౨. సిరిమావత్థు

పస్స చిత్తకతన్తి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా వేళువనే విహరన్తో సిరిమం ఆరబ్భ కథేసి.

సా కిర రాజగహే అభిరూపా గణికా. ఏకస్మిం పన అన్తోవస్సే సుమనసేట్ఠిపుత్తస్స భరియాయ పుణ్ణకసేట్ఠిస్స ధీతాయ ఉత్తరాయ నామ ఉపాసికాయ అపరజ్ఝిత్వా తం పసాదేతుకామా తస్సా గేహే భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం కతభత్తకిచ్చం సత్థారం ఖమాపేత్వా తం దివసం దసబలస్స భత్తానుమోదనం సుత్వా –

‘‘అక్కోధేన జినే కోధం, అసాధుం సాధునా జినే;

జినే కదరియం దానేన, సచ్చేనాలికవాదిన’’న్తి. (జా. ౧.౨.౨; ధ. ప. ౨౨౩) –

గాథాపరియోసానే సోతాపత్తిఫలం పాపుణి. అయమేత్థ సఙ్ఖేపో, విత్థారకథా పన కోధవగ్గే అనుమోదనగాథావణ్ణనాయమేవ ఆవిభవిస్సతి. ఏవం సోతాపత్తిఫలం పత్తా పన సిరిమా దసబలం నిమన్తేత్వా పునదివసే మహాదానం దత్వా సఙ్ఘస్స అట్ఠకభత్తం నిబద్ధం దాపేసి. ఆదితో పట్ఠాయ నిబద్ధం అట్ఠ భిక్ఖూ గేహం గచ్ఛన్తి. ‘‘సప్పిం గణ్హథ, ఖీరం గణ్హథా’’తిఆదీని వత్వా తేసం పత్తే పూరేతి. ఏకేన లద్ధం తిణ్ణమ్పి చతున్నమ్పి పహోతి. దేవసికం సోళసకహాపణపరిబ్బయేన పిణ్డపాతో దీయతి. అథేకదివసం ఏకో భిక్ఖు తస్సా గేహే అట్ఠకభత్తం భుఞ్జిత్వా తియోజనమత్థకే ఏకం విహారం అగమాసి. అథ నం సాయం థేరుపట్ఠానే నిసిన్నం పుచ్ఛింసు – ‘‘ఆవుసో, కహం భిక్ఖం గహేత్వా ఆగతోసీ’’తి. సిరిమాయ అట్ఠకభత్తం మే భుత్తన్తి. మనాపం కత్వా దేతి, ఆవుసోతి. ‘‘న సక్కా తస్సా భత్తం వణ్ణేతుం, అతివియ పణీతం కత్వా దేతి, ఏకేన లద్ధం తిణ్ణమ్పి చతున్నమ్పి పహోతి, తస్సా పన దేయ్యధమ్మతోపి దస్సనమేవ ఉత్తరితరం. సా హి ఇత్థీ ఏవరూపా చ ఏవరూపా చా’’తి తస్సా గుణే వణ్ణేసి.

అథేకో భిక్ఖు తస్సా గుణకథం సుత్వా అదస్సనేనేవ సినేహం ఉప్పాదేత్వా ‘‘మయా గన్త్వా తం దట్ఠుం వట్టతీ’’తి అత్తనో వస్సగ్గం కథేత్వా తం భిక్ఖుం ఠితికం పుచ్ఛిత్వా ‘‘స్వే, ఆవుసో, తస్మిం గేహే త్వం సఙ్ఘత్థేరో హుత్వా అట్ఠకభత్తం లభిస్ససీ’’తి సుత్వా తఙ్ఖణఞ్ఞేవ పత్తచీవరం ఆదాయ పక్కన్తోపి పాతోవ అరుణే ఉగ్గతే సలాకగ్గం పవిసిత్వా ఠితో సఙ్ఘత్థేరో హుత్వా తస్సా గేహే అట్ఠకభత్తం లభి. యో పన భిక్ఖు హియ్యో భుఞ్జిత్వా పక్కామి, తస్స గతవేలాయమేవ అస్సా సరీరే రోగో ఉప్పజ్జి. తస్మా సా ఆభరణాని ఓముఞ్చిత్వా నిపజ్జి. అథస్సా దాసియో అట్ఠకభత్తం లభిత్వా ఆగతే భిక్ఖూ దిస్వా ఆరోచేసుం. సా సహత్థా పత్తే గహేత్వా నిసీదాపేతుం వా పరివిసితుం వా అసక్కోన్తీ దాసియో ఆణాపేసి – ‘‘అమ్మా పత్తే గహేత్వా, అయ్యే, నిసీదాపేత్వా యాగుం పాయేత్వా ఖజ్జకం దత్వా భత్తవేలాయ పత్తే పూరేత్వా దేథా’’తి. తా ‘‘సాధు, అయ్యే’’తి భిక్ఖూ పవేసేత్వా యాగుం పాయేత్వా ఖజ్జకం దత్వా భత్తవేలాయ భత్తస్స పత్తే పూరేత్వా తస్సా ఆరోచయింసు. సా ‘‘మం పరిగ్గహేత్వా నేథ, అయ్యే, వన్దిస్సామీ’’తి వత్వా తాహి పరిగ్గహేత్వా భిక్ఖూనం సన్తికం నీతా వేధమానేన సరీరేన భిక్ఖూ వన్ది. సో భిక్ఖు తం ఓలోకేత్వా చిన్తేసి – ‘‘గిలానాయ తావ ఏవరూపా అయం ఏతిస్సా రూపసోభా, అరోగకాలే పన సబ్బాభరణపటిమణ్డితాయ ఇమిస్సా కీదిసీ రూపసమ్పత్తీ’’తి. అథస్స అనేకవస్సకోటిసన్నిచితో కిలేసో సముదాచరి, సో అఞ్ఞాణీ హుత్వా భత్తం భుఞ్జితుం అసక్కోన్తో పత్తమాదాయ విహారం గన్త్వా పత్తం పిధాయ ఏకమన్తే ఠపేత్వా చీవరం పత్థరిత్వా నిపజ్జి.

అథ నం ఏకో సహాయకో భిక్ఖు యాచన్తోపి భోజేతుం నాసక్ఖి. సో ఛిన్నభత్తో అహోసి. తం దివసమేవ సాయన్హసమయే సిరిమా కాలమకాసి. రాజా సత్థు సాసనం పేసేసి – ‘‘భన్తే, జీవకస్స కనిట్ఠభగినీ, సిరిమా, కాలమకాసీ’’తి. సత్థా తం సుత్వా రఞ్ఞో సాసనం పహిణి ‘‘సిరిమాయ ఝాపనకిచ్చం నత్థి, ఆమకసుసానే తం యథా కాకసునఖాదయో న ఖాదన్తి, తథా నిపజ్జాపేత్వా రక్ఖాపేథా’’తి. రాజాపి తథా అకాసి. పటిపాటియా తయో దివసా అతిక్కన్తా, చతుత్థే దివసే సరీరం ఉద్ధుమాయి, నవహి వణముఖేహి పుళవా పగ్ఘరింసు, సకలసరీరం భిన్నం సాలిభత్తచాటి వియ అహోసి. రాజా నగరే భేరిం చరాపేసి – ‘‘ఠపేత్వా గేహరక్ఖకే దారకే సిరిమాయ దస్సనత్థం అనాగచ్ఛన్తానం అట్ఠ కహాపణాని దణ్డో’’తి. సత్థు సన్తి కఞ్చ పేసేసి – ‘‘బుద్ధప్పముఖో కిర భిక్ఖుసఙ్ఘో సిరిమాయ దస్సనత్థం ఆగచ్ఛతూ’’తి. సత్థా భిక్ఖూనం ఆరోచేసి – ‘‘సిరిమాయ దస్సనత్థం గమిస్సామా’’తి. సోపి దహరభిక్ఖు చత్తారో దివసే కస్సచి వచనం అగ్గహేత్వా ఛిన్నభత్తోవ నిపజ్జి. పత్తే భత్తం పూతికం జాతం, పత్తే మలం ఉట్ఠహి. అథ నం సో సహాయకో భిక్ఖు ఉపసఙ్కమిత్వా, ‘‘ఆవుసో, సత్థా సిరిమాయ దస్సనత్థం గచ్ఛతీ’’తి ఆహ. సో తథా ఛాతజ్ఝత్తోపి ‘‘సిరిమా’’తి వుత్తపదేయేవ సహసా ఉట్ఠహిత్వా ‘‘కిం భణసీ’’తి ఆహ. ‘‘సత్థా సిరిమం దట్ఠుం గచ్ఛతి, త్వమ్పి గమిస్ససీ’’తి వుత్తే, ‘‘ఆమ, గమిస్సామీ’’తి భత్తం ఛడ్డేత్వా పత్తం ధోవిత్వా థవికాయ పక్ఖిపిత్వా భిక్ఖుసఙ్ఘేన సద్ధిం అగమాసి. సత్థా భిక్ఖుసఙ్ఘపరివుతో ఏకపస్సే అట్ఠాసి, భిక్ఖునిసఙ్ఘోపి రాజపరిసాపి ఉపాసకపరిసాపి ఉపాసికాపరిసాపి ఏకేకపస్సే అట్ఠంసు.

సత్థా రాజానం పుచ్ఛి – ‘‘కా ఏసా, మహారాజో’’తి. భన్తే, జీవకస్స భగినీ, సిరిమా, నామాతి. సిరిమా, ఏసాతి. ఆమ, భన్తేతి. తేన హి నగరే భేరిం చరాపేహి ‘‘సహస్సం దత్వా సిరిమం గణ్హన్తూ’’తి. రాజా తథా కారేసి. ఏకోపి ‘హ’న్తి వా ‘హు’న్తి వా వదన్తో నామ నాహోసి. రాజా సత్థు ఆరోచేసి – ‘‘న గణ్హన్తి, భన్తే’’తి. తేన హి, మహారాజ, అగ్ఘం ఓహారేహీతి. రాజా ‘‘పఞ్చసతాని దత్వా గణ్హన్తూ’’తి భేరిం చరాపేత్వా కఞ్చి గణ్హనకం అదిస్వా ‘‘అడ్ఢతేయ్యాని సతాని, ద్వే సతాని, సతం, పణ్ణాసం, పఞ్చవీసతి కహాపణే, దస కహాపణే, పఞ్చ కహాపణే, ఏకం కహాపణం అడ్ఢం, పాదం, మాసకం, కాకణికం దత్వా సిరిమం గణ్హన్తూ’’తి భేరిం చరాపేసి. కోచి తం న ఇచ్ఛి. ‘‘ముధాపి గణ్హన్తూ’’తి భేరిం చరాపేసి. ‘హ’న్తి వా ‘హు’న్తి వా వదన్తో నామ నాహోసి. రాజా ‘‘ముధాపి, భన్తే, గణ్హన్తో నామ నత్థీ’’తి ఆహ. సత్థా ‘‘పస్సథ, భిక్ఖవే, మహాజనస్స పియం మాతుగామం, ఇమస్మింయేవ నగరే సహస్సం దత్వా పుబ్బే ఏకదివసం లభింసు, ఇదాని ముధా గణ్హన్తోపి నత్థి, ఏవరూపం నామ రూపం ఖయవయప్పత్తం, పస్సథ, భిక్ఖవే, ఆతురం అత్తభావ’’న్తి వత్వా ఇమం గాథమాహ –

౧౪౭. ‘‘పస్స చిత్తకతం బిమ్బం, అరుకాయం సముస్సితం;

ఆతురం బహుసఙ్కప్పం, యస్స నత్థి ధువం ఠితీ’’తి.

తత్థ చిత్తకతన్తి కతచిత్తం, వత్థాభరణమాలాలత్తకాదీహి విచిత్తన్తి అత్థో. బిమ్బన్తి దీఘాదియుత్తట్ఠానేసు దీఘాదీహి అఙ్గపచ్చఙ్గేహి సణ్ఠితం అత్తభావం. అరుకాయన్తి నవన్నం వణముఖానం వసేన అరుభూతం కాయం. సముస్సితన్తి తీహి అట్ఠిసతేహి సముస్సితం. ఆతురన్తి సబ్బకాలం ఇరియాపథాదీహి పరిహరితబ్బతాయ నిచ్చగిలానం. బహుసఙ్కప్పన్తి మహాజనేన బహుధా సఙ్కప్పితం. యస్స నత్థి ధువం ఠితీతి యస్స ధువభావో వా ఠితిభావో వా నత్థి, ఏకన్తేన భేదనవికిరణవిద్ధంసనధమ్మమేవేతం, ఇమం పస్సథాతి అత్థో.

దేసనావసానే చతురాసీతియా పాణసహస్సానం ధమ్మాభిసమయో అహోసి, సోపి భిక్ఖు సోతాపత్తిఫలే పతిట్ఠహీతి.

సిరిమావత్థు దుతియం.