గోపకవత్థువణ్ణనా

౩౫౩. సీలేసు పరిపూరకారినీతి పఞ్చసు సీలేసు పరిపూరకారినీ. ఇత్థిత్తం విరాజేత్వాతి ఇత్థిత్తం నామ అలం, న హి ఇత్థిత్తే ఠత్వా చక్కవత్తిసిరిం, న సక్కమారబ్రహ్మసిరియో పచ్చనుభవితుం, న పచ్చేకబోధిం, న సమ్మాసమ్బోధిం గన్తుం సక్కాతి ఏవం ఇత్థిత్తం విరాజేతి నామ. మహన్తమిదం పురిసత్తం నామ సేట్ఠం ఉత్తమం, ఏత్థ ఠత్వా సక్కా ఏతా సమ్పత్తియో పాపుణితున్తి ఏవం పన పురిసత్తం భావేతి నామ. సాపి ఏవమకాసి. తేన వుత్తం – ‘‘ఇత్థిత్తం విరాజేత్వా పురిసత్తం భావేత్వా’’తి. హీనం గన్ధబ్బకాయన్తి హీనం లామకం గన్ధబ్బనికాయం. కస్మా పన తే పరిసుద్ధసీలా తత్థ ఉప్పన్నాతి? పుబ్బనికన్తియా. పుబ్బేపి కిర నేసం ఏతదేవ వసితట్ఠానం, తస్మా నికన్తివసేన తత్థ ఉప్పన్నా. ఉపట్ఠానన్తి ఉపట్ఠానసాలం. పారిచరియన్తి పరిచరణభావం. గీతవాదితేహి అమ్హే పరిచరిస్సామాతి ఆగచ్ఛన్తి.

పటిచోదేసీతి సారేసి. సో కిర తే దిస్వా ‘‘ఇమే దేవపుత్తా అతివియ విరోచేన్తి అతివణ్ణవన్తో, కిం ను ఖో కమ్మం కత్వా ఆగతా’’తి ఆవజ్జన్తో ‘‘భిక్ఖూ అహేసు’’న్తి అద్దస. తతో ‘‘భిక్ఖూ హోన్తు, సీలేసు పరిపూరకారినో’’తి ఉపధారేన్తో ‘‘పరిపూరకారినో’’తి అద్దస. ‘‘పరిపూరకారినో హోన్తు, అఞ్ఞో గుణో అత్థి నత్థీ’’తి ఉపధారేన్తో ‘‘ఝానలాభినో’’తి అద్దస. ‘‘ఝానలాభినో హోన్తు, కుహిం వాసికా’’తి ఉపధారేన్తో ‘‘మయ్హంవ కులూపకా’’తి అద్దస. పరిసుద్ధసీలా నామ ఛసు దేవలోకేసు యత్థిచ్ఛన్తి, తత్థ నిబ్బత్తన్తి. ఇమే పన ఉపరిదేవలోకే చ న నిబ్బత్తా. ఝానలాభినో నామ బ్రహ్మలోకే నిబ్బత్తన్తి, ఇమే చ బ్రహ్మలోకే న నిబ్బత్తా. అహం పన ఏతేసం ఓవాదే ఠత్వా దేవలోకసామికస్స సక్కస్స దేవానమిన్దస్స పల్లఙ్కే పుత్తో హుత్వా నిబ్బత్తో, ఇమే హీనే గన్ధబ్బకాయే నిబ్బత్తా. అట్ఠివేధపుగ్గలా నామేతే వట్టేత్వా వట్టేత్వా గాళ్హం విజ్ఝితబ్బాతి చిన్తేత్వా కుతోముఖా నామాతిఆదీహి వచనేహి పటిచోదేసి.

తత్థ కుతోముఖాతి భగవతి అభిముఖే ధమ్మం దేసేన్తే తుమ్హే కుతోముఖా కిం అఞ్ఞా విహితా ఇతో చితో చ ఓలోకయమానా ఉదాహు నిద్దాయమానా? దుద్దిట్ఠరూపన్తి దుద్దిట్ఠసభావం దట్ఠుం అయుత్తం. సహధమ్మికేతి ఏకస్స సత్థు సాసనే సమాచిణ్ణధమ్మే కతపుఞ్ఞే. తేసం భన్తేతి తేసం గోపకేన దేవపుత్తేన ఏవం వత్వా పున ‘‘అహో తుమ్హే నిల్లజ్జా అహిరికా’’తిఆదీహి వచనేహి పటిచోదితానం ద్వే దేవా దిట్ఠేవ ధమ్మే సతిం పటిలభింసు.

కాయం బ్రహ్మపురోహితన్తి తే కిర చిన్తయింసు – ‘‘నటేహి నామ నచ్చన్తేహి గాయన్తేహి వాదేన్తేహి ఆగన్త్వా దాయో నామ లభితబ్బో అస్స, అయం పన అమ్హాకం దిట్ఠకాలతో పట్ఠాయ పక్ఖిత్తలోణం ఉద్ధనం వియ తటతటాయతేవ, కిం ను ఖో ఇద’’న్తి ఆవజ్జన్తా అత్తనో సమణభావం పరిసుద్ధసీలతం ఝానలాభితం తస్సేవ కులూపకభావఞ్చ దిస్వా ‘‘పరిసుద్ధసీలా నామ ఛసు దేవలోకేసు యథారుచితే ఠానే నిబ్బత్తన్తి, ఝానలాభినో బ్రహ్మలోకే. మయం ఉపరిదేవలోకేపి బ్రహ్మలోకేపి నిబ్బత్తితుం నాసక్ఖిమ్హ. అమ్హాకం ఓవాదే ఠత్వా అయం ఇత్థికా ఉపరి నిబ్బత్తా, మయం భిక్ఖూ సమానా భగవతి బ్రహ్మచరియం చరిత్వా హీనే గన్ధబ్బకాయే నిబ్బత్తా. తేన నో అయం ఏవం నిగ్గణ్హాతీ’’తి ఞత్వా తస్స కథం సుణన్తాయేవ తేసు ద్వే జనా పఠమజ్ఝానసతిం పటిలభిత్వా ఝానం పాదకం కత్వా సఙ్ఖారే సమ్మసన్తా అనాగామిఫలేయేవ పతిట్ఠహింసు. అథ నేసం సో పరిత్తో కామావచరత్తభావో ధారేతుం నాసక్ఖి. తస్మా తావదేవ చవిత్వా బ్రహ్మపురోహితేసు నిబ్బత్తా. సో చ నేసం కాయో తత్థ ఠితానంయేవ నిబ్బత్తో. తేన వుత్తం – ‘‘తేసం, భన్తే, గోపకేన దేవపుత్తేన పటిచోదితానం ద్వే దేవా దిట్ఠేవ ధమ్మే సతిం పటిలభింసు కాయం బ్రహ్మపురోహిత’’న్తి.

తత్థ దిట్ఠేవ ధమ్మేతి తస్మిఞ్ఞేవ అత్తభావే ఝానసతిం పటిలభింసు. తత్థేవ ఠత్వా చుతా పన కాయం బ్రహ్మపురోహితం బ్రహ్మపురోహితసరీరం పటిలభింసూతి ఏవమత్థో దట్ఠబ్బో. ఏకో పన దేవోతి ఏకో దేవపుత్తో నికన్తిం ఛిన్దితుం అసక్కోన్తో కామే అజ్ఝవసి, తత్థేవ ఆవాసికో అహోసి.

౩౫౪. సఙ్ఘఞ్చుపట్ఠాసిన్తి సఙ్ఘఞ్చ ఉపట్ఠాసిం.

సుధమ్మతాయాతి ధమ్మస్స సున్దరభావేన. తిదివూపపన్నోతి తిదివే తిదసపురే ఉపపన్నో. గన్ధబ్బకాయూపగతే వసీనేతి గన్ధబ్బకాయం ఆవాసికో హుత్వా ఉపగతే. యే చ మయం పుబ్బే మనుస్సభూతాతి యే పుబ్బే మనుస్సభూతా మయం అన్నేన పానేన ఉపట్ఠహిమ్హాతి ఇమినా సద్ధిం యోజేత్వా అత్థో వేదితబ్బో.

పాదూపసఙ్గయ్హాతి పాదే ఉపసఙ్గయ్హ పాదధోవనపాదమక్ఖనానుప్పదానేన పూజేత్వా చేవ వన్దిత్వా చ. సకే నివేసనేతి అత్తనో ఘరే. ఇమస్సాపి పదస్స ఉపట్ఠహిమ్హాతి ఇమినావ సమ్బన్ధో.

పచ్చత్తం వేదితబ్బోతి అత్తనావ వేదితబ్బో. అరియాన సుభాసితానీతి తుమ్హేహి వుచ్చమానాని బుద్ధానం భగవన్తానం సుభాసితాని.

తుమ్హే పన సేట్ఠముపాసమానాతి ఉత్తమం బుద్ధం భగవన్తం ఉపాసమానా అనుత్తరే బుద్ధసాసనే వా. బ్రహ్మచరియన్తి సేట్ఠచరియం. భవతూపపత్తీతి భవన్తానం ఉపపత్తి.

అగారే వసతో మయ్హన్తి ఘరమజ్ఝే వసన్తస్స మయ్హం.

స్వజ్జాతి సో అజ్జ. గోతమసావకేనాతి ఇధ గోపకో గోతమసావకోతి వుత్తో. సమేచ్చాతి సమాగన్త్వా.

హన్ద వియాయామ బ్యాయామాతి హన్ద ఉయ్యమామ బ్యాయమామ. మా నో మయం పరపేస్సా అహుమ్హాతి నోతి నిపాతమత్తం, మా మయం పరస్స పేసనకారకావ అహుమ్హాతి అత్థో. గోతమసాసనానీతి ఇధ పకతియా పటివిద్ధం పఠమజ్ఝానమేవ గోతమసాసనానీతి వుత్తం, తం అనుస్సరం అనుస్సరిత్వాతి అత్థో.

చిత్తాని విరాజయిత్వాతి పఞ్చకామగుణికచిత్తాని విరాజయిత్వా. కామేసు ఆదీనవన్తి విక్ఖమ్భనవసేన పఠమజ్ఝానేన కామేసు ఆదీనవం అద్దసంసు, సముచ్ఛేదవసేన తతియమగ్గేన. కామసంయోజనబన్ధనానీతి కామసఞ్ఞోజనాని చ కామబన్ధనాని చ. పాపిమయోగానీతి పాపిమతో మారస్స యోగభూతాని, బన్ధనభూతానీతి అత్థో. దురచ్చయానీతి దురతిక్కమాని. సఇన్దా దేవా సపజాపతికాతి ఇన్దం జేట్ఠకం కత్వా ఉపవిట్ఠా సఇన్దా పజాపతిం దేవరాజానం జేట్ఠకం కత్వా ఉపవిట్ఠా సపజాపతికా. సభాయుపవిట్ఠాతి సభాయం ఉపవిట్ఠా, నిసిన్నాతి అత్థో.

వీరాతి సూరా. విరాగాతి వీతరాగా. విరజం కరోన్తాతి విరజం అనాగామిమగ్గం కరోన్తా ఉప్పాదేన్తా. నాగోవ సన్నాని గుణానీతి కామసఞ్ఞోజనబన్ధనాని ఛేత్వా దేవే తావతింసే అతిక్కమింసు. సంవేగజాతస్సాతి జాతసంవేగస్స సక్కస్స.

కామాభిభూతి దువిధానమ్పి కామానం అభిభూ. సతియా విహీనాతి ఝానసతివిరహితా.

తిణ్ణం తేసన్తి తేసు తీసు జనేసు. ఆవసినేత్థ ఏకోతి తత్థ హీనే కాయే ఏకోయేవ ఆవాసికో జాతో. సమ్బోధిపథానుసారినోతి అనాగామిమగ్గానుసారినో. దేవేపి హీళేన్తీతి ద్వే దేవలోకే హీళేన్తా అధోకరోన్తా ఉపచారప్పనాసమాధీహి సమాహితత్తా అత్తనో పాదపంసుం దేవతానం మత్థకే ఓకిరన్తా ఆకాసే ఉప్పతిత్వా గతాతి.

ఏతాదిసీ ధమ్మప్పకాసనేత్థాతి ఏత్థ సాసనే ఏవరూపా ధమ్మప్పకాసనా, యాయ సావకా ఏతేహి గుణేహి సమన్నాగతా హోన్తి. న తత్థ కిం కఙ్ఖతి కోచి సావకోతి కిం తత్థ తేసు సావకేసు కోచి ఏకసావకోపి బుద్ధాదీసు వా చాతుద్దిసభావే వా న కఙ్ఖతి ‘‘సబ్బదిసాసు అసజ్జమానో అగయ్హమానో విహరతీ’’తి. ఇదాని భగవతో వణ్ణం భణన్తో ‘‘నితిణ్ణఓఘం విచికిచ్ఛఛిన్నం, బుద్ధం నమస్సామ జినం జనిన్ద’’న్తి ఆహ. తత్థ విచికిచ్ఛఛిన్నన్తి ఛిన్నవిచికిచ్ఛం. జనిన్దన్తి సబ్బలోకుత్తమం.

యం తే ధమ్మన్తి యం తవ ధమ్మం. అజ్ఝగంసు తేతి తే దేవపుత్తా అధిగతా. కాయం బ్రహ్మపురోహితన్తి అమ్హాకం పస్సన్తానంయేవ బ్రహ్మపురోహితసరీరం. ఇదం వుత్తం హోతి – యం తవ ధమ్మం జానిత్వా తేసం తిణ్ణం జనానం తే ద్వే విసేసగూ అమ్హాకం పస్సన్తానంయేవ కాయం బ్రహ్మపురోహితం అధిగన్త్వా మగ్గఫలవిసేసం అజ్ఝగంసు, మయమ్పి తస్స ధమ్మస్స పత్తియా ఆగతమ్హాసి మారిసాతి. ఆగతమ్హసేతి సమ్పత్తమ్హ. కతావకాసా భగవతా, పఞ్హం పుచ్ఛేము మారిసాతి సచే నో భగవా ఓకాసం కరోతి, అథ భగవతా కతావకాసా హుత్వా పఞ్హం, మారిస, పుచ్ఛేయ్యామాతి అత్థో.