిలేసకామేసు తిత్తి నామ నత్థి. ఏవం దుప్పూరా ఏసా తణ్హా. అప్పస్సాదాతి సుపినసదిసతాయ పరిత్తసుఖా. దుఖాతి దుక్ఖక్ఖన్ధాదీసు ఆగతదుక్ఖవసేన పన బహుదుక్ఖావ. ఇతి విఞ్ఞాయాతి ఏవమేతే కామే జానిత్వా. అపి దిబ్బేసూతి సచే హి దేవానం ఉపకప్పనకకామేహి నిమన్తేయ్యాపి ఆయస్మా సమిద్ధి వియ ఏవమ్పి తేసు కామేసు రతిం న విన్దతియేవ. తణ్హక్ఖయరతోతి అరహత్తే చేవ నిబ్బానే చ అభిరతో హోతి, తం పత్థయమానో విహరతి. సమ్మాసమ్బుద్ధసావకోతి సమ్మాసమ్బుద్ధేన దేసితస్స ధమ్మస్స సవనేన జాతో యోగావచరభిక్ఖూతి.

దేసనావసానే సో భిక్ఖు సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహి, సమ్పత్తపరిసాయపి సాత్థికా ధమ్మదేసనా అహోసీతి.

అనభిరతభిక్ఖువత్థు పఞ్చమం.