౫. మహింసరాజచరియావణ్ణనా

౩౭. పఞ్చమే మహింసో పవనచారకోతి మహావనచారీ వనమహింసో యదా హోమీతి యోజనా. పవడ్ఢకాయోతి వయసమ్పత్తియా అఙ్గపచ్చఙ్గానఞ్చ థూలభావేన అభివడ్ఢకాయో. బలవాతి మహాబలో థామసమ్పన్నో. మహన్తోతి విపులసరీరో. హత్థికలభప్పమాణో కిర తదా బోధిసత్తస్స కాయో హోతి. భీమదస్సనోతి మహాసరీరతాయ వనమహింసజాతితాయ చ సీలం అజానన్తానం భయం జననతో భయానకదస్సనో.

౩౮. పబ్భారేతి ఓలమ్బకసిలాకుచ్ఛియం. దకాసయేతి జలాసయసమీపే. హోతేత్థ ఠానన్తి ఏత్థ మహావనే యో కోచి పదేసో వనమహింసానం తిట్ఠనట్ఠానం హోతి. తహిం తహిన్తి తత్థ తత్థ.

౩౯. విచరన్తోతి విహారఫాసుకం వీమంసితుం విచరన్తో. ఠానం అద్దస భద్దకన్తి ఏవం విచరన్తో తస్మిం మహారఞ్ఞే భద్దకం మయ్హం ఫాసుకం రుక్ఖమూలట్ఠానం అద్దక్ఖిం. దిస్వా చ తం ఠానం ఉపగన్త్వాన, తిట్ఠామి చ సయామి చ గోచరం గహేత్వా దివా తం రుక్ఖమూలట్ఠానం గన్త్వా ఠానసయనేహి వీతినామేమీతి దస్సేతి.

౪౦. తదా కిర బోధిసత్తో హిమవన్తప్పదేసే మహింసయోనియం నిబ్బత్తిత్వా వయప్పత్తో థామసమ్పన్నో మహాసరీరో హత్థికలభప్పమాణో పబ్బతపాదపబ్భారగిరిదుగ్గవనఘటాదీసు విచరన్తో ఏకం ఫాసుకం మహారుక్ఖమూలం దిస్వా గోచరం గహేత్వా దివా తత్థ వసతి. అథేకో లోలమక్కటో రుక్ఖా ఓతరిత్వా మహాసత్తస్స పిట్ఠిం అభిరుహిత్వా ఉచ్చారపస్సావం కత్వా సిఙ్గేసు గణ్హిత్వా ఓలమ్బన్తో నఙ్గుట్ఠే గహేత్వా దోలాయన్తో కీళి. బోధిసత్తో ఖన్తిమేత్తానుద్దయసమ్పదాయ తం తస్స అనాచారం న మనసాకాసి. మక్కటో పునప్పునం తథేవ కరోతి. తేన వుత్తం ‘‘అథేత్థ కపి మాగన్త్వా’’తిఆది.

తత్థ కపి మాగన్త్వాతి కపి ఆగన్త్వా, మ-కారో పదసన్ధికరో. పాపోతి లామకో. అనరియోతి అనయే ఇరియనేన అయే చ న ఇరియనేన అనరియో, నిహీనాచారోతి అత్థో. లహూతి లోలో. ఖన్ధేతి ఖన్ధప్పదేసే. ముత్తేతీతి పస్సావం కరోతి. ఓహదేతీతి కరీసం ఓస్సజ్జతి. తన్తి తం మం, తదా మహింసభూతం మం.

౪౧. సకిమ్పి దివసన్తి ఏకదివసమ్పి దూసేతి మం సబ్బకాలమ్పి. తేనాహ ‘‘దూసేతి మం సబ్బకాల’’న్తి. న కేవలఞ్చ దుతియతతియచతుత్థదివసమత్తం, అథ ఖో సబ్బకాలమ్పి మం పస్సావాదీహి దూసేతి. యదా యదా ముత్తాదీని కాతుకామో, తదా తదా మయ్హమేవ ఉపరి కరోతీతి దస్సేతి. ఉపద్దుతోతి బాధితో, తేన సిఙ్గేసు ఓలమ్బనాదినా ముత్తాదిఅసుచిమక్ఖణేన తస్స చ అపహరణత్థం అనేకవారం సిఙ్గకోటీహి వాలగ్గేన చ అనేకవారం కద్దమపంసుమిస్సకం ఉదకం సిఞ్చిత్వా ధోవనేన చ నిప్పీళితో హోమీతి అత్థో.

౪౨. యక్ఖోతి తస్మిం రుక్ఖే అధివత్థా దేవతా. మం ఇదమబ్రవీతి రుక్ఖక్ఖన్ధే ఠత్వా ‘‘మహింసరాజ, కస్మా ఇమస్స దుట్ఠమక్కటస్స అవమానం సహసీ’’తి ఇమమత్థం పకాసేన్తో నాసేహేతం ఛవం పాపం , సిఙ్గేహి చ ఖురేహి చాతి ఇదం వచనం మం అభాసి.

౪౩. ఏవం వుత్తే తదా యక్ఖేతి తదా తస్మిం కాలే తస్మిం యక్ఖే ఏవం వుత్తే సతి. అహం తం ఇదమబ్రవిన్తి అహం తం యక్ఖం ఇదం ఇదాని వక్ఖమానం అబ్రవిం అభాసిం. కుణపేనాతి కిలేసాసుచిపగ్ఘరణేన సుచిజాతికానం సాధూనం పరమజిగుచ్ఛనీయతాయ అతిదుగ్గన్ధవాయనేన చ కుణపసదిసతాయ కుణపేన. పాపేనాతి పాణాతిపాతపాపేన. అనరియేనాతి అనరియానం అసాధూనం మాగవికనేసాదాదీనం హీనపురిసానం ధమ్మత్తా అనరియేన, కిం కేన కారణేన, త్వం దేవతే మం మక్ఖేసి, అయుత్తం తయా వుత్తం మం పాపే నియోజేన్తియాతి దస్సేతి.

౪౪. ఇదాని తస్మిం పాపధమ్మే ఆదీనవం పకాసేన్తో ‘‘యదిహ’’న్తిఆదిమాహ. తస్సత్థో – భద్దే దేవతే, అహం తస్స యది కుజ్ఝేయ్యం, తతోపి లామకతరో భవేయ్యం. యేన హి అధమ్మచరణేన సో బాలమక్కటో నిహీనో నామ జాతో, సచే పనాహం తతోపి బలవతరం పాపధమ్మం చరేయ్యం, నను తేన తతో పాపతరో భవేయ్యం, అట్ఠానఞ్చేతం యదిహం ఇధలోకపరలోకం తదుత్తరి చ జానిత్వా ఠితో ఏకన్తేనేవ పరహితాయ పటిపన్నో ఏవరూపం పాపధమ్మం చరేయ్యన్తి. కిఞ్చ భియ్యో – సీలఞ్చ మే పభిజ్జేయ్యాతి అహఞ్చేవ ఖో పన ఏవరూపం పాపం కరేయ్యం, మయ్హం సీలపారమీ ఖణ్డితా సియా. విఞ్ఞూ చ గరహేయ్యు మన్తి పణ్డితా చ దేవమనుస్సా మం గరహేయ్యుం ‘‘పస్సథ, భో, అయం బోధిసత్తో బోధిపరియేసనం చరమానో ఏవరూపం పాపం అకాసీ’’తి.

౪౫. హీళితా జీవితా వాపీతి వా-సద్దో అవధారణే. ఏవం విఞ్ఞూహి హీళితా గరహితా జీవితాపి పరిసుద్ధేన పరిసుద్ధసీలేన హుత్వా మతం వా మరణమేవ వరం ఉత్తమం సేయ్యో. క్యాహం జీవితహేతుపి, కాహామి పరహేఠనన్తి ఏవం జానన్తో చ అహం మయ్హం జీవితనిమిత్తమ్పి పరసత్తవిహింసనం కిం కాహామి కిం కరిస్సామి, ఏతస్స కరణే కారణం నత్థీతి అత్థో.

అయం పన అఞ్ఞేపి మం వియ మఞ్ఞమానో ఏవం అనాచారం కరిస్సతి, తతో యేసం చణ్డమహింసానం ఏవం కరిస్సతి, తే ఏవ ఏతం వధిస్సన్తి, సా ఏతస్స అఞ్ఞేహి మారణా మయ్హం దుక్ఖతో చ పాణాతిపాతతో చ ముత్తి భవిస్సతీతి ఆహ. తేన వుత్తం –

౪౬. ‘‘మమేవాయం మఞ్ఞమానో, అఞ్ఞేపేవం కరిస్సతి;

తేవ తస్స వధిస్సన్తి, సా మే ముత్తి భవిస్సతీ’’తి.

తత్థ మమేవాయన్తి మం వియ అయం. అఞ్ఞేపీతి అఞ్ఞేసమ్పి. సేసం వుత్తత్థమేవ.

౪౭. హీనమజ్ఝిమఉక్కట్ఠేతి హీనే చ మజ్ఝిమే చ ఉక్కట్ఠే చ నిమిత్తభూతే. సహన్తో అవమానితన్తి విభాగం అకత్వా తేహి పవత్తితం అవమానం పరిభవం సహన్తో ఖమన్తో. ఏవం లభతి సప్పఞ్ఞోతి ఏవం హీనాదీసు విభాగం అకత్వా ఖన్తిమేత్తానుద్దయం ఉపట్ఠపేత్వా తదపరాధం సహన్తో సీలాదిపారమియో బ్రూహేత్వా మనసా యథాపత్థితం యథిచ్ఛితం సబ్బఞ్ఞుతఞ్ఞాణం లభతి పటివిజ్ఝతి, తస్స తం న దూరేతి.

ఏవం మహాసత్తో అత్తనో అజ్ఝాసయం పకాసేన్తో దేవతాయ ధమ్మం దేసేసి. సో కతిపాహచ్చయేన అఞ్ఞత్థ గతో. అఞ్ఞో చణ్డమహింసో నివాసఫాసుతాయ తం ఠానం గన్త్వా అట్ఠాసి. దుట్ఠమక్కటో ‘‘సో ఏవ అయ’’న్తి సఞ్ఞాయ తస్స పిట్ఠిం అభిరుహిత్వా తథేవ అనాచారం అకాసి. అథ నం సో విధునన్తో భూమియం పాతేత్వా సిఙ్గేన హదయే విజ్ఝిత్వా పాదేహి మద్దిత్వా సఞ్చుణ్ణేసి.

తదా సీలవా మహింసరాజా లోకనాథో.

తస్స ఇధాపి హేట్ఠా వుత్తనయేనేవ యథారహం సేసపారమియో నిద్ధారేతబ్బా. తథా హత్థినాగ- (చరియా. ౨.౧ ఆదయో) భూరిదత్త- (చరియా. ౨.౧౧ ఆదయో) చమ్పేయ్యనాగరాజ- (చరియా. ౨.౨౦ ఆదయో) చరియాసు వియ ఇధ మహాసత్తస్స గుణానుభావా వేదితబ్బా.

మహింసరాజచరియావణ్ణనా నిట్ఠితా.