౧౧. అనాథపిణ్డకపుత్తకాలవత్థు

పథబ్యా ఏకరజ్జేనాతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో కాలం నామ అనాథపిణ్డికస్స పుత్తం ఆరబ్భ కథేసి.

సో కిర తథావిధస్స సద్ధాసమ్పన్నస్స సేట్ఠినో పుత్తో హుత్వా నేవ సత్థు సన్తికం గన్తుం, న గేహం ఆగతకాలే దట్ఠుం, న ధమ్మం సోతుం, న సఙ్ఘస్స వేయ్యావచ్చం కాతుం ఇచ్ఛతి. పితరా ‘‘మా ఏవం, తాత, కరీ’’తి వుత్తోపి తస్స వచనం న సుణాతి. అథస్స పితా చిన్తేసి – ‘‘అయం ఏవరూపం దిట్ఠిం గహేత్వా విచరన్తో అవీచిపరాయణో భవిస్సతి, న ఖో పనేతం పతిరూపం, యం మయి పస్సన్తే మమ పుత్తో నిరయం గచ్ఛేయ్య. ఇమస్మిం ఖో పన లోకే ధనదానేన అభిజ్జనకసత్తో నామ నత్థి, ధనేన నం భిన్దిస్సామీ’’తి. అథ నం ఆహ – ‘‘తాత, ఉపోసథికో హుత్వా విహారం గన్త్వా ధమ్మం సుత్వా ఏహి, కహాపణసతం తే దస్సామీ’’తి. దస్సథ, తాతాతి. దస్సామి, పుత్తాతి. సో యావతతియం పటిఞ్ఞం గహేత్వా ఉపోసథికో హుత్వా విహారం అగమాసి. ధమ్మస్సవనేన పనస్స కిచ్చం నత్థి, యథాఫాసుకట్ఠానే సయిత్వా పాతోవ గేహం అగమాసి. అథస్స పితా ‘‘పుత్తో మే ఉపోసథికో అహోసి, సీఘమస్స యాగుఆదీని ఆహరథా’’తి వత్వా దాపేసి. సో ‘‘కహాపణే అగ్గహేత్వా న భుఞ్జిస్సామీ’’తి ఆహటాహటం పటిక్ఖిపి. అథస్స పితా పీళం అసహన్తో కహాపణభణ్డం దాపేసి. సో తం హత్థేన గహేత్వావ ఆహారం పరిభుఞ్జి.

అథ నం పునదివసే సేట్ఠి, ‘‘తాత, కహాపణసహస్సం తే దస్సామి, సత్థు పురతో ఠత్వా ఏకం ధమ్మపదం ఉగ్గణ్హిత్వా ఆగచ్ఛేయ్యాసీ’’తి పేసేసి. సోపి విహారం గన్త్వా సత్థు పురతో ఠత్వావ ఏకమేవ పదం ఉగ్గణ్హిత్వా పలాయితుకామో అహోసి. అథస్స సత్థా అసల్లక్ఖణాకారం అకాసి. సో తం పదం అసల్లక్ఖేత్వా ఉపరిపదం ఉగ్గణ్హిస్సామీతి ఠత్వా అస్సోసియేవ. ఉగ్గణ్హిస్సామీతి సుణన్తోవ కిర సక్కచ్చం సుణాతి నామ. ఏవఞ్చ కిర సుణన్తానం ధమ్మో సోతాపత్తిమగ్గాదయో దేతి. సోపి ఉగ్గణ్హిస్సామీతి సుణాతి, సత్థాపిస్స అసల్లక్ఖణాకారం కరోతి. సో ‘‘ఉపరిపదం ఉగ్గణ్హిస్సామీ’’తి ఠత్వా సుణన్తోవ సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠాసి.

సో పునదివసే బుద్ధప్పముఖేన భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధింయేవ సావత్థిం పావిసి. మహాసేట్ఠి తం దిస్వా ‘‘అజ్జ మమ పుత్తస్స ఆకారో రుచ్చతీ’’తి చిన్తేసి. తస్సపి ఏతదహోసి – ‘‘అహో వత మే పితా అజ్జ సత్థు సన్తికే కహాపణే న దదేయ్య, కహాపణకారణా మయ్హం ఉపోసథికభావం పటిచ్ఛాదేయ్యా’’తి. సత్థా పనస్స హియ్యోవ కహాపణస్స కారణా ఉపోసథికభావం అఞ్ఞాసి. మహాసేట్ఠి, బుద్ధప్పముఖస్స భిక్ఖుసఙ్ఘస్స యాగుం దాపేత్వా పుత్తస్సపి దాపేసి. సో నిసీదిత్వా తుణ్హీభూతోవ యాగుం పివి, ఖాదనీయం ఖాది, భత్తం భుఞ్జి. మహాసేట్ఠి సత్థు భత్తకిచ్చావసానే పుత్తస్స పురతో సహస్సభణ్డికం ఠపాపేత్వా, ‘‘తాత, మయా తే ‘సహస్సం దస్సామీ’తి వత్వా ఉపోసథం సమాదాపేత్వా విహారం పహితో. ఇదం తే సహస్స’’న్తి ఆహ. సో సత్థు పురతో కహాపణే దియ్యమానే దిస్వా లజ్జన్తో ‘‘అలం మే కహాపణేహీ’’తి వత్వా, ‘‘గణ్హ, తాతా’’తి వుచ్చమానోపి న గణ్హి. అథస్స పితా సత్థారం వన్దిత్వా, ‘‘భన్తే, అజ్జ మే పుత్తస్స ఆకారో రుచ్చతీ’’తి వత్వా ‘‘కిం, మహాసేట్ఠీ’’తి వుత్తే ‘‘మయా ఏస పురిమదివసే ‘కహాపణసతం తే దస్సామీ’తి వత్వా విహారం పేసితో. పునదివసే కహాపణే అగ్గహేత్వా భుఞ్జితుం న ఇచ్ఛి, అజ్జ పన దియ్యమానేపి కహాపణే న ఇచ్ఛతీ’’తి ఆహ. సత్థా ‘‘ఆమ, మహాసేట్ఠి, అజ్జ తవ పుత్తస్స చక్కవత్తిసమ్పత్తితోపి దేవలోకబ్రహ్మలోకసమ్పత్తీహిపి సోతాపత్తిఫలమేవ వర’’న్తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౧౭౮. ‘‘పథబ్యా ఏకరజ్జేన, సగ్గస్స గమనేన వా;

సబ్బలోకాధిపచ్చేన, సోతాపత్తిఫలం వర’’న్తి.

తత్థ పథబ్యా ఏకరజ్జేనాతి చక్కవత్తిరజ్జేన. సగ్గస్స గమనేన వాతి ఛబ్బీసతివిధస్స సగ్గస్స అధిగమనేన. సబ్బలోకాధిపచ్చేనాతి న ఏకస్మిం ఏత్తకే లోకే నాగసుపణ్ణవేమానికపేతేహి సద్ధిం, సబ్బస్మిం లోకే ఆధిపచ్చేన. సోతాపత్తిఫలం వరన్తి యస్మా ఏత్తకే ఠానే రజ్జం కారేత్వాపి నిరయాదీహి అముత్తోవ హోతి, సోతాపన్నో పన పిహితాపాయద్వారో హుత్వా సబ్బదుబ్బలోపి అట్ఠమే భవే న నిబ్బత్తతి, తస్మా సోతాపత్తిఫలమేవ వరం ఉత్తమన్తి అత్థో.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

అనాథపిణ్డకపుత్తకాలవత్థు ఏకాదసమం.

లోకవగ్గవణ్ణనా నిట్ఠితా.

తేరసమో వగ్గో.