౨౪. అవిగతపచ్చయనిద్దేసవణ్ణనా
౨౪. అవిగతపచ్చయనిద్దేసే చత్తారో ఖన్ధాతిఆదీనం సబ్బాకారేన అత్థిపచ్చయనిద్దేసే వుత్తనయేనేవ అత్థో వేదితబ్బో. ఇమస్సపి హి పచ్చయస్స అత్థిపచ్చయేన సద్ధిం బ్యఞ్జనమత్తేయేవ నానత్తం, న అత్థేతి.
అవిగతపచ్చయనిద్దేసవణ్ణనా.
పచ్చయనిద్దేసపకిణ్ణకవినిచ్ఛయకథా
ఇదాని ఏవం ఉద్దేసనిద్దేసతో దస్సితేసు ఇమేసు చతువీసతియా పచ్చయేసు ఞాణచారస్స విసదభావత్థం అనేకధమ్మానం ఏకపచ్చయభావతో, ఏకధమ్మస్స అనేకపచ్చయభావతో, ఏకపచ్చయస్స అనేకపచ్చయభావతో, పచ్చయసభాగతో, పచ్చయవిసభాగతో, యుగళకతో, జనకాజనకతో, సబ్బట్ఠానికాసబ్బట్ఠానికతో, రూపం రూపస్సాతిఆదివికప్పతో, భవభేదతోతి ఇమేసం దసన్నం పదానం వసేన పకిణ్ణకవినిచ్ఛయో వేదితబ్బో. తత్థ అనేకధమ్మానం ఏకపచ్చయభావతోతి ఏతేసు హి ఠపేత్వా కమ్మపచ్చయం అవసేసేసు తేవీసతియా పచ్చయేసు అనేకధమ్మా ఏకతో పచ్చయా హోన్తి. కమ్మపచ్చయో పన ఏకో చేతనాధమ్మోయేవాతి ఏవం తావేత్థ అనేకధమ్మానం ఏకపచ్చయభావతో వినిచ్ఛయో వేదితబ్బో.
ఏకధమ్మస్స అనేకపచ్చయభావతోతి హేతుపచ్చయే తావ అమోహో ఏకో ధమ్మో. సో పురేజాతకమ్మాహారఝానపచ్చయోవ న హోతి, సేసానం వీసతియా పచ్చయానం వసేన పచ్చయో హోతి. అలోభాదోసా ఇన్ద్రియమగ్గపచ్చయాపి న హోన్తి, సేసానం అట్ఠారసన్నం పచ్చయానం వసేన పచ్చయా హోన్తి. లోభమోహా విపాకపచ్చయాపి న హోన్తి, సేసానం సత్తరసన్నం పచ్చయానం వసేన పచ్చయా హోన్తి. దోసో అధిపతిపచ్చయోపి న హోతి, సేసానం సోళసన్నం పచ్చయానం వసేన పచ్చయో హోతి. ఆరమ్మణపచ్చయే రూపాయతనం చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయా ఆరమ్మణపురేజాతఅత్థిఅవిగతవసేన చతుధా పచ్చయో; తథా మనోధాతుయా అహేతుకమనోవిఞ్ఞాణధాతుయా చ. సహేతుకాయ పన ఆరమ్మణాధిపతిఆరమ్మణూపనిస్సయవసేనాపి పచ్చయో హోతి. ఇమినా నయేన సబ్బేసం ఆరమ్మణపచ్చయధమ్మానం అనేకపచ్చయభావో వేదితబ్బో.
అధిపతిపచ్చయే ఆరమ్మణాధిపతినో ఆరమ్మణపచ్చయే వుత్తనయేనేవ అనేకపచ్చయభావో వేదితబ్బో. సహజాతాధిపతీసు వీమంసా అమోహహేతు వియ వీసతిధా పచ్చయో హోతి. ఛన్దో హేతుపురేజాతకమ్మఆహారఇన్ద్రియఝానమగ్గపచ్చయో న హోతి, సేసానం సత్తరసన్నం పచ్చయానం వసేన పచ్చయో హోతి. చిత్తం హేతుపురేజాతకమ్మఝానమగ్గపచ్చయో న హోతి, సేసానం ఏకూనవీసతియా పచ్చయానం వసేన పచ్చయో హోతి. వీరియం హేతుపురేజాతకమ్మాహారఝానపచ్చయో న హోతి, సేసానం ఏకూనవీసతియా వసేన పచ్చయో హోతి.
అనన్తరపచ్చయే ‘‘చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతూ’’తిఆదినా నయేన వుత్తేసు చతూసు ఖన్ధేసు వేదనాక్ఖన్ధో హేతుపురేజాతకమ్మాహారమగ్గపచ్చయో న హోతి, సేసానం ఏకూనవీసతియా వసేన పచ్చయో హోతి. సఞ్ఞాక్ఖన్ధో ఇన్ద్రియఝానపచ్చయోపి న హోతి, సేసానం సత్తరసన్నం వసేన పచ్చయో హోతి. సఙ్ఖారక్ఖన్ధే హేతూ హేతుపచ్చయే వుత్తనయేన, ఛన్దవీరియాని అధిపతిపచ్చయే వుత్తనయేనేవ పచ్చయా హోన్తి. ఫస్సో హేతుపురేజాతకమ్మఇన్ద్రియఝానమగ్గపచ్చయో న హోతి, సేసానం అట్ఠారసన్నం వసేన పచ్చయో హోతి. చేతనా హేతుపురేజాతఇన్ద్రియఝానమగ్గపచ్చయో న హోతి. సేసానం ఏకూనవీసతియా వసేన పచ్చయో హోతి. వితక్కో హేతుపురేజాతకమ్మాహారిన్ద్రియపచ్చయో న హోతి, సేసానం ఏకూనవీసతియా వసేన పచ్చయో హోతి. విచారో మగ్గపచ్చయోపి న హోతి, సేసానం అట్ఠారసన్నం వసేన పచ్చయో హోతి. పీతి తేసఞ్ఞేవ వసేన పచ్చయో హోతి. చిత్తేకగ్గతా హేతుపురేజాతకమ్మాహారపచ్చయో న హోతి, సేసానం వీసతియా వసేన పచ్చయో హోతి. సద్ధా హేతుపురేజాతకమ్మాహారఝానమగ్గపచ్చయో న హోతి, సేసానం అట్ఠారసన్నం వసేన పచ్చయో హోతి. సతి తేహి చేవ మగ్గపచ్చయేన చాతి ఏకూనవీసతియా వసేన పచ్చయో హోతి. జీవితిన్ద్రియం సద్ధాయ వుత్తానం అట్ఠారసన్నం వసేన పచ్చయో హోతి. హిరోత్తప్పం తతో ఇన్ద్రియపచ్చయం అపనేత్వా సేసానం సత్తరసన్నం వసేన పచ్చయో హోతి. తథా కాయపస్సద్ధాదీని యుగళకాని, యేవాపనకేసు అధిమోక్ఖమనసికారతత్రమజ్ఝత్తతా కరుణాముదితా చ. విరతియో పన తేహి చేవ మగ్గపచ్చయేన చాతి అట్ఠారసధా పచ్చయా హోన్తి. మిచ్ఛాదిట్ఠి తతో విపాకపచ్చయం అపనేత్వా సత్తరసధా, మిచ్ఛావాచాకమ్మన్తాజీవా తేహి చేవ కమ్మాహారపచ్చయేహి చాతి ఏకూనవీసతిధా. అహిరికం అనోత్తప్పం మానో థినం మిద్ధం ఉద్ధచ్చన్తి ఇమే హేతుపురేజాతకమ్మవిపాకాహారిన్ద్రియఝానమగ్గపచ్చయా న హోన్తి, సేసానం పన సోళసన్నం పచ్చయానం వసేన పచ్చయా హోన్తి. విచికిచ్ఛాఇస్సామచ్ఛరియకుక్కుచ్చాని తతో అధిపతిపచ్చయం అపనేత్వా పన్నరసధా విఞ్ఞాణక్ఖన్ధస్స. అధిపతిపచ్చయే వుత్తనయేనేవ అనేకపచ్చయభావో వేదితబ్బో. సమనన్తరపచ్చయేపి ఏసేవ నయో.
సహజాతపచ్చయే చతూసు తావ ఖన్ధేసు ఏకేకస్స ధమ్మస్స అనేకపచ్చయభావో వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బో. చత్తారి మహాభూతాని ఆరమ్మణఆరమ్మణాధిపతిసహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయఉపనిస్సయపురేజాతఅత్థిఅవిగతవసేన నవధా పచ్చయా హోన్తి. హదయవత్థు తేసఞ్చేవ విప్పయుత్తస్స చ వసేన దసధా పచ్చయో హోతి. అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయే అపుబ్బం నత్థి. నిస్సయపచ్చయే చక్ఖాయతనాదీని ఆరమ్మణఆరమ్మణాధిపతినిస్సయఉపనిస్సయపురేజాతఇన్ద్రియవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతవసేన నవధా పచ్చయా హోన్తి. ఉపనిస్సయే అపుబ్బం నత్థి. పురేజాతపచ్చయే రూపసద్దగన్ధరసాయతనాని ఆరమ్మణఆరమ్మణాధిపతిఉపనిస్సయపురేజాతఅత్థిఅవిగతవసేన ఛధా పచ్చయా హోన్తి. ఏత్తకమేవేత్థ అపుబ్బం. పచ్ఛాజాతాదీసు అపుబ్బం నత్థి. ఆహారపచ్చయే కబళీకారాహారో ఆరమ్మణఆరమ్మణాధిపతిఉపనిస్సయఆహారఅత్థిఅవిగతవసేన ఛధా పచ్చయో హోతి. ఇన్ద్రియాదీసు అపుబ్బం నత్థి. ఏవమేత్థ ఏకధమ్మస్స అనేకపచ్చయభావతోపి విఞ్ఞాతబ్బో వినిచ్ఛయో.
ఏకపచ్చయస్స అనేకపచ్చయభావతోతి హేతుపచ్చయాదీసు యస్స కస్సచి ఏకస్స పచ్చయస్స యేనాకారేన యేనత్థేన యో పచ్చయుప్పన్నానం పచ్చయో హోతి, తం ఆకారం తం అత్థం అవిజహిత్వావ అఞ్ఞేహిపి యేహాకారేహి యేహి అత్థేహి సో తస్మిఞ్ఞేవ ఖణే తేసం ధమ్మానం అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి, తతో అనేకపచ్చయభావతో తస్స వినిచ్ఛయో వేదితబ్బోతి అత్థో. సేయ్యథిదం – అమోహో హేతుపచ్చయో, సో హేతుపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ అధిపతిసహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయవిపాకఇన్ద్రియమగ్గసమ్పయుత్తవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి ఏకాదసహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. అలోభాదోసా తతో అధిపతిఇన్ద్రియమగ్గపచ్చయే తయో అపనేత్వా సేసానం వసేన అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛన్తి. ఇదం విపాకహేతూసుయేవ లబ్భతి, కుసలకిరియేసు పన విపాకపచ్చయతా పరిహాయతి. లోభదోసమోహా తే తయో విపాకఞ్చాతి చత్తారో అపనేత్వా సేసానం వసేన అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛన్తి.
ఆరమ్మణపచ్చయో తం ఆరమ్మణపచ్చయత్తం అవిజహన్తంయేవ ఆరమ్మణాధిపతినిస్సయఉపనిస్సయపురేజాతవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి సత్తహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. అయమేత్థ ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదో, అరూపధమ్మానం పన అతీతానాగతానం వా రూపధమ్మానం ఆరమ్మణపచ్చయభావే సతి ఆరమ్మణాధిపతిఆరమ్మణూపనిస్సయమత్తఞ్ఞేవ ఉత్తరి లబ్భతి. అధిపతిపచ్చయే వీమంసా అమోహసదిసా. ఛన్దో అధిపతిపచ్చయో అధిపతిపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ సహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయవిపాకసమ్పయుత్తవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి అట్ఠహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. వీరియం తేసఞ్చేవ ఇన్ద్రియమగ్గపచ్చయానఞ్చాతి ఇమేసం వసేన అపరేహిపి దసహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. చిత్తం తతో మగ్గపచ్చయం అపనేత్వా ఆహారపచ్చయం పక్ఖిపిత్వా ఇమేసం వసేన అధిపతిపచ్చయతో ఉత్తరి దసహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. ఆరమ్మణాధిపతినో పన హేట్ఠా ఆరమ్మణపచ్చయే వుత్తనయేనేవ అనేకపచ్చయభావో వేదితబ్బో.
అనన్తరసమనన్తరపచ్చయా అనన్తరసమనన్తరపచ్చయత్తం అవిజహన్తావ ఉపనిస్సయకమ్మఆసేవననత్థివిగతానం వసేన అపరేహిపి పఞ్చహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛన్తి. అరియమగ్గచేతనాయేవ చేత్థ కమ్మపచ్చయతం లభతి, న సేసధమ్మా. సహజాతపచ్చయో సహజాతపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ హేతుఅధిపతిఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయకమ్మవిపాకఆహారఇన్ద్రియఝానమగ్గసమ్పయుత్తవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహి చుద్దసహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. అయమ్పి ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదో వత్థుసహజాతాదీనం పన వసేనేత్థ హేతుపచ్చయాదీనం అభావోపి వేదితబ్బో. అఞ్ఞమఞ్ఞపచ్చయేపి ఏసేవ నయో.
నిస్సయపచ్చయో నిస్సయపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ చతువీసతియా పచ్చయేసు అత్తనో నిస్సయపచ్చయత్తఞ్చేవ అనన్తరసమనన్తరపచ్ఛాజాతఆసేవననత్థివిగతపచ్చయే చ ఛ అపనేత్వా సేసానం వసేన అపరేహిపి సత్తరసహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. అయమ్పి ఉక్కట్ఠపరిచ్ఛేదోవ వత్థునిస్సయాదీనం పన వసేనేత్థ హేతుపచ్చయాదీనం ఆభావోపి వేదితబ్బో.
ఉపనిస్సయపచ్చయే ఆరమ్మణూపనిస్సయో ఆరమ్మణాధిపతిసదిసో. అనన్తరూపనిస్సయో అనన్తరూపనిస్సయపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ అనన్తరసమనన్తరకమ్మఆసేవననత్థివిగతానం వసేన అపరేహిపి ఛహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. అరియమగ్గచేతనాయేవ చేత్థ కమ్మపచ్చయతం లభతి, న సేసధమ్మా. పకతూపనిస్సయో పకతూపనిస్సయోవ. పురేజాతపచ్చయో అత్తనో పురేజాతపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ ఆరమ్మణఆరమ్మణాధిపతినిస్సయఉపనిస్సయఇన్ద్రియవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి అట్ఠహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. అయమ్పి ఉక్కట్ఠనిద్దేసోవ ఆరమ్మణపురేజాతే పనేత్థ నిస్సయఇన్ద్రియవిప్పయుత్తపచ్చయతా న లబ్భతి. ఇతో ఉత్తరిపి లబ్భమానాలబ్భమానం వేదితబ్బం. పచ్ఛాజాతపచ్చయో అత్తనో పచ్ఛాజాతపచ్చయభావం అవిజహన్తోవ విప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి తీహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. ఆసేవనపచ్చయో ఆసేవనపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ అనన్తరసమనన్తరఉపనిస్సయనత్థివిగతానం వసేన అపరేహిపి పఞ్చహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి.
కమ్మపచ్చయో కమ్మపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ ఏకక్ఖణికో తావ సహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయవిపాకఆహారసమ్పయుత్తవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి నవహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. నానాక్ఖణికో ఉపనిస్సయఅనన్తరసమనన్తరనత్థివిగతానం వసేన అపరేహిపి పఞ్చహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. విపాకపచ్చయో విపాకపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ హేతుఅధిపతిసహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయకమ్మఆహారఇన్ద్రియఝానమగ్గసమ్పయుత్తవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి చుద్దసహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. ఆహారపచ్చయే కబళీకారో ఆహారో ఆహారపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ అత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి ద్వీహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. సేసా తయో ఆహారపచ్చయత్తం అవిజహన్తావ యథానురూపం అధిపతిసహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయకమ్మవిపాకఇన్ద్రియసమ్పయుత్తవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి ఏకాదసహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛన్తి.
ఇన్ద్రియపచ్చయే రూపినో పఞ్చిన్ద్రియా ఇన్ద్రియపచ్చయత్తం అవిజహన్తావ నిస్సయపురేజాతవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి పఞ్చహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛన్తి. రూపజీవితిన్ద్రియమ్పి ఇన్ద్రియపచ్చయత్తం అవిజహన్తఞ్ఞేవ అత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి ద్వీహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. అరూపినో ఇన్ద్రియానిపి యథానురూపం ఇన్ద్రియపచ్చయత్తం అవిజహన్తానేవ హేతుఅధిపతిసహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయవిపాకఆహారఝానమగ్గసమ్పయుత్తవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి తేరసహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛన్తి. ఝానపచ్చయో ఝానపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ యథానురూపం సహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయవిపాకఇన్ద్రియమగ్గసమ్పయుత్తవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి దసహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. మగ్గపచ్చయో మగ్గపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ యథానురూపం ఝానపచ్చయే వుత్తానం దసన్నం హేతుఅధిపతీనఞ్చాతి ఇమేసం వసేన అపరేహిపి ద్వాదసహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి.
సమ్పయుత్తపచ్చయో సమ్పయుత్తపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ యథానురూపం హేతుఅధిపతిసహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయకమ్మవిపాకఆహారఇన్ద్రియఝానమగ్గఅత్థిఅవిగతానం వసేన అపరేహిపి తేరసహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. విప్పయుత్తపచ్చయో విప్పయుత్తపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ అనన్తరసమనన్తరఆసేవనసమ్పయుత్తనత్థివిగతసఙ్ఖాతే ఛ పచ్చయే అపనేత్వా సేసానం వసేన యథానురూపం అపరేహిపి సత్తరసహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. తత్థ రూపస్స చ అరూపస్స చ పచ్చయవిభాగో వేదితబ్బో. అత్థిపచ్చయో అత్థిపచ్చయత్తం అవిజహన్తోవ అనన్తరసమనన్తరఆసేవననత్థివిగతసఙ్ఖాతే పఞ్చ పచ్చయే అపనేత్వా సేసానం వసేన యథానురూపం అపరేహి అట్ఠారసహాకారేహి అనేకపచ్చయభావం గచ్ఛతి. నత్థిపచ్చయవిగతపచ్చయా అనన్తరపచ్చయసదిసా. అవిగతపచ్చయో అత్థిపచ్చయసదిసోయేవాతి ఏవమేత్థ ఏకపచ్చయస్స అనేకపచ్చయభావతోపి విఞ్ఞాతబ్బో వినిచ్ఛయో.
పచ్చయసభాగతోతి ఏతేసు హి చతువీసతియా పచ్చయేసు అనన్తరసమనన్తరఅనన్తరూపనిస్సయఆసేవననత్థివిగతా సభాగా, తథా ఆరమ్మణఆరమ్మణాధిపతిఆరమ్మణూపనిస్సయాతి ఇమినా ఉపాయేనేత్థ పచ్చయసభాగతోపి విఞ్ఞాతబ్బో వినిచ్ఛయో.
పచ్చయవిసభాగతోతి పురేజాతపచ్చయో పనేత్థ పచ్ఛాజాతపచ్చయేన విసభాగో, తథా సమ్పయుత్తపచ్చయో విప్పయుత్తపచ్చయేన, అత్థిపచ్చయో నత్థిపచ్చయేన, విగతపచ్చయో అవిగతపచ్చయేనాతి ఇమినా ఉపాయేనేత్థ పచ్చయవిసభాగతోపి విఞ్ఞాతబ్బో వినిచ్ఛయో.
యుగళకతోతి ఏతేసు చ అత్థసరిక్ఖతాయ, సద్దసరిక్ఖతాయ, కాలపటిపక్ఖతాయ, హేతుఫలతాయ, అఞ్ఞమఞ్ఞపటిపక్ఖతాయాతి ఇమేహి కారణేహి యుగళకతో విఞ్ఞాతబ్బో వినిచ్ఛయో. అనన్తరసమనన్తరా హి అత్థసరిక్ఖతాయ ఏకం యుగళకం నామ; నిస్సయూపనిస్సయా సద్దసరిక్ఖతాయ, పురేజాతపచ్ఛాజాతా కాలపటిపక్ఖతాయ, కమ్మపచ్చయవిపాకపచ్చయా హేతుఫలతాయ, సమ్పయుత్తవిప్పయుత్తపచ్చయా అఞ్ఞమఞ్ఞపటిపక్ఖతాయ ఏకం యుగళకం నామ, తథా అత్థినత్థిపచ్చయా, విగతావిగతపచ్చయా చాతి ఏవమేత్థ యుగళకతోపి విఞ్ఞాతబ్బో వినిచ్ఛయో. జనకాజనకతోతి ఏతేసు చ అనన్తరసమనన్తరానన్తరూపనిస్సయపకతూపనిస్సయాసేవనపచ్చయా నానాక్ఖణికో, కమ్మపచ్చయో, నత్థివిగతపచ్చయాతి ఇమే పచ్చయా జనకాయేవ, న అజనకా. పచ్ఛాజాతపచ్చయో కేవలం ఉపత్థమ్భకోయేవ, న జనకో. సేసా జనకా చ అజనకా చ ఉపత్థమ్భకా చాతి అత్థో. ఏవమేత్థ జనకాజనకతోపి విఞ్ఞాతబ్బో వినిచ్ఛయో.
సబ్బట్ఠానికాసబ్బట్ఠానికతోతి ఏతేసు చ సహజాతనిస్సయఅత్థిఅవిగతపచ్చయా సబ్బట్ఠానికా నామ, సబ్బేసం సఙ్ఖతానం రూపారూపధమ్మానం ఠానభూతా కారణభూతాతి అత్థో. ఏతేహి వినా ఉప్పజ్జమానో ఏకధమ్మోపి నత్థీతి. ఆరమ్మణఆరమ్మణాధిపతిఅనన్తరసమనన్తరానన్తరూపనిస్సయపకతూపనిస్సయాసేవనసమ్పయుత్తనత్థివిగతపచ్చయా అసబ్బట్ఠానికా నామ. న సబ్బేసం రూపారూపధమ్మానం ఠానభూతా, అరూపక్ఖన్ధానఞ్ఞేవ పన ఠానభూతా కారణభూతాతి అత్థో. అరూపధమ్మాయేవ హి ఏతేహి ఉప్పజ్జన్తి, న రూపధమ్మా. పురేజాతపచ్ఛాజాతాపి అసబ్బట్ఠానికా అరూపరూపానఞ్ఞేవ యథాక్కమేన పచ్చయభావతో. వుత్తావసేసాపి ఏకచ్చానం రూపారూపధమ్మానం ఉప్పత్తిహేతుతో న సబ్బట్ఠానికాతి ఏవమేత్థ సబ్బట్ఠానికా సబ్బట్ఠానికతోపి విఞ్ఞాతబ్బో వినిచ్ఛయో.
రూపం రూపస్సాతిఆదివికప్పతోతి ఏతేసు చ చతువీసతియా పచ్చయేసు ఏకపచ్చయోపి ఏకన్తేన రూపమేవ హుత్వా రూపస్సేవ పచ్చయో నామ నత్థి, ఏకన్తేన పన రూపం హుత్వా అరూపస్సేవ పచ్చయో నామ అత్థి. కతరో పనేసోతి? పురేజాతపచ్చయో. పురేజాతపచ్చయో హి ఏకన్తేన రూపమేవ హుత్వా అరూపస్సేవ పచ్చయో హోతి. ఏకన్తేన రూపమేవ హుత్వా రూపారూపస్సేవ పచ్చయో నామాతిపి నత్థి, ఏకన్తేన పన అరూపం హుత్వా అరూపస్సేవ పచ్చయో నామ అత్థి. కతరో పనేసోతి? అనన్తరసమనన్తరఆసేవనసమ్పయుత్తనత్థివిగతవసేన ఛబ్బిధో. సో హి సబ్బోపి ఏకన్తేన అరూపమేవ హుత్వా అరూపస్సేవ పచ్చయో హోతి. ఏకన్తేన అరూపమేవ హుత్వాపి ఏకన్తేన రూపస్సేవ పచ్చయో నామాతిపి అత్థి. కతరో పనేసోతి? పచ్ఛాజాతపచ్చయో. సో హి ఏకన్తేన అరూపం హుత్వా రూపస్సేవ పచ్చయో హోతి; ఏకన్తేన పన అరూపధమ్మోవ హుత్వా రూపారూపానం పచ్చయోపి అత్థి. కతరో పనేసోతి? హేతుకమ్మవిపాకఝానమగ్గవసేన పఞ్చవిధో. సో హి సబ్బోపి ఏకన్తేన అరూపమేవ హుత్వా రూపధమ్మానం అరూపధమ్మానమ్పి పచ్చయో హోతి. ఏకన్తేన పన రూపారూపమేవ హుత్వా రూపస్సేవ పచ్చయో నామాతిపి నత్థి, అరూపస్సేవ పన హోతి. కతరో పనేసోతి? ఆరమ్మణపచ్చయో చేవ ఉపనిస్సయపచ్చయో చ. ఇదఞ్హి ద్వయం ఏకన్తేన రూపారూపమేవ హుత్వా అరూపస్సేవ పచ్చయో హోతి. ఏకన్తేన రూపారూపమేవ హుత్వా పన రూపారూపస్సేవ పచ్చయో నామాతిపి అత్థి. కతరో పనేసోతి? అధిపతిసహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయఆహారఇన్ద్రియవిప్పయుత్తఅత్థిఅవిగతవసేన నవవిధో. సో హి సబ్బోపి ఏకన్తేన రూపారూపమేవ హుత్వా రూపారూపస్సేవ పచ్చయో హోతీతి ఏవమేత్థ రూపం రూపస్సాతిఆదివికప్పతోపి విఞ్ఞాతబ్బో వినిచ్ఛయో.
భవభేదతోతి ఇమేసు పన చతువీసతియా పచ్చయేసు పఞ్చవోకారభవే తావ న కోచి పచ్చయో న లబ్భతి నామ. చతువోకారభవే పన తయో పురేజాతపచ్ఛాజాతవిప్పయుత్తపచ్చయే అపనేత్వా సేసా ఏకవీసతిమేవ లబ్భన్తి. ఏకవోకారభవే సహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయకమ్మఇన్ద్రియఅత్థిఅవిగతవసేన సత్తేవ లబ్భన్తి. బాహిరే పన అనిన్ద్రియబద్ధరూపే సహజాతఅఞ్ఞమఞ్ఞనిస్సయఅత్థిఅవిగతవసేన పఞ్చేవ లబ్భన్తీతి ఏవమేత్థ భవభేదతోపి విఞ్ఞాతబ్బో వినిచ్ఛయోతి.
పచ్చయనిద్దేసవారవణ్ణనా నిట్ఠితా.