౯. వట్టపోతకచరియావణ్ణనా

౭౨. నవమే మగధే వట్టపోతకోతిఆదీసు అయం సఙ్ఖేపత్థో – మగధరట్ఠే అఞ్ఞతరస్మిం అరఞ్ఞప్పదేసే వట్టకయోనియం నిబ్బత్తిత్వా అణ్డకోసం పదాలేత్వా అచిరనిక్ఖన్తతాయ తరుణో మంసపేసిభూతో, తతో ఏవ అజాతపక్ఖో వట్టకచ్ఛాపకో యదా అహం కులావకేయేవ హోమి.

౭౩. ముఖతుణ్డకేనాహరిత్వాతి మయ్హం మాతా అత్తనో ముఖతుణ్డకేన కాలేన కాలం గోచరం ఆహరిత్వా మం పోసేతి. తస్సా ఫస్సేన జీవామీతి పరిసేదనత్థఞ్చేవ పరిభావనత్థఞ్చ సమ్మదేవ కాలేన కాలం మమం అధిసయనవసేన ఫుసన్తియా తస్సా మమ మాతుయా సరీరసమ్ఫస్సేన జీవామి విహరామి అత్తభావం పవత్తేమి. నత్థి మే కాయికం బలన్తి మయ్హం పన అతితరుణతాయ కాయసన్నిస్సితం బలం నత్థి.

౭౪. సంవచ్ఛరేతి సంవచ్ఛరే సంవచ్ఛరే. గిమ్హసమయేతి గిమ్హకాలే. సుక్ఖరుక్ఖసాఖానం అఞ్ఞమఞ్ఞం సఙ్ఘట్టనసముప్పన్నేన అగ్గినా తస్మిం పదేసే దవడాహో పదిప్పతి పజ్జలతి, సో తథా పదీపితో. ఉపగచ్ఛతి అమ్హాకన్తి మయ్హం మాతాపితూనఞ్చాతి అమ్హాకం వసనట్ఠానప్పదేసం అత్తనో పతిట్ఠానస్స అసుద్ధస్సాపి సుద్ధభావకరణేన పావనతో పావకోతి చ గతమగ్గే ఇన్ధనస్స భస్మభావావహనతో కణ్హవత్తనీతి చ లద్ధనామో అగ్గి వనరుక్ఖగచ్ఛే దహన్తో కాలేన కాలం ఉపగచ్ఛతి.

౭౫. ఏవం ఉపగమనతో తదాపి సద్దాయన్తోతి ‘‘ధమధమ’’ఇతి ఏవం సద్దం కరోన్తో, అనురవదస్సనఞ్హేతం దావగ్గినో. మహాసిఖీతి పబ్బతకూటసదిసానం ఇన్ధనానం వసేన మహతియో సిఖా ఏతస్సాతి మహాసిఖీ. అనుపుబ్బేన అనుక్కమేన తం అరఞ్ఞప్పదేసం ఝాపేన్తో దహన్తో అగ్గి మమ సమీపట్ఠానం ఉపాగమి.

౭౬. అగ్గివేగభయాతి వేగేన ఆగచ్ఛతో అగ్గినో భయేన భీతా. తసితాతి చిత్తుత్రాససముట్ఠితేన కాయస్స ఛమ్భితత్తేన చ ఉత్రాసా. మాతాపితాతి మాతాపితరో. అత్తానం పరిమోచయున్తి అగ్గినా అనుపద్దుతట్ఠానగమనేన అత్తనో సోత్థిభావమకంసు. మహాసత్తో హి తదా మహాగేణ్డుకప్పమాణో మహాసరీరో అహోసి. తం మాతాపితరో కేనచి ఉపాయేన గహేత్వా గన్తుం అసక్కుణన్తా అత్తసినేహేన చ అభిభుయ్యమానా పుత్తసినేహం ఛడ్డేత్వా పలాయింసు.

౭౭. పాదే పక్ఖే పజహామీతి అత్తనో ఉభో పాదే ఉభో పక్ఖే చ భూమియం ఆకాసే చ గమనసజ్జే కరోన్తో పసారేమి ఇరియామి వాయమామి. ‘‘పటీహామీ’’తిపి పాఠో, వేహాసగమనయోగ్గే కాతుం ఈహామీతి అత్థో. ‘‘పతీహామీ’’తిపి పఠన్తి. తస్సత్థో – పాదే పక్ఖే చ పతి విసుం ఈహామి, గమనత్థం వాయమామి, తం పన వాయామకరణత్థమేవ. కస్మా? యస్మా నత్థి మే కాయికం బలం. సోహం అగతికో తత్థాతి సో అహం ఏవంభూతో పాదపక్ఖవేకల్లేన గమనవిరహితో మాతాపితూనం అపగమనేన వా అప్పటిసరణో, తత్థ దావగ్గిఉపద్దుతే వనే, తస్మిం వా కులావకే ఠితోవ ఏవం ఇదాని వత్తబ్బాకారేన తదా చిన్తేసిం. దుతియఞ్చేత్థ అహన్తి నిపాతమత్తం దట్ఠబ్బం.

౭౮. ఇదాని తదా అత్తనో చిన్తితాకారం దస్సేతుం ‘‘యేసాహ’’న్తిఆదిమాహ;

తత్థ యేసాహం ఉపధావేయ్యం, భీతో తసితవేధితోతి మరణభయేన భీతో తతో ఏవ చిత్తుత్రాసేన తసితో సరీరకమ్పనేన వేధితో యేసమహం పక్ఖన్తరం ఏతరహి దావగ్గిఉపద్దుతో జలదుగ్గం వియ మఞ్ఞమానో పవిసితుం ఉపధావేయ్యం తే మమ మాతాపితరో మం ఏకకం ఏవ ఓహాయ జహిత్వా పక్కన్తా. కథం మే అజ్జ కాతవేతి కథం ను ఖో మయా అజ్జ కాతబ్బం, పటిపజ్జితబ్బన్తి అత్థో.

ఏవం మహాసత్తో ఇతికత్తబ్బతాసమ్మూళ్హో హుత్వా ఠితో పున చిన్తేసి – ‘‘ఇమస్మిం లోకే సీలగుణో నామ అత్థి, సచ్చగుణో నామ అత్థి, అతీతే పారమియో పూరేత్వా బోధితలే నిసీదిత్వా అభిసమ్బుద్ధా సీలసమాధిపఞ్ఞావిముత్తివిముత్తిఞాణదస్సనసమ్పన్నా సచ్చానుదయకారుఞ్ఞఖన్తిసమన్నాగతా సబ్బసత్తేసు సమప్పవత్తమేత్తాభావనా సబ్బఞ్ఞుబుద్ధా నామ అత్థి, తేహి చ పటివిద్ధో ఏకన్తనియ్యానగుణో ధమ్మో అత్థి, మయి చాపి ఏకం సచ్చం అత్థి. సంవిజ్జమానో ఏకో సభావధమ్మో పఞ్ఞాయతి, తస్మా అతీతబుద్ధే చేవ తేహి పటివిద్ధగుణే చ ఆవజ్జేత్వా మయి విజ్జమానం సచ్చం సభావధమ్మం గహేత్వా సచ్చకిరియం కత్వా అగ్గిం పటిక్కమాపేత్వా అజ్జ మయా అత్తనో చేవ ఇధ వాసీనం సేసపాణీనఞ్చ సోత్థిభావం కాతుం వట్టతీ’’తి. ఏవం పన చిన్తేత్వా మహాసత్తో అత్తనో ఆనుభావే ఠత్వా యథాచిన్తితం పటిపజ్జి. తేన వుత్తం –

౭౯. ‘‘అత్థి లోకే సీలగుణో, సచ్చం సోచేయ్యనుద్దయా;

తేన సచ్చేన కాహామి, సచ్చకిరియముత్తమం.

౮౦. ‘‘ఆవజ్జేత్వా ధమ్మబలం, సరిత్వా పుబ్బకే జినే;

సచ్చబలమవస్సాయ, సచ్చకిరియమకాసహ’’న్తి.

౮౧. తత్థ మహాసత్తో అతీతే పరినిబ్బుతానం బుద్ధానం గుణే ఆవజ్జేత్వా అత్తని విజ్జమానం సచ్చసభావం ఆరబ్భ యం గాథం వత్వా తదా సచ్చకిరియమకాసి, తం దస్సేతుం ‘‘సన్తి పక్ఖా’’తిఆది వుత్తం.

తత్థ సన్తి పక్ఖా అపతనాతి మయ్హం పక్ఖా నామ అత్థి ఉపలబ్భన్తి, నో చ ఖో సక్కా ఏతేహి ఉప్పతితుం ఆకాసేన గన్తున్తి అపతనా. సన్తి పాదా అవఞ్చనాతి పాదాపి మే అత్థి, తేహి పన వఞ్చితుం పదవారగమనేన గన్తుం న సక్కాతి అవఞ్చనా. మాతాపితా చ నిక్ఖన్తాతి యే మం అఞ్ఞత్థ నేయ్యుం, తేపి మరణభయేన మమ మాతాపితరో నిక్ఖన్తా. జాతవేదాతి అగ్గిం ఆలపతి. సో హి జాతోవ వేదియతి, ధూమజాలుట్ఠానేన పఞ్ఞాయతి, తస్మా ‘‘జాతవేదో’’తి వుచ్చతి. పటిక్కమాతి పటిగచ్ఛ నివత్తాతి జాతవేదం ఆణాపేతి.

ఇతి మహాసత్తో ‘‘సచే మయ్హం పక్ఖానం అత్థిభావో, తే చ పసారేత్వా ఆకాసే అపతనభావో, పాదానం అత్థిభావో, తే చ ఉక్ఖిపిత్వా అవఞ్చనభావో, మాతాపితూనం మం కులావకేయేవ ఛడ్డేత్వా పలాతభావో చ సచ్చసభావభూతో ఏవ, జాతవేద, ఏతేన సచ్చేన త్వం ఇతో పటిక్కమా’’తి కులావకే నిపన్నోవ సచ్చకిరియం అకాసి. తస్స సహ సచ్చకిరియాయ సోళసకరీసమత్తే ఠానే జాతవేదో పటిక్కమి. పటిక్కమన్తో చ న ఝాయమానోవ అరఞ్ఞం గతో, ఉదకే పన ఓపిలాపితఉక్కా వియ తత్థేవ నిబ్బాయి. తేన వుత్తం –

౮౨. ‘‘సహ సచ్చే కతే మయ్హం, మహాపజ్జలితో సిఖీ;

వజ్జేసి సోళసకరీసాని, ఉదకం పత్వా యథా సిఖీ’’తి.

సా పనేసా బోధిసత్తస్స వట్టకయోనియం తస్మిం సమయే బుద్ధగుణానం ఆవజ్జనపుబ్బికా సచ్చకిరియా అనఞ్ఞసాధారణాతి ఆహ ‘‘సచ్చేన మే సమో నత్థి, ఏసా మే సచ్చపారమీ’’తి. తేనేవ హి తస్స ఠానస్స సకలేపి ఇమస్మిం కప్పే అగ్గినా అనభిభవనీయత్తా తం కప్పట్ఠియపాటిహారియం నామ జాతం.

ఏవం మహాసత్తో సచ్చకిరియవసేన అత్తనో తత్థ వాసీనం సత్తానఞ్చ సోత్థిం కత్వా జీవితపరియోసానే యథాకమ్మం గతో.

తదా మాతాపితరో ఏతరహి మాతాపితరో అహేసుం, వట్టకరాజా పన లోకనాథో.

తస్స హేట్ఠా వుత్తనయేనేవ సేసపారమియోపి యథారహం నిద్ధారేతబ్బా. తథా దావగ్గిమ్హి తథా భేరవాకారేన అవత్థరిత్వా ఆగచ్ఛన్తే తస్మిం వయే ఏకకో హుత్వాపి సారదం అనాపజ్జిత్వా సచ్చాదిధమ్మగుణే బుద్ధగుణే చ అనుస్సరిత్వా అత్తనో ఏవ ఆనుభావం నిస్సాయ సచ్చకిరియాయ తత్థ వాసీనమ్పి సత్తానం సోత్థిభావాపాదనాదయో ఆనుభావా విభావేతబ్బా.

వట్టపోతకచరియావణ్ణనా నిట్ఠితా.