౨. సుద్ధోదనవత్థు

ఉత్తిట్ఠేతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా నిగ్రోధారామే విహరన్తో పితరం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిఞ్హి సమయే సత్థా పఠమగమనేన కపిలపురం గన్త్వా ఞాతీహి కతపచ్చుగ్గమనో నిగ్రోధారామం పత్వా ఞాతీనం మానభిన్దనత్థాయ ఆకాసే రతనచఙ్కమం మాపేత్వా తత్థ చఙ్కమన్తో ధమ్మం దేసేసి. ఞాతీ పసన్నచిత్తా సుద్ధోదనమహారాజానం ఆదిం కత్వా వన్దింసు. తస్మిం ఞాతిసమాగమే పోక్ఖరవస్సం వస్సి. తం ఆరబ్భ మహాజనేన కథాయ సముట్ఠాపితాయ ‘‘న, భిక్ఖవే, ఇదానేవ, పుబ్బేపి మయ్హం ఞాతిసమాగమే పోక్ఖరవస్సం వస్సియేవా’’తి వత్వా వేస్సన్తరజాతకం (జా. ౨.౨౨.౧౬౫౫ ఆదయో) కథేసి. ధమ్మదేసనం సుత్వా పక్కమన్తేసు ఞాతీసు ఏకోపి సత్థారం న నిమన్తేసి. రాజాపి ‘‘మయ్హం పుత్తో మమ గేహం అనాగన్త్వా కహం గమిస్సతీ’’తి అనిమన్తేత్వావ అగమాసి. గన్త్వా చ పన గేహే వీసతియా భిక్ఖుసహస్సానం యాగుఆదీని పటియాదాపేత్వా ఆసనాని పఞ్ఞాపేసి. పునదివసే సత్థా పిణ్డాయ పవిసన్తో ‘‘కిం ను ఖో అతీతబుద్ధా పితు నగరం పత్వా ఉజుకమేవ ఞాతికులం పవిసింసు, ఉదాహు పటిపాటియా పిణ్డాయ చరింసూ’’తి ఆవజ్జేన్తో ‘‘పటిపాటియా చరింసూ’’తి దిస్వా పఠమగేహతో పట్ఠాయ పిణ్డాయ చరన్తో పాయాసి. రాహులమాతా పాసాదతలే నిసిన్నావ దిస్వా తం పవత్తిం రఞ్ఞో ఆరోచేసి. రాజా సాటకం సణ్ఠాపేన్తో వేగేన నిక్ఖమిత్వా సత్థారం వన్దిత్వా – ‘‘పుత్త, కస్మా మం నాసేసి, అతివియ తే పిణ్డాయ చరన్తేన లజ్జా ఉప్పాదితా, యుత్తం నామ వో ఇమస్మింయేవ నగరే సువణ్ణసివికాదీహి విచరిత్వా పిణ్డాయ చరితుం, కిం మం లజ్జాపేసీ’’తి? ‘‘నాహం తం, మహారాజ, లజ్జాపేమి, అత్తనో పన కులవంసం అనువత్తామీ’’తి. ‘‘కిం పన, తాత, పిణ్డాయ చరిత్వా జీవనవంసో మమ వంసో’’తి? ‘‘నేసో, మహారాజ, తవ వంసో, మమ పనేసో వంసో. అనేకాని హి బుద్ధసహస్సాని పిణ్డాయ చరిత్వావ జీవింసూ’’తి వత్వా ధమ్మం దేసేన్తో ఇమా గాథా అభాసి –

౧౬౮. ‘‘ఉత్తిట్ఠే నప్పమజ్జేయ్య, ధమ్మం సుచరితం చరే;

ధమ్మచారీ సుఖం సేతి, అస్మిం లోకే పరమ్హి చ.

౧౬౯. ‘‘ధమ్మం చరే సుచరితం, న నం దుచ్చరితం చరే;

ధమ్మచారీ సుఖం సేతి, అస్మిం లోకే పరమ్హి చా’’తి.

తత్థ ఉత్తిట్ఠేతి ఉట్ఠహిత్వా పరేసం ఘరద్వారే ఠత్వా గహేతబ్బపిణ్డే. నప్పమజ్జేయ్యాతి పిణ్డచారికవత్తఞ్హి హాపేత్వా పణీతభోజనాని పరియేసన్తో ఉత్తిట్ఠే పమజ్జతి నామ, సపదానం పిణ్డాయ చరన్తో పన న పమజ్జతి నామ. ఏవం కరోన్తో ఉత్తిట్ఠే నప్పమజ్జేయ్య. ధమ్మన్తి అనేసనం పహాయ సపదానం చరన్తో తమేవ భిక్ఖాచరియధమ్మం సుచరితం చరే. సుఖం సేతీతి దేసనామత్తమేతం, ఏవం పనేతం భిక్ఖాచరియధమ్మం చరన్తో ధమ్మచారీ ఇధ లోకే చతూహి ఇరియాపథేహి సుఖం విహరతీతి అత్థో. న నం దుచ్చరితన్తి వేసియాదిభేదే అగోచరే చరన్తో భిక్ఖాచరియధమ్మం దుచ్చరితం చరతి నామ. ఏవం అచరిత్వా ధమ్మం చరే సుచరితం, న నం దుచ్చరితం చరే. సేసం వుత్తత్థమేవ.

దేసనావసానే రాజా సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహి, సమ్పత్తానమ్పి సాత్థికా ధమ్మదేసనా అహోసీతి.

సుద్ధోదనవత్థు దుతియం.