౧. పణ్ణత్తిఉద్దేసవారవణ్ణనా

౧-౯. ఇదాని మూలయమకే దేసితేయేవ కుసలాదిధమ్మే ఆయతనవసేనాపి సఙ్గణ్హిత్వా ఖన్ధయమకానన్తరం దేసితస్స ఆయతనయమకస్స వణ్ణనా హోతి. తత్థ ఖన్ధయమకే వుత్తనయేనేవ పాళివవత్థానం వేదితబ్బం. యథేవ హి తత్థ పణ్ణత్తివారో, పవత్తివారో, పరిఞ్ఞావారోతి తయో మహావారా హోన్తి, తథా ఇధాపి. వచనత్థోపి నేసం తత్థ వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బో. ఇధాపి చ పణ్ణత్తివారో ఉద్దేసనిద్దేసవసేన ద్విధా వవత్థితో. ఇతరే నిద్దేసవసేనేవ. ‘తత్థ ద్వాదసాయతనానీ’తి పదం ఆదిం కత్వా యావ నాయతనా న మనోతి, తావ పణ్ణత్తివారస్స ఉద్దేసవారో వేదితబ్బో. తత్థ ద్వాదసాయతనానీతి అయం యమకవసేన పుచ్ఛితబ్బానం ఆయతనానం ఉద్దేసో. చక్ఖాయతనం…పే… ధమ్మాయతనన్తి తేసఞ్ఞేవ పభేదతో నామవవత్థానం. యమకవసేన పుచ్ఛాసుఖత్థఞ్చేత్థ పఠమం పటిపాటియా అజ్ఝత్తరూపాయతనాని వుత్తాని. పచ్ఛా బాహిరరూపాయతనాని. పరియోసానే మనాయతనధమ్మాయతనాని.

యథా పన హేట్ఠా ఖన్ధవసేన, ఏవమిధ ఇమేసం ఆయతనానం వసేన పదసోధనవారో, పదసోధనమూలచక్కవారో, సుద్ధాయతనవారో, సుద్ధాయతనమూలచక్కవారోతి, చత్తారోవ నయవారా హోన్తి. ఏకేకో చేత్థ అనులోమపటిలోమవసేన దువిధోయేవ. తేసమత్థో తత్థ వుత్తనయేనేవ వేదితబ్బో. యథా పన ఖన్ధయమకే పదసోధనవారస్స అనులోమవారే ‘రూపం రూపక్ఖన్ధో, రూపక్ఖన్ధో రూప’న్తిఆదీని పఞ్చ యమకాని, తథా ఇధ ‘చక్ఖు, చక్ఖాయతనం; చక్ఖాయతనం; చక్ఖూ’తిఆదీని ద్వాదస. పటిలోమవారేపి ‘న చక్ఖు, న చక్ఖాయతనం; న చక్ఖాయతనం, న చక్ఖూ’తిఆదీని ద్వాదస, పదసోధనమూలచక్కవారస్స పనేత్థ అనులోమవారే ఏకేకాయతనమూలకాని ఏకాదస ఏకాదస కత్వా ద్వత్తింససతం యమకాని. పటిలోమవారేపి ద్వత్తింససతమేవ. సుద్ధాయతనవారస్సాపి అనులోమవారే ద్వాదస, పటిలోమవారే ద్వాదస, సుద్ధాయతనమూలచక్కవారస్సాపి అనులోమవారే ఏకేకాయతనమూలకాని ఏకాదస ఏకాదస కత్వా ద్వత్తింససతం యమకాని. పటిలోమవారేపి ద్వత్తింససతమేవాతి ఏవమిధ ఛసత్తతాధికేహి పఞ్చహి యమకసతేహి, ద్విపఞ్ఞాసాధికేహి ఏకాదసహి పుచ్ఛాసతేహి, చతురాధికేహి తేవీసాయ అత్థసతేహి చ పటిమణ్డితో పణ్ణత్తివారస్స ఉద్దేసవారో వేదితబ్బో.

పణ్ణత్తిఉద్దేసవారవణ్ణనా.