ఇన్ద్రియసంవరవణ్ణనా

౩౬౫. దుతియపుచ్ఛాయం ఇన్ద్రియసంవరాయాతి ఇన్ద్రియానం పిధానాయ, గుత్తద్వారతాయ సంవుతద్వారతాయాతి అత్థో. విస్సజ్జనే పనస్స చక్ఖువిఞ్ఞేయ్యం రూపమ్పీతిఆది సేవితబ్బరూపాదివసేన ఇన్ద్రియసంవరదస్సనత్థం వుత్తం. తత్థ ఏవం వుత్తేతి హేట్ఠా సోమనస్సాదిపఞ్హావిస్సజ్జనానం సుతత్తా ఇమినాపి ఏవరూపేన భవితబ్బన్తి సఞ్జాతపటిభానో భగవతా ఏవం వుత్తే సక్కో దేవానమిన్దో భగవన్తం ఏతదవోచ, ఏతం ఇమస్స ఖో అహం, భన్తేతి ఆదికం వచనం అవోచ. భగవాపిస్స ఓకాసం దత్వా తుణ్హీ అహోసి. కథేతుకామోపి హి యో అత్థం సమ్పాదేతుం న సక్కోతి, అత్థం సమ్పాదేతుం సక్కోన్తో వా న కథేతుకామో హోతి, న తస్స భగవా ఓకాసం కరోతి. అయం పన యస్మా కథేతుకామో చేవ, సక్కోతి చ అత్థం సమ్పాదేతుం తేనస్స భగవా ఓకాసమకాసి.

తత్థ ఏవరూపం న సేవితబ్బన్తి ఆదీసు అయం సఙ్ఖేపో – యం రూపం పస్సతో రాగాదయో ఉప్పజ్జన్తి, తం న సేవితబ్బం న దట్ఠబ్బం న ఓలోకేతబ్బన్తి అత్థో. యం పన పస్సతో అసుభసఞ్ఞా వా సణ్ఠాతి, పసాదో వా ఉప్పజ్జతి, అనిచ్చసఞ్ఞాపటిలాభో వా హోతి, తం సేవితబ్బం.

యం చిత్తక్ఖరం చిత్తబ్యఞ్జనమ్పి సద్దం సుణతో రాగాదయో ఉప్పజ్జన్తి, ఏవరూపో సద్దో న సేవితబ్బో. యం పన అత్థనిస్సితం ధమ్మనిస్సితం కుమ్భదాసిగీతమ్పి సుణన్తస్స పసాదో వా ఉప్పజ్జతి, నిబ్బిదా వా సణ్ఠాతి, ఏవరూపో సద్దో సేవితబ్బో.

యం గన్ధం ఘాయతో రాగాదయో ఉప్పజ్జన్తి, ఏవరూపో గన్ధో న సేవితబ్బో. యం పన గన్ధం ఘాయతో అసుభసఞ్ఞాదిపటిలాభో హోతి, ఏవరూపో గన్ధో సేవితబ్బో.

యం రసం సాయతో రాగాదయో ఉప్పజ్జన్తి, ఏవరూపో రసో న సేవితబ్బో. యం పన రసం సాయతో ఆహారే పటికూలసఞ్ఞా చేవ ఉప్పజ్జతి, సాయితపచ్చయా చ కాయబలం నిస్సాయ అరియభూమిం ఓక్కమితుం సక్కోతి, మహాసీవత్థేరభాగినేయ్యసీవసామణేరస్స వియ పరిభుఞ్జన్తస్సేవ కిలేసక్ఖయో వా హోతి, ఏవరూపో రసో సేవితబ్బో.

యం ఫోట్ఠబ్బం ఫుసతో రాగాదయో ఉప్పజ్జన్తి, ఏవరూపం ఫోట్ఠబ్బం న సేవితబ్బం. యం పన ఫుసతో సారిపుత్తత్థేరాదీనం వియ ఆసవక్ఖయో చేవ, వీరియఞ్చ సుపగ్గహితం, పచ్ఛిమా చ జనతా దిట్ఠానుగతిం ఆపాదనేన అనుగ్గహితా హోతి, ఏవరూపం ఫోట్ఠబ్బం సేవితబ్బం. సారిపుత్తత్థేరో కిర తింస వస్సాని మఞ్చే పిట్ఠిం న పసారేసి. తథా మహామోగ్గల్లానత్థేరో. మహాకస్సపత్థేరో వీసవస్ససతం మఞ్చే పిట్ఠిం న పసారేసి. అనురుద్ధత్థేరో పఞ్ఞాస వస్సాని. భద్దియత్థేరో తింస వస్సాని. సోణత్థేరో అట్ఠారస వస్సాని. రట్ఠపాలత్థేరో ద్వాదస. ఆనన్దత్థేరో పన్నరస. రాహులత్థేరో ద్వాదస. బాకులత్థేరో అసీతి వస్సాని. నాళకత్థేరో యావపరినిబ్బానా మఞ్చే పిట్ఠిం న పసారేసీతి.

యే మనోవిఞ్ఞేయ్యే ధమ్మే సమన్నాహరన్తస్స రాగాదయో ఉప్పజ్జన్తి, ‘‘అహో, వత యం పరేసం పరవిత్తూపకరణం తం మమస్సా’’తిఆదినా నయేన వా అభిజ్ఝాదీని ఆపాథమాగచ్ఛన్తి ఏవరూపా ధమ్మా న సేవితబ్బా. ‘‘సబ్బే సత్తా అవేరా హోన్తూ’’తి ఏవం మేత్తాదివసేన, యే వా పన తిణ్ణం థేరానం ధమ్మా, ఏవరూపా సేవితబ్బా. తయో కిర థేరా వస్సూపనాయికదివసే కామవితక్కాదయో అకుసలవితక్కా న వితక్కేతబ్బాతి కతికం అకంసు. అథ పవారణదివసే సఙ్ఘత్థేరో సఙ్ఘనవకం పుచ్ఛి – ‘‘ఆవుసో, ఇమస్మిం తేమాసే కిత్తకే ఠానే చిత్తస్స ధావితుం దిన్న’’న్తి? న, భన్తే, పరివేణపరిచ్ఛేదతో బహి ధావితుం అదాసిన్తి. దుతియం పుచ్ఛి – ‘‘తవ ఆవుసో’’తి? నివాసగేహతో, భన్తే, బహి ధావితుం న అదాసిన్తి. అథ ద్వేపి థేరం పుచ్ఛింసు ‘‘తుమ్హాకం పన, భన్తే’’తి? నియకజ్ఝత్తఖన్ధపఞ్చకతో, ఆవుసో, బహి ధావితుం న అదాసిన్తి. తుమ్హేహి, భన్తే, దుక్కరం కతన్తి. ఏవరూపో మనోవిఞ్ఞేయ్యో ధమ్మో సేవితబ్బో.

౩౬౬. ఏకన్తవాదాతి ఏకోయేవ అన్తో వాదస్స ఏతేసం, న ద్వేధా గతవాదాతి ఏకన్తవాదా, ఏకఞ్ఞేవ వదన్తీతి పుచ్ఛతి. ఏకన్తసీలాతి ఏకాచారా. ఏకన్తఛన్దాతి ఏకలద్ధికా. ఏకన్తఅజ్ఝోసానాతి ఏకన్తపరియోసానా.

అనేకధాతు నానాధాతు ఖో, దేవానమిన్ద, లోకోతి దేవానమిన్ద, అయం లోకో అనేకజ్ఝాసయో నానజ్ఝాసయో. ఏకస్మిం గన్తుకామే ఏకో ఠాతుకామో హోతి. ఏకస్మిం ఠాతుకామే ఏకో సయితుకామో హోతి. ద్వే సత్తా ఏకజ్ఝాసయా నామ దుల్లభా. తస్మిం అనేకధాతునానాధాతుస్మిం లోకే యం యదేవ ధాతుం యం యదేవ అజ్ఝాసయం సత్తా అభినివిసన్తి గణ్హన్తి, తం తదేవ. థామసా పరామాసాతి థామేన చ పరామాసేన చ. అభినివిస్స వోహరన్తీతి సుట్ఠు గణ్హిత్వా వోహరన్తి, కథేన్తి దీపేన్తి కిత్తేన్తి. ఇదమేవ సచ్చం మోఘమఞ్ఞన్తి ఇదం అమ్హాకమేవ వచనం సచ్చం, అఞ్ఞేసం వచనం మోఘం తుచ్ఛం నిరత్థకన్తి.

అచ్చన్తనిట్ఠాతి అన్తో వుచ్చతి వినాసో, అన్తం అతీతా నిట్ఠా ఏతేసన్తి అచ్చన్తనిట్ఠా. యా ఏతేసం నిట్ఠా, యో పరమస్సాసో నిబ్బానం, తం సబ్బేసం వినాసాతిక్కన్తం నిచ్చన్తి వుచ్చతి. యోగక్ఖేమోతి నిబ్బానస్సేవ నామం, అచ్చన్తో యోగక్ఖేమో ఏతేసన్తి అచ్చన్తయోగక్ఖేమీ. సేట్ఠట్ఠేన బ్రహ్మం అరియమగ్గం చరన్తీతి బ్రహ్మచారీ. అచ్చన్తత్థాయ బ్రహ్మచారీ అచ్చన్తబ్రహ్మచారీ. పరియోసానన్తిపి నిబ్బానస్స నామం. అచ్చన్తం పరియోసానం ఏతేసన్తి అచ్చన్తపరియోసానా.

తణ్హాసఙ్ఖయవిముత్తాతి తణ్హాసఙ్ఖయోతి మగ్గోపి నిబ్బానమ్పి. మగ్గో తణ్హం సఙ్ఖిణాతి వినాసేతీతి తణ్హాసఙ్ఖయో. నిబ్బానం యస్మా తం ఆగమ్మ తణ్హా సఙ్ఖియతి వినస్సతి, తస్మా తణ్హాసఙ్ఖయో. తణ్హాసఙ్ఖయేన మగ్గేన విముత్తా, తణ్హాసఙ్ఖయే నిబ్బానే విముత్తా అధిముత్తాతి తణ్హాసఙ్ఖయవిముత్తా.

ఏత్తావతా చ భగవతా చుద్దసపి మహాపఞ్హా బ్యాకతా హోన్తి. చుద్దస మహాపఞ్హా నామ ఇస్సామచ్ఛరియం ఏకో పఞ్హో, పియాప్పియం ఏకో, ఛన్దో ఏకో, వితక్కో ఏకో, పపఞ్చో ఏకో, సోమనస్సం ఏకో, దోమనస్సం ఏకో, ఉపేక్ఖా ఏకో, కాయసమాచారో ఏకో, వచీసమాచారో ఏకో, పరియేసనా ఏకో, ఇన్ద్రియసంవరో ఏకో, అనేకధాతు ఏకో, అచ్చన్తనిట్ఠా ఏకోతి.

౩౬౭. ఏజాతి చలనట్ఠేన తణ్హా వుచ్చతి. సా పీళనట్ఠేన రోగో, అన్తో పదుస్సనట్ఠేన గణ్డో, అనుప్పవిట్ఠట్ఠేన సల్లం. తస్మా అయం పురిసోతి యస్మా ఏజా అత్తనా కతకమ్మానురూపేన పురిసం తత్థ తత్థ అభినిబ్బత్తత్థాయ కడ్ఢతి, తస్మా అయం పురిసో తేసం తేసం భవానం వసేన ఉచ్చావచం ఆపజ్జతి. బ్రహ్మలోకే ఉచ్చో హోతి, దేవలోకే అవచో. దేవలోకే ఉచ్చో, మనుస్సలోకే అవచో. మనుస్సలోకే ఉచ్చో, అపాయే అవచో. యేసాహం, భన్తేతి యేసం అహం భన్తే. సన్ధివసేన పనేత్థ ‘‘యేసాహ’’న్తి హోతి. యథాసుతం యథాపరియత్తన్తి యథా మయా సుతో చేవ ఉగ్గహితో చ, ఏవం. ధమ్మం దేసేమీతి సత్తవతపదం ధమ్మం దేసేమి. న చాహం తేసన్తి అహం పన తేసం సావకో న సమ్పజ్జామి. అహం ఖో పన, భన్తేతిఆదినా అత్తనో సోతాపన్నభావం జానాపేతి.