౨. ఆరమ్మణపచ్చయనిద్దేసవణ్ణనా

౨. ఆరమ్మణపచ్చయనిద్దేసే రూపాయతనన్తి రూపసఙ్ఖాతం ఆయతనం. సేసేసుపి ఏసేవ నయో. చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయాతి చక్ఖువిఞ్ఞాణసఙ్ఖాతాయ ధాతుయా. సేసపదేసుపి ఏసేవ నయో. తంసమ్పయుత్తకానన్తి తాయ చక్ఖువిఞ్ఞాణధాతుయా సమ్పయుత్తకానం తిణ్ణం ఖన్ధానం, సబ్బేసమ్పి చక్ఖుపసాదవత్థుకానం చతున్నం ఖన్ధానం రూపాయతనం ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయోతి అత్థో. ఇతో పరేసుపి ఏసేవ నయో. మనోధాతుయాతి ససమ్పయుత్తధమ్మాయ తివిధాయపి మనోధాతుయా రూపాయతనాదీని పఞ్చ ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయో, నో చ ఖో ఏకక్ఖణే. సబ్బే ధమ్మాతి ఏతాని చ రూపాయతనాదీని పఞ్చ అవసేసా చ సబ్బేపి ఞేయ్యధమ్మా ఇమా ఛ ధాతుయో ఠపేత్వా సేసాయ ససమ్పయుత్తధమ్మాయ మనోవిఞ్ఞాణధాతుయా ఆరమ్మణపచ్చయేన పచ్చయోతి అత్థో. యం యం ధమ్మం ఆరబ్భాతి ఇమినా యే ఏతే ఏతాసం సత్తన్నం విఞ్ఞాణధాతూనం ఆరమ్మణధమ్మా వుత్తా, తే తాసం ధాతూనం ఆరమ్మణం కత్వా ఉప్పజ్జనక్ఖణేయేవ ఆరమ్మణపచ్చయో హోన్తీతి దీపేతి. ఏవం హోన్తాపి చ న ఏకతో హోన్తి, యం యం ఆరబ్భ యే యే ఉప్పజ్జన్తి, తేసం తేసం తే తే విసుం విసుం ఆరమ్మణపచ్చయో హోన్తీతిపి దీపేతి. ఉప్పజ్జన్తీతి ఇదం యథా నజ్జో సన్దన్తి, పబ్బతా తిట్ఠన్తీతి సబ్బకాలసఙ్గహవసేన, ఏవం వుత్తన్తి వేదితబ్బం. తేన యేపి ఆరబ్భ యే ఉప్పజ్జింసు, యేపి ఉప్పజ్జిస్సన్తి, తే సబ్బే ఆరమ్మణపచ్చయేనేవ ఉప్పజ్జింసు చ ఉప్పజ్జిస్సన్తి చాతి సిద్ధం హోతి. చిత్తచేతసికా ధమ్మాతి ఇదం ‘‘యే యే ధమ్మా’’తి వుత్తానం సరూపతో నిదస్సనం. తే తే ధమ్మాతి తే తే ఆరమ్మణధమ్మా. తేసం తేసన్తి తేసం తేసం చిత్తచేతసికధమ్మానం. అయం తావేత్థ పాళివణ్ణనా.

ఇదం పన ఆరమ్మణం నామ రూపారమ్మణం సద్దగన్ధరసఫోట్ఠబ్బధమ్మారమ్మణన్తి కోట్ఠాసతో ఛబ్బిధం హోతి. తత్థ ఠపేత్వా పఞ్ఞత్తిం అవసేసం భూమితో కామావచరం…పే… అపరియాపన్నన్తి చతుబ్బిధం హోతి. తత్థ కామావచరం కుసలాకుసలవిపాకకిరియరూపభేదతో పఞ్చవిధం; రూపావచరం కుసలవిపాకకిరియతో తివిధం, తథా అరూపావచరం, అపరియాపన్నం కుసలవిపాకనిబ్బానవసేన తివిధం హోతి. సబ్బమేవ వా ఏతం కుసలాకుసలవిపాకకిరియరూపనిబ్బానపఞ్ఞత్తిభేదతో సత్తవిధం హోతి. తత్థ కుసలం భూమిభేదతో చతుబ్బిధం హోతి, అకుసలం కామావచరమేవ, విపాకం చతుభూమకం, కిరియం తిభూమకం, రూపం ఏకభూమకం కామావచరమేవ, నిబ్బానమ్పి ఏకభూమకం అపరియాపన్నమేవ, పఞ్ఞత్తి భూమివినిముత్తాతి ఏవమేత్థ నానప్పకారభేదతో విఞ్ఞాతబ్బో వినిచ్ఛయో.

ఏవం భిన్నే పనేతస్మిం ఆరమ్మణే కామావచరకుసలారమ్మణం కామావచరకుసలస్స, రూపావచరకుసలస్స, అకుసలస్స, కామావచరవిపాకస్స, కామావచరకిరియస్స, రూపావచరకిరియస్స చాతి ఇమేసం ఛన్నం రాసీనం ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి. రూపావచరకుసలారమ్మణం తేసు ఛసు రాసీసు కామావచరవిపాకవజ్జానం పఞ్చన్నం రాసీనం ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి. అరూపావచరకుసలారమ్మణం కామావచరకుసలస్స, రూపావచరకుసలస్స, అరూపావచరకుసలస్స, అకుసలస్స, అరూపావరచరవిపాకస్స, కామావచరకిరియస్స, రూపావచరకిరియస్స, అరూపావచరకిరియస్స చాతి ఇమేసం అట్ఠన్నం రాసీనం ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి. అపరియాపన్నకుసలారమ్మణం కామావచరరూపావచరతో కుసలకిరియానమేవ ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి. అకుసలారమ్మణం కామావచరరూపావచరకుసలస్స, అకుసలస్స, కామావచరవిపాకస్స, కామావచరరూపావచరకిరియస్స చాతి ఇమేసం ఛన్నం రాసీనం ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి.

కామావచరవిపాకారమ్మణం కామావచరరూపావచరకుసలస్స, అకుసలస్స, కామావచరవిపాకస్స, కామావచరరూపావచరకిరియస్స చాతి ఇమేసం ఛన్నం రాసీనం ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి. రూపావచరవిపాకారమ్మణం కామావచరరూపావచరకుసలస్స, అకుసలస్స, కామావచరరూపావచరకిరియస్స చాతి ఇమేసం పఞ్చన్నం రాసీనం ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి. అరూపావచరవిపాకారమ్మణమ్పి ఇమేసంయేవ పఞ్చన్నం రాసీనం ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి. అపరియాపన్నవిపాకారమ్మణం కామావచరరూపావచరకుసలకిరియానఞ్ఞేవ ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి.

కామావచరకిరియారమ్మణం కామావచరరూపావచరకుసలస్స, అకుసలస్స, కామావచరవిపాకస్స, కామావచరరూపావచరకిరియస్స చాతి ఇమేసం ఛన్నం రాసీనం ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి. రూపావచరకిరియారమ్మణం ఇమేసు ఛసు రాసీసు కామావచరవిపాకవజ్జానం పఞ్చన్నం రాసీనం ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి. అరూపావచరకిరియారమ్మణం తేసం పఞ్చన్నం అరూపావచరకిరియస్స చాతి ఇమేసం ఛన్నం రాసీనం ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి. చతుసముట్ఠానం రూపక్ఖన్ధసఙ్ఖాతం రూపారమ్మణం కామావచరరూపావచరకుసలస్స అకుసలస్స కామావచరవిపాకస్స కామావచరరూపావచరకిరియస్స చాతి ఇమేసం ఛన్నం రాసీనం ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి. నిబ్బానారమ్మణం కామావచరరూపావచరకుసలస్స, అపరియాపన్నతో కుసలవిపాకస్స, కామావచరరూపావచరకిరియస్స చాతి ఇమేసం ఛన్నం రాసీనం ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి. రూపావచరకుసలకిరియానం కేచి నిచ్ఛన్తి, తం యుత్తితో ఉపధారేతబ్బం. నానప్పకారకం పన పఞ్ఞత్తిఆరమ్మణం తేభూమకకుసలస్స, అకుసలస్స, రూపావచరవిపాకస్స, అరూపావచరవిపాకస్స, తేభూమకకిరియస్స చాతి ఇమేసం నవన్నం రాసీనం ఆరమ్మణపచ్చయో హోతి. తత్థ యం యం ఆరమ్మణం యేసం యేసం పచ్చయో, తే తే తంతంపచ్చయుప్పన్నా నామ హోన్తీతి ఏవమేత్థ పచ్చయుప్పన్నతోపి విఞ్ఞాతబ్బో వినిచ్ఛయోతి.

ఆరమ్మణపచ్చయనిద్దేసవణ్ణనా.