౧. దహరభిక్ఖువత్థు

హీనం ధమ్మన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో అఞ్ఞతరం దహరభిక్ఖుం ఆరబ్భ కథేసి.

అఞ్ఞతరో కిర థేరో దహరభిక్ఖునా సద్ధిం పాతోవ విసాఖాయ గేహం అగమాసి. విసాఖాయ గేహే పఞ్చసతానం భిక్ఖూనం ధువయాగు నిచ్చపఞ్ఞత్తా హోతి. థేరో తత్థ యాగుం పివిత్వా దహరభిక్ఖుం నిసీదాపేత్వా సయం అఞ్ఞం గేహం అగమాసి. తేన చ సమయేన విసాఖాయ పుత్తస్స ధీతా అయ్యికాయ ఠానే ఠత్వా భిక్ఖూనం వేయ్యావచ్చం కరోతి. సా తస్స దహరస్స ఉదకం పరిస్సావేన్తీ చాటియం అత్తనో ముఖనిమిత్తం దిస్వా హసి, దహరోపి తం ఓలోకేత్వా హసి. సా తం హసమానం దిస్వా ‘‘ఛిన్నసీసో హసతీ’’తి ఆహ. అథ నం దహరో ‘‘త్వం ఛిన్నసీసా, మాతాపితరోపి తే ఛిన్నసీసా’’తి అక్కోసి. సా రోదమానా మహానసే అయ్యికాయ సన్తికం గన్త్వా ‘‘కిం ఇదం, అమ్మా’’తి వుత్తే తమత్థం ఆరోచేసి. సా దహరస్స సన్తికం ఆగన్త్వా, ‘‘భన్తే, మా కుజ్ఝి, న ఏతం ఛిన్నకేసనఖస్స ఛిన్ననివాసనపారుపనస్స మజ్ఝే ఛిన్నకపాలం ఆదాయ భిక్ఖాయ చరన్తస్స అయ్యస్స అగరుక’’న్తి ఆహ. దహరో ఆమ, ఉపాసికే, త్వం మమ ఛిన్నకేసాదిభావం జానాసి, ఇమిస్సా మం ‘‘ఛిన్నసీసో’’తి కత్వా అక్కోసితుం వట్టిస్సతీతి. విసాఖా నేవ దహరం సఞ్ఞాపేతుం అసక్ఖి, నపి దారికం. తస్మిం ఖణే థేరో ఆగన్త్వా ‘‘కిమిదం ఉపాసికే’’తి పుచ్ఛిత్వా తమత్థం సుత్వా దహరం ఓవదన్తో ఆహ – ‘‘అపేహి, ఆవుసో, నాయం ఛిన్నకేసనఖవత్థస్స మజ్ఝే ఛిన్నకపాలం ఆదాయ భిక్ఖాయ చరన్తస్స అక్కోసో, తుణ్హీ హోహీ’’తి. ఆమ, భన్తే, కిం తుమ్హే అత్తనో ఉపట్ఠాయికం అతజ్జేత్వా మం తజ్జేథ, మం ‘‘ఛిన్నసీసో’’తి అక్కోసితుం వట్టిస్సతీతి. తస్మిం ఖణే సత్థా ఆగన్త్వా ‘‘కిం ఇద’’న్తి పుచ్ఛి. విసాఖా ఆదితో పట్ఠాయ తం పవత్తిం ఆరోచేసి. సత్థా తస్స దహరస్స సోతాపత్తిఫలూపనిస్సయం దిస్వా ‘‘మయా ఇమం దహరం అనువత్తితుం వట్టతీ’’తి చిన్తేత్వా విసాఖం ఆహ – ‘‘కిం పన విసాఖే తవ దారికాయ ఛిన్నకేసాదిమత్తకేనేవ మమ సావకే ఛిన్నసీసే కత్వా అక్కోసితుం వట్టతీ’’తి? దహరో తావదేవ ఉట్ఠాయ అఞ్జలిం పగ్గహేత్వా, ‘‘భన్తే, ఏతం పఞ్హం తుమ్హేవ సుట్ఠు జానాథ, అమ్హాకం ఉపజ్ఝాయో చ ఉపాసికా చ సుట్ఠు న జానన్తీ’’తి ఆహ. సత్థా దహరస్స అత్తనో అనుకులభావం ఞత్వా ‘‘కామగుణం ఆరబ్భ హసనభావో నామ హీనో ధమ్మో, హీనఞ్చ నామ ధమ్మం సేవితుం పమాదేన సద్ధిం సంవసితుం న వట్టతీ’’తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౧౬౭. ‘‘హీనం ధమ్మం న సేవేయ్య, పమాదేన న సంవసే;

మిచ్ఛాదిట్ఠిం న సేవేయ్య, న సియా లోకవడ్ఢనో’’తి.

తత్థ హీనం ధమ్మన్తి పఞ్చకామగుణం ధమ్మం. సో హి హీనో ధమ్మో న అన్తమసో ఓట్ఠగోణాదీహిపి పటిసేవితబ్బో. హీనేసు చ నిరయాదీసు ఠానేసు నిబ్బత్తాపేతీతి హీనో నామ, తం న సేవేయ్య. పమాదేనాతి సతివోస్సగ్గలక్ఖణేన పమాదేనాపి న సంవసే. న సేవేయ్యాతి మిచ్ఛాదిట్ఠిమ్పి న గణ్హేయ్య. లోకవడ్ఢనోతి యో హి ఏవం కరోతి, సో లోకవడ్ఢనో నామ హోతి. తస్మా ఏవం అకరణేన న సియా లోకవడ్ఢనోతి.

దేసనావసానే సో దహరో సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహి, సమ్పత్తానమ్పి సాత్థికా ధమ్మదేసనా అహోసీతి.

దహరభిక్ఖువత్థు పఠమం.