పాతిమోక్ఖసంవరవణ్ణనా

౩౬౪. తతో తం పుచ్ఛన్తో కథం పటిపన్నో పన, మారిసాతిఆదిమాహ. తత్థ పాతిమోక్ఖసంవరాయాతి ఉత్తమజేట్ఠకసీలసంవరాయ. కాయసమాచారమ్పీతిఆది సేవితబ్బకాయసమాచారాదివసేన పాతిమోక్ఖసంవరదస్సనత్థం వుత్తం. సీలకథా చ నామేసా కమ్మపథవసేన వా పణ్ణత్తివసేన వా కథేతబ్బా హోతి.

తత్థ కమ్మపథవసేన కథేన్తేన అసేవితబ్బకాయసమాచారో తావ పాణాతిపాతఅదిన్నాదానమిచ్ఛాచారేహి కథేతబ్బో. పణ్ణత్తివసేన కథేన్తేన కాయద్వారే పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదవీతిక్కమవసేన కథేతబ్బో. సేవితబ్బకాయసమాచారో పాణాతిపాతాదివేరమణీహి చేవ కాయద్వారే పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదఅవీతిక్కమేన చ కథేతబ్బో. అసేవితబ్బవచీసమాచారో ముసావాదాదివచీదుచ్చరితేన చేవ వచీద్వారే పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదవీతిక్కమేన చ కథేతబ్బో. సేవితబ్బవచీసమాచారో ముసావాదాదివేరమణీహి చేవ వచీద్వారే పఞ్ఞత్తసిక్ఖాపదఅవీతిక్కమేన చ కథేతబ్బో.

పరియేసనా పన కాయవాచాహి పరియేసనాయేవ. సా కాయవచీసమాచారగహణేన గహితాపి సమానా యస్మా ఆజీవట్ఠమకసీలం నామ ఏతస్మిఞ్ఞేవ ద్వారద్వయే ఉప్పజ్జతి, న ఆకాసే, తస్మా ఆజీవట్ఠమకసీలదస్సనత్థం విసుం వుత్తా. తత్థ నసేవితబ్బపరియేసనా అనరియపరియేసనాయ కథేతబ్బా. సేవితబ్బపరియేసనా అరియపరియేసనాయ. వుత్తఞ్హేతం –

‘‘ద్వేమా, భిక్ఖవే, పరియేసనా అనరియా చ పరియేసనా, అరియా చ పరియేసనా. కతమా చ, భిక్ఖవే, అనరియా పరియేసనా? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా జాతిధమ్మో సమానో జాతిధమ్మంయేవ పరియేసతి, అత్తనా జరాధమ్మో, బ్యాధిధమ్మో, మరణధమ్మో, సోకధమ్మో, సంకిలేసధమ్మో సమానో సంకిలేసధమ్మంయేవ పరియేసతి.

కిఞ్చ, భిక్ఖవే, జాతిధమ్మం వదేథ? పుత్తభరియం, భిక్ఖవే, జాతిధమ్మం, దాసిదాసం జాతిధమ్మం అజేళకం జాతిధమ్మం, కుక్కుటసూకరం జాతిధమ్మం, హత్థిగవాస్సవళవం జాతిధమ్మం, జాతరూపరజతం జాతిధమ్మం. జాతిధమ్మా హేతే, భిక్ఖవే, ఉపధయో, ఏత్థాయం గథితో ముచ్ఛితో అజ్ఝాపన్నో అత్తనా జాతిధమ్మో సమానో జాతిధమ్మంయేవ పరియేసతి.

కిఞ్చ, భిక్ఖవే, జరాధమ్మం వదేథ? పుత్తభరియం, భిక్ఖవే, జరాధమ్మం…పే… జరాధమ్మంయేవ పరియేసతి.

కిఞ్చ, భిక్ఖవే, బ్యాధిధమ్మం వదేథ? పుత్తభరియం, భిక్ఖవే, బ్యాధిధమ్మం, దాసిదాసం బ్యాధిధమ్మం, అజేళకం, కుక్కుటసూకరం, హత్థిగవాస్సవళవం బ్యాధిధమ్మం. బ్యాధిధమ్మా హేతే, భిక్ఖవే, ఉపధయో, ఏత్థాయం గథితో ముచ్ఛితో అజ్ఝాపన్నో అత్తనా బ్యాధిధమ్మో సమానో బ్యాధిధమ్మంయేవ పరియేసతి.

కిఞ్చ, భిక్ఖవే, మరణధమ్మం వదేథ? పుత్తభరియం, భిక్ఖవే, మరణధమ్మం…పే… మరణధమ్మంయేవ పరియేసతి.

కిఞ్చ, భిక్ఖవే, సోకధమ్మం వదేథ? పుత్తభరియం…పే… సోకధమ్మంయేవ పరియేసతి.

కిఞ్చ, భిక్ఖవే, సంకిలేసధమ్మం వదేథ…పే… జాతరూపరజతం సంకిలేసధమ్మం. సంకిలేసధమ్మా, హేతే, భిక్ఖవే, ఉపధయో, ఏత్థాయం గథితో ముచ్ఛితో అజ్ఝాపన్నో అత్తనా సంకిలేసధమ్మో సమానో సంకిలేసధమ్మంయేవ పరియేసతి. అయం, భిక్ఖవే, అనరియా పరియేసనాతి (మ. ని. ౧.౨౭౪).

అపిచ కుహనాదివసేన పఞ్చవిధా, అగోచరవసేన ఛబ్బిధా వేజ్జకమ్మాదివసేన ఏకవీసతివిధా, ఏవం పవత్తా సబ్బాపి అనేసనా అనరియపరియేసనాయేవాతి వేదితబ్బా.

‘‘కతమా చ, భిక్ఖవే, అరియా పరియేసనా? ఇధ, భిక్ఖవే, ఏకచ్చో అత్తనా జాతిధమ్మో సమానో జాతిధమ్మే ఆదీనవం విదిత్వా అజాతం అనుత్తరం యోగక్ఖేమం నిబ్బానం పరియేసతి, అత్తనా జరాధమ్మో, బ్యాధి, మరణ, సోక, సంకిలేసధమ్మో సమానో సంకిలేసధమ్మే ఆదీనవం విదిత్వా అసంకిలిట్ఠం అనుత్తరం యోగక్ఖేమం నిబ్బానం పరియేసతి. అయం అరియా పరియేసనాతి (మ. ని. ౧.౨౭౫).

అపిచ పఞ్చ కుహనాదీని ఛ అగోచరే ఏకవీసతివిధఞ్చ అనేసనం వజ్జేత్వా భిక్ఖాచరియాయ ధమ్మేన సమేన పరియేసనాపి అరియపరియేసనాయేవాతి వేదితబ్బా.

ఏత్థ చ యో యో ‘‘న సేవితబ్బో’’తి వుత్తో, సో సో పుబ్బభాగే పాణాతిపాతాదీనం సమ్భారపరియేసనాపయోగకరణగమనకాలతో పట్ఠాయ న సేవితబ్బోవ. ఇతరో ఆదితో పట్ఠాయ సేవితబ్బో, అసక్కోన్తేన చిత్తమ్పి ఉప్పాదేతబ్బం. అపిచ సఙ్ఘభేదాదీనం అత్థాయ పరక్కమన్తానం దేవదత్తాదీనం వియ కాయసమాచారో న సేవితబ్బో, దివసస్స ద్వత్తిక్ఖత్తుం తిణ్ణం రతనానం ఉపట్ఠానగమనాదివసేన పవత్తో ధమ్మసేనాపతిమహామోగ్గల్లానత్థేరాదీనం వియ కాయసమాచారో సేవితబ్బో. ధనుగ్గహపేసనాదివసేన వాచం భిన్దన్తానం దేవదత్తాదీనం వియ వచీసమాచారో న సేవితబ్బో, తిణ్ణం రతనానం గుణకిత్తనాదివసేన పవత్తో ధమ్మసేనాపతిమహామోగ్గల్లానత్థేరాదీనం వియ వచీసమాచారో సేవితబ్బో. అనరియపరియేసనం పరియేసన్తానం దేవదత్తాదీనం వియ పరియేసనా న సేవితబ్బా, అరియపరియేసనమేవ పరియేసన్తానం ధమ్మసేనాపతిమహామోగ్గల్లానత్థేరాదీనం వియ పరియేసనా సేవితబ్బా.

ఏవం పటిపన్నో ఖోతి ఏవం అసేవితబ్బం కాయవచీసమాచారం పరియేసనఞ్చ పహాయ సేవితబ్బానం పారిపూరియా పటిపన్నో, దేవానమిన్ద, భిక్ఖు పాతిమోక్ఖసంవరాయ ఉత్తమజేట్ఠకసీలసంవరత్థాయ పటిపన్నో నామ హోతీతి భగవా ఖీణాసవస్స ఆగమనీయపుబ్బభాగపటిపదం కథేసి.