౧౦. పిలోతికతిస్సత్థేరవత్థు

హిరీనిసేధోతి ఇమం ధమ్మదేసనం సత్థా జేతవనే విహరన్తో పిలోతికత్థేరం ఆరబ్భ కథేసి.

ఏకస్మిఞ్హి సమయే ఆనన్దత్థేరో ఏకం పిలోతికఖణ్డనివత్థం కపాలం ఆదాయ భిక్ఖాయ చరన్తం దారకం దిస్వా ‘‘కిం తే ఏవం విచరిత్వా జీవనతో పబ్బజ్జా న ఉత్తరితరా’’తి వత్వా, ‘‘భన్తే, కో మం పబ్బాజేస్సతీ’’తి వుత్తే ‘‘అహం పబ్బాజేస్సామీ’’తి తం ఆదాయ గన్త్వా సహత్థా న్హాపేత్వా కమ్మట్ఠానం దత్వా పబ్బాజేసి. తఞ్చ పన నివత్థపిలోతికఖణ్డం పసారేత్వా ఓలోకేన్తో పరిస్సావనకరణమత్తమ్పి గయ్హూపగం కఞ్చి పదేసం అదిస్వా కపాలేన సద్ధిం ఏకిస్సా రుక్ఖసాఖాయ ఠపేసి. సో పబ్బజిత్వా లద్ధూపసమ్పదో బుద్ధానం ఉప్పన్నలాభసక్కారం పరిభుఞ్జమానో మహగ్ఘాని చీవరాని అచ్ఛాదేత్వా విచరన్తో థూలసరీరో హుత్వా ఉక్కణ్ఠిత్వా ‘‘కిం మే జనస్స సద్ధాదేయ్యం నివాసేత్వా విచరణేన, అత్తనో పిలోతికమేవ నివాసేస్సామీ’’తి తం ఠానం గన్త్వా పిలోతికం గహేత్వా ‘‘అహిరిక నిల్లజ్జ ఏవరూపానం వత్థానం అచ్ఛాదనట్ఠానం పహాయ ఇమం పిలోతికఖణ్డం నివాసేత్వా కపాలహత్థో భిక్ఖాయ చరితుం గచ్ఛసీ’’తి తం ఆరమ్మణం కత్వా అత్తనావ అత్తానం ఓవది, ఓవదన్తస్సేవ పనస్స చిత్తం సన్నిసీది. సో తం పిలోతికం తత్థేవ పటిసామేత్వా నివత్తిత్వా విహారమేవ గతో. సో కతిపాహచ్చయేన పునపి ఉక్కణ్ఠిత్వా తథేవ వత్వా నివత్తి, పునపి తథేవాతి. తం ఏవం అపరాపరం విచరన్తం దిస్వా భిక్ఖూ ‘‘కహం, ఆవుసో, గచ్ఛసీ’’తి పుచ్ఛన్తి. సో ‘‘ఆచరియస్స సన్తికం గచ్ఛామావుసో’’తి వత్వా ఏతేనేవ నీహారేన అత్తనో పిలోతికఖణ్డమేవ ఆరమ్మణం కత్వా అత్తానం నిసేధేత్వా కతిపాహేనేవ అరహత్తం పాపుణి. భిక్ఖూ ఆహంసు – ‘‘కిం, ఆవుసో, న దాని ఆచరియస్స సన్తికం గచ్ఛసి, నను అయం తే విచరణమగ్గో’’తి. ఆవుసో, ఆచరియేన సద్ధిం సంసగ్గే సతి గతోమ్హి, ఇదాని పన మే ఛిన్నో సంసగ్గో, తేనస్స సన్తికం న గచ్ఛామీతి. భిక్ఖూ తథాగతస్స ఆరోచేసుం – ‘‘భన్తే, పిలోతికత్థేరో అఞ్ఞం బ్యాకరోతీ’’తి. కిమాహ, భిక్ఖవేతి? ఇదం నామ, భన్తేతి. తం సుత్వా సత్థా ‘‘ఆమ, భిక్ఖవే, మమ పుత్తో సంసగ్గే సతి ఆచరియస్స సన్తికం గతో, ఇదాని పనస్స సంసగ్గో ఛిన్నో, అత్తనావ అత్తానం నిసేధేత్వా అరహత్తం పత్తో’’తి వత్వా ఇమా గాథా అభాసి –

౧౪౩. ‘‘హిరీనిసేధో పురిసో, కోచి లోకస్మిం విజ్జతి;

యో నిద్దం అపబోధేతి, అస్సో భద్రో కసామివ.

౧౪౪. ‘‘అస్సో యథా భద్రో కసానివిట్ఠో,

ఆతాపినో సంవేగినో భవాథ;

సద్ధాయ సీలేన చ వీరియేన చ,

సమాధినా ధమ్మవినిచ్ఛయేన చ;

సమ్పన్నవిజ్జాచరణా పతిస్సతా,

జహిస్సథ దుక్ఖమిదం అనప్పక’’న్తి.

తత్థ అన్తో ఉప్పన్నం అకుసలవితక్కం హిరియా నిసేధేతీతి హిరీనిసేధో. కోచి లోకస్మిన్తి ఏవరూపో పుగ్గలో దుల్లభో, కోచిదేవ లోకస్మిం విజ్జతి. యో నిద్దన్తి అప్పమత్తో సమణధమ్మం కరోన్తో అత్తనో ఉప్పన్నం నిద్దం అపహరన్తో బుజ్ఝతీతి అపబోధేతి. కసామివాతి యథా భద్రో అస్సో అత్తని పతమానం కసం అపహరతి, అత్తని పతితుం న దేతి. యో ఏవం నిద్దం అపబోధేతి, సో దుల్లభోతి అత్థో.

దుతియగాథాయ అయం సఙ్ఖేపత్థో – ‘‘భిక్ఖవే, యథా భద్రో అస్సో పమాదమాగమ్మ కసాయ నివిట్ఠో, అహమ్పి నామ కసాయ పహటో’’తి అపరభాగే ఆతప్పం కరోతి, ఏవం తుమ్హేపి ఆతాపినో సంవేగినో భవథ, ఏవంభూతా లోకియలోకుత్తరాయ దువిధాయ సద్ధాయ చ చతుపారిసుద్ధిసీలేన చ కాయికచేతసికవీరియేన చ అట్ఠసమాపత్తిసమాధినా చ కారణాకారణజాననలక్ఖణేన ధమ్మవినిచ్ఛయేన చ సమన్నాగతా హుత్వా తిస్సన్నం వా అట్ఠన్నం వా విజ్జానం, పఞ్చదసన్నఞ్చ చరణానం సమ్పత్తియా సమ్పన్నవిజ్జాచరణా. ఉపట్ఠితసతితాయ పతిస్సతా హుత్వా ఇదం అనప్పకం వట్టదుక్ఖం పజహిస్సథాతి.

దేసనావసానే బహూ సోతాపత్తిఫలాదీని పాపుణింసూతి.

పిలోతికతిస్సత్థేరవత్థు దసమం.