౮. ఉదానవత్థు

అనేకజాతిసంసారన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా బోధిరుక్ఖమూలే నిసిన్నో ఉదానవసేన ఉదానేత్వా అపరభాగే ఆనన్దత్థేరేన పుట్ఠో కథేసి.

సో హి బోధిరుక్ఖమూలే నిసిన్నో సూరియే అనత్థఙ్గతేయేవ మారబలం విద్ధంసేత్వా పఠమయామే పుబ్బేనివాసపటిచ్ఛాదకం తమం పదాలేత్వా మజ్ఝిమయామే దిబ్బచక్ఖుం విసోధేత్వా పచ్ఛిమయామే సత్తేసు కారుఞ్ఞతం పటిచ్చ పచ్చయాకారే ఞాణం ఓతారేత్వా తం అనులోమపటిలోమవసేన సమ్మసన్తో అరుణుగ్గమనవేలాయ సమ్మాసమ్బోధిం అభిసమ్బుజ్ఝిత్వా అనేకేహి బుద్ధసతసహస్సేహి అవిజహితం ఉదానం ఉదానేన్తో ఇమా గాథా అభాసి –

౧౫౩. ‘‘అనేకజాతిసంసారం, సన్ధావిస్సం అనిబ్బిసం;

గహకారం గవేసన్తో, దుక్ఖా జాతి పునప్పునం.

౧౫౪. ‘‘గహకారక దిట్ఠోసి, పున గేహం న కాహసి;

సబ్బా తే ఫాసుకా భగ్గా, గహకూటం విసఙ్ఖతం;

విసఙ్ఖారగతం చిత్తం, తణ్హానం ఖయమజ్ఝగా’’తి.

తత్థ గహకారం గవేసన్తోతి అహం ఇమస్స అత్తభావసఙ్ఖాతస్స గేహస్స కారకం తణ్హావడ్ఢకిం గవేసన్తో యేన ఞాణేన సక్కా తం దట్ఠుం, తస్స బోధిఞాణస్సత్థాయ దీపఙ్కరపాదమూలే కతాభినీహారో ఏత్తకం కాలం అనేకజాతిసంసారం అనేకజాతిసతసహస్ససఙ్ఖాతం ఇమం సంసారవట్టం అనిబ్బిసం తం ఞాణం అవిన్దన్తో అలభన్తోయేవ సన్ధావిస్సం సంసరిం, అపరాపరం అనువిచరిన్తి అత్థో. దుక్ఖా జాతి పునప్పునన్తి ఇదం గహకారకగవేసనస్స కారణవచనం. యస్మా జరాబ్యాధిమరణమిస్సితాయ జాతి నామేసా పునప్పునం ఉపగన్తుం దుక్ఖా, న చ సా తస్మిం అదిట్ఠే నివత్తతి. తస్మా తం గవేసన్తో సన్ధావిస్సన్తి అత్థో. దిట్ఠోసీతి సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణం పటివిజ్ఝన్తేన మయా ఇదాని దిట్ఠోసి. పున గేహన్తి పున ఇమస్మిం సంసారవట్టే అత్తభావసఙ్ఖాతం మమ గేహం న కాహసి. సబ్బా తే ఫాసుకా భగ్గాతి తవ సబ్బా అవసేసా కిలేసఫాసుకా మయా భగ్గా. గహకూటం విసఙ్ఖతన్తి ఇమస్స తయా కతస్స అత్తభావగేహస్స అవిజ్జాసఙ్ఖాతం కణ్ణికమణ్డలమ్పి మయా విద్ధంసితం. విసఙ్ఖారగతం చిత్తన్తి ఇదాని మమ చిత్తం విసఙ్ఖారం నిబ్బానం ఆరమ్మణకరణవసేన గతం అనుపవిట్ఠం. తణ్హానం ఖయమజ్ఝగాతి తణ్హానం ఖయసఙ్ఖాతం అరహత్తం అధిగతోస్మీతి.

ఉదానవత్థు అట్ఠమం.